Giải Tin Học 10 trang 68
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Tin Há»c · Trang 68–69
Nguon: Tin Hoc 10 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 68 – 69)
🔍 Kiến thức cần nhớ
- Màu tô (Fill Color): màu bên trong đối tượng. Màu vẽ (Stroke Color): màu đường viền của đối tượng. Để chọn màu vẽ cần nhấn giữ Shift khi nháy chuột chọn màu trên bảng màu.
- Lưu sản phẩm bằng File/Save hoặc Ctrl + S. Inkscape lưu tệp dưới dạng hình vectơ có phần mở rộng là .svg.
- Thứ tự lớp (layer): mỗi hình vẽ gồm nhiều đối tượng đồ hoạ. Đối tượng vẽ trước nằm ở lớp dưới, đối tượng vẽ sau nằm ở lớp trên. Có thể thay đổi thứ tự lớp (đưa lên trên, xuống dưới).
- Một số công cụ chính: công cụ vẽ hình tròn/elip, công cụ vẽ ngôi sao (Corners, Spoke ratio), công cụ chọn (mũi tên) dùng để di chuyển – phóng to/thu nhỏ – quay đối tượng, lệnh Duplicate để nhân bản đối tượng.
💡 Mẹo nhớ: Fill = tô bên trong, Stroke = vẽ viền (Stroke nghe như "nét"). Nhớ giữ Shift khi muốn đổi màu viền.
⚙️ Bài tập
Câu hỏi (trang 67)
Đề bài: Theo em, thanh công cụ nào được sử dụng nhiều nhất trong Inkscape?
A. Bảng màu. B. Thanh thiết lập chế độ kết dính.
C. Thanh điều khiển thuộc tính. D. Hộp công cụ.
Cách giải
Hộp công cụ (Toolbox) chứa tất cả các công cụ cơ bản để tạo và chỉnh sửa đối tượng: vẽ hình chữ nhật, hình tròn/elip, ngôi sao, đường, văn bản, công cụ chọn… Mọi thao tác vẽ đều bắt đầu từ việc chọn một công cụ trong hộp công cụ, nên đây là thanh được dùng nhiều nhất.
Đáp án: D. Hộp công cụ.
⚠️ Lưu ý thi: Phân biệt "Hộp công cụ" (chứa công cụ vẽ) với "Thanh điều khiển thuộc tính" (chỉ tinh chỉnh thông số của đối tượng đang chọn, ví dụ Corners, Spoke ratio).
THỰC HÀNH – Nhiệm vụ 1: Vẽ một bông hoa (Hình 12.5)
Đề bài: Vẽ một bông hoa từ hình tròn và những hình elip.
Cách 1 — Làm theo hướng dẫn sách giáo khoa
Bước 1: Chọn công cụ vẽ hình tròn/elip trên hộp công cụ.
- Vẽ một hình tròn làm đài hoa (nhụy) ở giữa.
- Vẽ một hình elip làm một cánh hoa.
- Chọn màu vàng cho bông hoa ở bảng màu (Hình 12.5a).
Bước 2: Chọn hình elip (cánh hoa) → nháy nút phải chuột → chọn Duplicate để tạo nhiều bản sao của cánh hoa (Hình 12.5b). Lặp lại để có đủ số cánh (ví dụ 8 – 10 cánh).
Bước 3: Quay và sắp xếp từng cánh hoa.
- Chọn công cụ mũi tên (công cụ chọn) trên hộp công cụ.
- Nháy chuột lên một cánh hoa: nháy lần một hiển thị chế độ phóng to/thu nhỏ (mũi tên thẳng – Hình 12.5c), nháy lần hai hiển thị chế độ quay (mũi tên cong – Hình 12.5d).
- Nháy vào các mũi tên cong, kéo thả chuột để quay cánh hoa về hướng phù hợp (Hình 12.5e).
- Nháy vào cánh hoa và di chuyển đến vị trí phù hợp quanh đài hoa (Hình 12.5g).
Cuối cùng các cánh hoa xếp đều quanh tâm tạo thành bông hoa hoàn chỉnh. Lưu tệp bằng Ctrl + S.
Cách 2 — Nhân bản và xoay quanh tâm nhanh
Thay vì quay từng cánh thủ công, đặt một cánh hoa, dùng Duplicate rồi mỗi bản sao quay thêm một góc bằng nhau (ví dụ 8 cánh thì mỗi cánh cách nhau 360° ÷ 8 = 45°). Cách này giúp các cánh phân bố đều và cân đối hơn.
💡 Mẹo nhớ: Trong công cụ chọn — nháy một lần = co/giãn, nháy hai lần = quay.
THỰC HÀNH – Nhiệm vụ 2: Vẽ Quốc kì Việt Nam (Hình 12.6)
Đề bài: Vẽ Quốc kì Việt Nam (nền đỏ, ngôi sao vàng năm cánh ở giữa).
Cách giải — Theo hướng dẫn sách giáo khoa
Bước 1: Vẽ ngôi sao 5 cánh.
- Chọn công cụ vẽ ngôi sao trên hộp công cụ.
- Trên thanh điều khiển thuộc tính, chọn nút lệnh ngôi sao, đặt Corners = 5 (5 đỉnh) và Spoke ratio = 0.4 (tỉ lệ tạo ngôi sao cánh nhọn).
- Vẽ hình và tô màu vàng cho ngôi sao (quay cho thẳng nếu cần) (Hình 12.6a).
Bước 2: Vẽ hình chữ nhật làm nền cờ.
- Vẽ hình chữ nhật có tỉ lệ rộng : dài = 2 : 3, tô nền màu đỏ (Hình 12.6b).
- Vì hình chữ nhật vẽ sau nên nó ở lớp trên, khi đưa ngôi sao vào giữa thì ngôi sao bị che khuất.
Bước 3: Đưa hình chữ nhật xuống lớp dưới (Hình 12.6c).
- Chọn công cụ mũi tên (công cụ chọn) rồi chọn hình chữ nhật.
- Nháy vào nút "Lower to bottom" (đưa xuống lớp dưới) trên thanh điều khiển thuộc tính → hình chữ nhật xuống dưới, ngôi sao vàng hiện rõ trên nền đỏ.
Hoàn thành: lá cờ nền đỏ, ngôi sao vàng 5 cánh ở chính giữa, đúng tỉ lệ 2 : 3.
⚠️ Lưu ý thi: Tỉ lệ chuẩn Quốc kì Việt Nam là chiều rộng : chiều dài = 2 : 3. Đề thường kiểm tra hiểu biết về thứ tự lớp: muốn ngôi sao hiện lên thì nền phải nằm ở lớp dưới.
LUYỆN TẬP
Câu 1
Đề bài: Sau khi vẽ một hình tròn, thực hiện liên tục: nháy công cụ chọn, nháy lên hình tròn, nháy chọn lần lượt các màu (đỏ, đỏ, đỏ…), rồi giữ phím Shift và nháy vào màu đỏ. Hỏi hình tròn sẽ có màu sắc như thế nào?
Cách giải
Phân tích từng thao tác:
- Nháy chọn lần lượt các màu mà không giữ Shift → mỗi lần chỉ thay đổi màu tô (Fill). Lần nháy cuối cùng quyết định màu tô. Theo đề, màu cuối cùng được nháy (không Shift) là màu đỏ → màu tô là đỏ.
- Sau đó giữ Shift và nháy vào màu đỏ → thao tác này đặt màu vẽ/viền (Stroke) là màu đỏ.
Kết luận: Hình tròn có màu tô đỏ và màu viền cũng đỏ, tức là hình tròn toàn màu đỏ (cả phần trong lẫn đường viền đều đỏ).
💡 Mẹo nhớ: Nháy thường → đổi Fill; giữ Shift + nháy → đổi Stroke. Màu cuối cùng của mỗi loại là màu được giữ lại.
Câu 2
Đề bài: Để thay một ngôi sao thành một khối lập phương, em sẽ tìm công cụ ở thanh công cụ nào?
A. Bảng màu. B. Thanh điều khiển thuộc tính.
C. Hộp công cụ. D. Hộp thoại lệnh.
Cách giải
Khối lập phương (hình 3D) được tạo bằng công cụ vẽ hình hộp 3D (3D box), là một công cụ nằm trong Hộp công cụ. Muốn đổi đối tượng sang một dạng hình khác, ta cần chọn công cụ vẽ tương ứng từ hộp công cụ.
Đáp án: C. Hộp công cụ.
VẬN DỤNG
Câu 1
Đề bài: Hãy vẽ quốc kì các nước: Thái Lan, Lào, Myanmar và Anh.
Cách giải — Hướng dẫn vẽ từng lá cờ
Áp dụng cùng kỹ thuật ở Nhiệm vụ 2: dùng hình chữ nhật, hình tròn, ngôi sao và sắp xếp thứ tự lớp.
Cờ Thái Lan (5 sọc ngang, tỉ lệ 2 : 3):
- Vẽ một hình chữ nhật lớn tỉ lệ 2 : 3.
- Chia thành 5 dải ngang theo tỉ lệ chiều cao 1 : 1 : 2 : 1 : 1.
- Tô màu lần lượt từ trên xuống: đỏ – trắng – xanh dương đậm – trắng – đỏ.
Cờ Lào (3 sọc ngang + vòng tròn trắng giữa):
- Vẽ hình chữ nhật, chia 3 dải ngang theo tỉ lệ 1 : 2 : 1.
- Tô: đỏ – xanh dương đậm – đỏ.
- Vẽ một hình tròn màu trắng đặt ở chính giữa dải xanh; đưa hình tròn lên lớp trên.
Cờ Myanmar (3 sọc ngang + ngôi sao trắng giữa):
- Vẽ hình chữ nhật, chia 3 dải ngang bằng nhau.
- Tô: vàng – xanh lá – đỏ.
- Vẽ ngôi sao 5 cánh màu trắng lớn ở chính giữa (Corners = 5, Spoke ratio = 0.4); đưa ngôi sao lên lớp trên.
Cờ Anh (Union Jack) – phức tạp nhất:
- Vẽ nền hình chữ nhật màu xanh dương đậm.
- Vẽ các dải chéo trắng và đỏ (chữ X – thánh giá St. Andrew và St. Patrick) bằng các hình chữ nhật xoay nghiêng.
- Vẽ dải dọc và dải ngang trắng, rồi chồng dải đỏ nhỏ hơn lên trên (chữ thập St. George).
- Sắp xếp thứ tự lớp: nền dưới cùng, dải trắng giữa, dải đỏ trên cùng.
💡 Mẹo nhớ: Mọi lá cờ sọc đều bắt đầu từ một hình chữ nhật chia dải; biểu tượng (sao, vòng tròn) luôn để ở lớp trên cùng để không bị che.
Câu 2
Đề bài: Hãy vẽ các hình sau (con chó và con hươu/nai) bằng các hình cơ bản.
Cách giải — Hướng dẫn ghép hình cơ bản
Ý tưởng chung: phân tích con vật thành các bộ phận, mỗi bộ phận dùng một hình cơ bản (hình chữ nhật, hình tròn/elip, tam giác), rồi tô màu và sắp xếp lớp.
Con chó:
- Đầu và thân: hai hình chữ nhật (có thể bo góc) màu xám.
- Tai: hai hình chữ nhật nhỏ hai bên đầu.
- Mắt, mũi: các hình tròn/elip nhỏ màu đen.
- Chân: các hình chữ nhật dọc nhỏ phía dưới thân.
- Miệng: vẽ bằng đường cong nhỏ.
Con hươu/nai:
- Thân: một hình elip lớn màu nâu.
- Cổ và đầu: hình chữ nhật/elip nối lên trên.
- Sừng (gạc): các hình chữ nhật nhỏ màu trắng/vàng xếp như hình cái lược ở đỉnh đầu.
- Chân: bốn hình chữ nhật dọc mảnh.
- Đuôi và tai: các elip nhỏ.
- Mắt, mũi: hình tròn đen nhỏ.
Kỹ thuật thực hiện: vẽ thân trước (lớp dưới), vẽ các chi tiết sau (lớp trên), dùng Duplicate cho các bộ phận giống nhau (chân, sừng), dùng công cụ chọn để quay và di chuyển từng phần đến đúng vị trí.
⚠️ Lưu ý thi: Dạng bài này rèn kỹ năng phân rã hình phức tạp thành hình cơ bản và biết dùng Duplicate + thứ tự lớp. Không có một đáp án duy nhất, quan trọng là cách ghép hợp lý.
🎯 Ghi nhớ: - Fill = màu tô bên trong; Stroke = màu viền (giữ Shift khi đổi viền). - Đối tượng vẽ sau nằm lớp trên; muốn biểu tượng hiện rõ thì đưa nền xuống lớp dưới. - Hộp công cụ là nơi chứa mọi công cụ vẽ và biến đổi hình. - Ngôi sao 5 cánh: Corners = 5, Spoke ratio = 0.4. - Mọi hình phức tạp đều ghép từ hình cơ bản, kết hợp Duplicate – quay – di chuyển – sắp lớp.