HocKhaThư viện lời giải bài tập

Giải Tin Học 10 trang 70

Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Tin Học · Trang 70–71

Nguon: Tin Hoc 10 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 70 – 71)

🔍 Kiến thức cần nhớ

Bài 13 – Bổ sung các đối tượng đồ hoạ (phần mềm Inkscape)

  • Inkscape cung cấp sẵn nhiều công cụ vẽ các đối tượng hình khối: hình chữ nhật, hình vuông, hình tròn, hình elip, vòng cung, ngôi sao, đa giác...
  • Mỗi đối tượng được đặc trưng bởi các thuộc tính riêng. Có thể chỉnh các thuộc tính này trên thanh điều khiển thuộc tính để tạo hình theo ý muốn.

Bảng thuộc tính cơ bản của một số hình:

Đối tượngThuộc tínhÝ nghĩa
Hình vuông, hình chữ nhậtW, HChiều rộng, chiều cao
Rx, RyBán kính góc bo (= 0 nếu là góc vuông)
Hình tròn, hình elipRx, RyBán kính theo phương ngang và thẳng đứng
Start, EndGóc điểm đầu và điểm cuối (đơn vị: độ)
Hình đa giác, hình saoCornersSố đỉnh đa giác hoặc số cánh hình sao
RoundedĐộ cong tại các đỉnh của hình
Spoke ratioTỉ lệ bán kính từ tâm đến góc trong và từ tâm tới đỉnh đầu hình sao
RandomizedTham số làm méo hình ngẫu nhiên

Màu tô (Fill) và màu vẽ (Stroke):

  • Có thể thiết lập màu tô và màu vẽ độc lập với nhau qua hộp thoại Fill and Stroke.
  • Các kiểu tô: Không màu (trong suốt), Màu đồng nhất, Màu chuyển (gradient) giữa hai/nhiều màu, Màu chuyển từ tâm, Hoa văn (pattern), Huỷ đặt.
💡 Mẹo nhớ: Fill = màu nền bên trong, Stroke = màu và nét viền ngoài. "Fill bên trong, Stroke bên ngoài."

⚙️ Bài tập

Câu Khởi động

Đề bài: Quan sát hình vẽ miếng dưa hấu ở Hình 13.1 và kể các đối tượng có trong hình vẽ. Xác định thứ tự các lớp của các đối tượng trong hình vẽ.

Cách 1 — Phân tích theo từng đối tượng

Miếng dưa hấu gồm các đối tượng chính sau:

  • Vỏ ngoài màu xanh đậm (lớp ngoài cùng, cong theo hình bán nguyệt).
  • Lớp vỏ trắng (nằm sát phía trong lớp vỏ xanh).
  • Phần ruột màu đỏ (chiếm phần lớn diện tích miếng dưa).
  • Các hạt dưa màu đen (nằm rải rác trên nền ruột đỏ).

Thứ tự các lớp (từ dưới lên trên):

  1. Lớp dưới cùng: vỏ xanh đậm (đối tượng lớn nhất, làm nền).
  2. Lớp tiếp theo: vỏ trắng (nằm chồng lên một phần vỏ xanh).
  3. Lớp tiếp: ruột đỏ (chồng lên vỏ trắng).
  4. Lớp trên cùng: các hạt đen (nằm trên cùng để nhìn thấy được).
Cách 2 — Suy luận theo nguyên tắc che khuất

Đối tượng nào bị các đối tượng khác che một phần thì nằm ở lớp dưới; đối tượng nào nhìn thấy đầy đủ, không bị che, thì nằm ở lớp trên.

  • Hạt đen nhìn thấy trọn vẹn → trên cùng.
  • Ruột đỏ che vỏ trắng → ruột đỏ nằm trên vỏ trắng.
  • Vỏ trắng che vỏ xanh → vỏ trắng nằm trên vỏ xanh.
  • Vỏ xanh bị che nhiều nhất → dưới cùng.

Từ đó suy ra thứ tự lớp: vỏ xanh → vỏ trắng → ruột đỏ → hạt đen.

💡 Mẹo nhớ: Vẽ hình theo lớp giống xếp giấy: vẽ nền (đối tượng to) trước, vẽ chi tiết nhỏ (hạt) sau cùng để chúng nổi lên trên.

Câu Hoạt động 1

Đề bài: Các hình ở Hình 13.2 (ngôi sao 5 cánh nhọn, ngũ giác, sao biển cong, hình "bông hoa" lượn sóng) được vẽ từ một công cụ có sẵn của Inkscape. Theo em đó là công cụ nào? Thảo luận để tìm cách vẽ được các hình đó.

Cách 1 — Nhận diện công cụ

Cả bốn hình đều được vẽ từ công cụ Star (ngôi sao / đa giác) trong hộp công cụ của Inkscape.

Công cụ này có các thuộc tính: Corners, Rounded, Spoke ratio, Randomized. Bằng cách thay đổi giá trị các thuộc tính này, từ một công cụ duy nhất ta tạo ra được nhiều hình khác nhau:

  • Ngôi sao 5 cánh nhọn: chọn chế độ vẽ hình sao, Corners = 5, Rounded = 0 (đỉnh nhọn), Spoke ratio nhỏ để cánh dài nhọn.
  • Ngũ giác (đa giác 5 cạnh): chọn chế độ vẽ đa giác, Corners = 5, Rounded = 0.
  • Sao biển cong: chọn hình sao, Corners = 5, tăng Rounded để các cánh và góc trở nên cong mềm mại.
  • Hình "bông hoa" lượn sóng: chọn hình sao, Corners = 5, tăng mạnh Rounded và điều chỉnh Spoke ratio để góc trong cũng cong, tạo các cánh uốn lượn.
Cách 2 — Cách thực hiện trên phần mềm
  1. Chọn công cụ Star trên hộp công cụ.
  2. Trên thanh điều khiển thuộc tính, chọn chế độ polygon (đa giác) hoặc star (ngôi sao).
  3. Đặt Corners = 5 cho cả bốn hình.
  4. Kéo chuột trên vùng vẽ để tạo hình ban đầu.
  5. Thay đổi Rounded (độ cong) và Spoke ratio (tỉ lệ bán kính trong/ngoài) để biến đổi từ sao nhọn → sao cong → bông hoa.
⚠️ Lưu ý thi: Cần phân biệt hai chế độ của công cụ Star: chế độ đa giác (chỉ có đỉnh ngoài) và chế độ ngôi sao (có cả đỉnh trong và đỉnh ngoài). Spoke ratio chỉ có tác dụng với chế độ ngôi sao.

Câu hỏi (mục 1)

Đề bài: Nếu trên hình vẽ có sẵn một hình sao 5 cánh nhọn, em cần thay đổi tham số nào để các đỉnh ngôi sao trở nên cong?

Cách 1 — Dựa vào bảng thuộc tính

Cần thay đổi tham số Rounded (độ cong tại các đỉnh của hình).

  • Khi Rounded = 0: các đỉnh nhọn.
  • Khi tăng giá trị Rounded lớn hơn 0: các đỉnh và góc của ngôi sao được bo tròn, trở nên cong.

Vậy chỉ cần tăng giá trị thuộc tính Rounded thì các đỉnh ngôi sao sẽ cong dần.

Cách 2 — Thao tác thực hành
  1. Chọn ngôi sao bằng công cụ Star.
  2. Trên thanh điều khiển thuộc tính, tìm ô Rounded.
  3. Nhập giá trị dương (ví dụ 0.2; 0.5...) hoặc kéo tăng giá trị.
  4. Quan sát các đỉnh sao chuyển từ nhọn sang cong; giá trị càng lớn, độ cong càng nhiều.
💡 Mẹo nhớ: "Rounded" nghĩa là "bo tròn" → liên quan đến độ cong. Nhọn ↔ cong chỉ phụ thuộc một tham số này.

Câu Hoạt động 2

Đề bài: Quan sát các hình ở Hình 13.3 (năm hình vuông cùng kích thước) và nhận xét các hình có điểm gì khác nhau.

Cách 1 — So sánh kiểu tô màu (Fill)

Năm hình vuông có cùng hình dạng và kích thước, chỉ khác nhau ở kiểu tô màu (Fill):

  1. Hình 1: Không tô màu (trong suốt) – chỉ có viền, bên trong trắng/không màu.
  2. Hình 2: Tô màu đồng nhất – toàn bộ một màu xanh đậm duy nhất.
  3. Hình 3: Tô màu chuyển (gradient) tuyến tính – màu chuyển dần từ đậm sang nhạt theo một chiều.
  4. Hình 4: Tô màu chuyển theo chiều khác – màu chuyển dần (gradient) nhưng hướng/kiểu khác hình 3.
  5. Hình 5: Tô màu chuyển từ tâm (gradient toả tròn) – màu đậm ở một vùng và lan toả ra xung quanh.

→ Điểm khác nhau cơ bản: cách thiết lập màu tô (không màu / màu đồng nhất / màu chuyển tuyến tính / màu chuyển từ tâm).

Cách 2 — Liên hệ hộp thoại Fill and Stroke

Các hình minh hoạ đúng những kiểu tô có trong hộp thoại Fill and Stroke:

  • Không màu (biểu tượng ✕).
  • Màu đồng nhất (flat color).
  • Màu chuyển giữa hai/nhiều màu (linear gradient).
  • Màu chuyển từ tâm đối tượng (radial gradient).

Tất cả áp dụng trên cùng một đối tượng hình vuông, cho thấy: cùng một hình nhưng thay đổi kiểu Fill sẽ tạo hiệu ứng khác nhau.

⚠️ Lưu ý thi: Phân biệt gradient tuyến tính (màu đổi theo một đường thẳng) và gradient toả tròn/từ tâm (màu đổi từ giữa lan ra). Đây là dạng câu hỏi nhận diện hay gặp.

⚙️ Ghi chú về quy trình chỉnh sửa nền và đường nét (trang 70)

Các bước sử dụng hộp thoại Fill and Stroke:

  • Bước 1: Chọn đối tượng cần chỉnh → chọn lệnh Objects/Fill and Stroke (hoặc nháy nút phải chuột chọn Fill and Stroke) để xuất hiện hộp thoại.
  • Bước 2: Chọn thẻ Fill để chọn kiểu tô màu tô; chọn Stroke paint để chọn kiểu tô cho màu vẽ; chọn Stroke style để thiết lập kiểu nét vẽ và độ dày mỏng của nét.
🎯 Ghi nhớ: - Một công cụ Star tạo được nhiều hình nhờ các thuộc tính Corners, Rounded, Spoke ratio, Randomized. - Muốn đỉnh sao cong → tăng Rounded. - Fill = màu tô bên trong, Stroke = màu và nét viền; cả hai chỉnh độc lập qua hộp thoại Fill and Stroke. - Khi vẽ hình nhiều lớp, vẽ đối tượng nền lớn trước, chi tiết nhỏ vẽ sau cùng để nằm lớp trên.
Chế độ đọc sách →