HocKhaThư viện lời giải bài tập

Giải Tin Học 10 trang 74

Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Tin Học · Trang 74–75

Nguon: Tin Hoc 10 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 74 – 75)

🔍 Kiến thức cần nhớ

Bài học này hướng dẫn sử dụng phần mềm đồ họa Inkscape để vẽ và biến đổi các hình. Một số lệnh và thao tác quan trọng:

  • Path/Difference (Hiệu): Lấy hình ở lớp dưới trừ đi phần giao với hình ở lớp trên. Dùng để "khoét", "cắt" hình.
  • Path/Union (Hợp): Gộp nhiều hình thành một hình duy nhất.
  • Path/Intersection (Giao): Giữ lại phần chung của các hình.
  • Các thuộc tính của ngôi sao (công cụ Star):
  • Corners: số đỉnh (số cánh) của ngôi sao.
  • Spoke ratio: tỉ lệ giữa bán kính trong và bán kính ngoài (độ "nhọn" của cánh).
  • Rounded: độ bo tròn của các góc/cánh.
  • Hộp thoại Fill and Stroke: thiết lập màu tô (Fill), màu nét vẽ (Stroke); có thể tạo hiệu ứng chuyển màu (gradient) bằng cách di chuyển các điểm điều khiển.
💡 Mẹo nhớ: Union = Hợp (cộng hình), Difference = Hiệu (trừ hình), Intersection = Giao (phần chung). Đây là 3 lệnh "biến đổi đối tượng" hay dùng nhất trong Inkscape.

⚙️ Bài tập

Trang 74 chứa hai phần: LUYỆN TẬP (3 bài) và VẬN DỤNG (2 bài). Phần đầu trang 74 là Bước 4 của Nhiệm vụ 3 (vẽ hình cầu). Đây là môn thực hành nên lời giải trình bày dưới dạng các bước thao tác trên Inkscape.

Câu 1 (Luyện tập)

Đề bài: Hãy vẽ một hình sao rồi thay đổi giá trị Rounded và quan sát tác động của thuộc tính này. Vẽ bông hoa Hình 13.14 bằng hình sao và hình tròn.

Gợi ý: Tuỳ chỉnh thuộc tính Corners, Rounded, Spoke ratio của ngôi sao.

Cách 1 — Vẽ trực tiếp bằng công cụ Star

Quan sát thuộc tính Rounded:

  1. Chọn công cụ Star (ngôi sao) trên hộp công cụ.
  2. Vẽ một ngôi sao bất kỳ trên trang vẽ.
  3. Trên thanh thuộc tính, lần lượt thử các giá trị Rounded khác nhau:
  • Rounded = 0: các cánh sao nhọn, thẳng (sao thường).
  • Rounded > 0 (ví dụ 0,3 ; 0,5): các góc cánh sao được bo cong, cánh phình ra mềm mại như cánh hoa.
  • Rounded < 0: cánh sao cong ngược vào, tạo hình xoáy.

→ Kết luận: Thuộc tính Rounded điều chỉnh độ bo tròn (uốn cong) của các cạnh ngôi sao. Giá trị càng lớn, cánh càng tròn và mềm.

Vẽ bông hoa Hình 13.14:

  1. Chọn công cụ Star, đặt Corners = 10 (10 cánh hoa như hình).
  2. Đặt Spoke ratio nhỏ (khoảng 0,4 – 0,5) để cánh dài, thon.
  3. Tăng Rounded (khoảng 0,3 – 0,5) để các cánh bo tròn mềm như cánh hoa.
  4. Tô màu đỏ (Fill đỏ) và nét viền đen (Stroke đen) cho ngôi sao này → được phần cánh hoa.
  5. Dùng công cụ Circle vẽ một hình tròn ở chính giữa, tô màu vàng → được nhụy hoa.
  6. Căn chỉnh hình tròn vào tâm bông hoa (dùng lệnh Align and Distribute để căn giữa).
Cách 2 — Phối hợp tạo hình nhanh

Vẽ một ngôi sao đã bo tròn làm cánh, sau đó sao chép (Ctrl+D) và xoay nhẹ nếu cần để các cánh dày hơn, rồi đặt hình tròn vàng vào giữa. Cách này giúp bông hoa trông đầy đặn mà không cần tăng số cánh quá nhiều.

⚠️ Lưu ý thi: Nắm rõ ý nghĩa 3 thuộc tính: Corners (số cánh), Spoke ratio (độ nhọn), Rounded (độ bo tròn). Đây là dạng câu hỏi lý thuyết hay xuất hiện trong đề.

Câu 2 (Luyện tập)

Đề bài: Hãy vẽ hình như Hình 13.15. (Hình con bích – quân bài "bích" màu đỏ)

Cách 1 — Ghép hình cơ bản + lệnh Union/Difference

Hình con bích gồm phần thân trên (giống trái tim lật ngược) và phần chân (đuôi nhọn) bên dưới.

  1. Vẽ phần thân trên:
  • Vẽ một hình tam giác (đỉnh hướng lên).
  • Vẽ hai hình tròn đặt ở hai phía đáy tam giác (như cách vẽ trái tim nhưng lật ngược).
  • Chọn cả ba hình, chọn lệnh Path/Union để gộp thành hình con bích phần trên.
  1. Vẽ phần chân (đuôi):
  • Vẽ một hình thang/tam giác cụt nhỏ làm chân đế phía dưới.
  • Hoặc vẽ hai đường cong đối xứng tạo thành chân loe ra.
  1. Ghép hoàn chỉnh:
  • Đặt phần chân ngay dưới phần thân, chọn cả hai, dùng Path/Union để gộp thành một hình duy nhất.
  1. Tô màu: Chọn Fill màu đỏ, có thể thêm nét viền cùng màu trong Fill and Stroke.
Cách 2 — Dùng công cụ Bezier (vẽ đường)
  1. Chọn công cụ vẽ đường Bezier (Pen).
  2. Vẽ trực tiếp đường viền của con bích: từ đỉnh nhọn trên, lượn xuống hai vai cong, thắt vào ở giữa rồi xòe ra thành chân.
  3. Dùng công cụ Node chỉnh các điểm điều khiển để hai bên đối xứng, các đường cong mượt.
  4. Tô màu đỏ.

→ Cách 2 nhanh và chủ động hơn về hình dạng nhưng đòi hỏi kỹ năng điều khiển node tốt.

Câu 3 (Luyện tập)

Đề bài: Hãy vẽ chùm bóng (Hình 13.16).

Gợi ý: Sử dụng hình tròn, cắt hình để tạo hiệu ứng ánh sáng, sử dụng công cụ vẽ dây.

Cách 1 — Theo gợi ý của sách
  1. Vẽ thân quả bóng:
  • Vẽ một hình tròn (hoặc hình bầu dục hơi dài) làm thân bóng bay.
  • Vẽ thêm một tam giác nhỏ ở phía dưới làm "nút thắt" của bóng, dùng Path/Union gộp vào hình tròn.
  1. Tô màu và tạo hiệu ứng ánh sáng:
  • Tô màu cho quả bóng (ví dụ: xanh, cam, vàng cho ba quả khác nhau).
  • Vẽ một hình tròn/bầu dục nhỏ màu trắng (hoặc dùng gradient) đặt ở phía trên bóng để tạo điểm sáng phản chiếu (highlight).
  1. Vẽ dây bóng:
  • Dùng công cụ vẽ đường (Bezier hoặc bút vẽ tự do) để vẽ các sợi dây cong, mảnh nối từ nút thắt mỗi quả bóng.
  • Chỉnh các sợi dây hơi lượn sóng để tự nhiên, cho chúng cùng buông xuống một điểm.
  1. Hoàn thiện: Sao chép thành 3 quả bóng, đổi màu và sắp xếp ở các độ cao khác nhau như Hình 13.16.
Cách 2 — Tạo một bóng rồi nhân bản
  1. Vẽ hoàn chỉnh một quả bóng kèm điểm sáng và dây.
  2. Nhóm lại (Group: Ctrl+G) toàn bộ quả bóng đó.
  3. Sao chép (Ctrl+D) thành 3 bản, sau đó:
  • Đổi màu Fill từng quả qua Fill and Stroke.
  • Thay đổi kích thước, vị trí và độ cong dây cho từng quả.

→ Cách này tiết kiệm thời gian, đảm bảo các quả bóng đồng đều.

💡 Mẹo nhớ: Hiệu ứng "ánh sáng" trên bề mặt vật thể tròn (bóng, quả cầu) đều tạo bằng một vùng sáng trắng nhỏ lệch về một phía, hoặc dùng gradient chuyển từ sáng sang tối.

Câu 1 (Vận dụng)

Đề bài: Hãy vẽ miếng dưa hấu Hình 13.1.

Cách 1 — Cắt cung tròn bằng Difference

Miếng dưa hấu là một hình bán nguyệt (nửa hình tròn) gồm 3 lớp màu: vỏ xanh ngoài, lớp trắng mỏng, ruột đỏ với hạt đen.

  1. Vẽ hình bán nguyệt:
  • Vẽ một hình tròn lớn.
  • Vẽ một hình chữ nhật che nửa dưới hình tròn.
  • Chọn cả hai, dùng Path/Difference để cắt còn lại nửa trên → được miếng dưa hình bán nguyệt.
  1. Tạo các lớp màu:
  • Sao chép hình bán nguyệt thành 3 bản chồng lên nhau, thu nhỏ dần.
  • Lớp ngoài cùng (lớn nhất): tô xanh lá → vỏ.
  • Lớp giữa: tô trắng (hơi vàng) → phần cùi trắng.
  • Lớp trong cùng (nhỏ nhất): tô đỏ → ruột.
  1. Vẽ hạt:
  • Vẽ vài hình bầu dục nhỏ màu đen, đặt rải rác trên phần ruột đỏ.
  1. Căn chỉnh ba lớp đồng tâm ở cạnh thẳng phía dưới.
Cách 2 — Dùng cung tròn (Arc) trực tiếp

Dùng công cụ Circle/Ellipse chỉnh chế độ Arc (cung) để tạo ngay hình bán nguyệt, sau đó sao chép, thu nhỏ và tô màu theo từng lớp như Cách 1. Cách này bỏ qua bước cắt bằng Difference.

Câu 2 (Vận dụng)

Đề bài: Sử dụng kiến thức học trong bài, hãy vẽ hình trong không gian.

Hướng dẫn thực hiện

Đây là bài mở, học sinh tự chọn một vật thể khối (3D) để vẽ. Vận dụng kỹ thuật tô màu chuyển sắc (gradient) đã học khi vẽ hình cầu (Nhiệm vụ 3) để tạo cảm giác nổi khối, có chiều sâu.

Gợi ý một số hình khối và cách tạo hiệu ứng không gian:

  • Hình cầu (quả bóng, viên bi): dùng gradient tròn (radial) chuyển từ sáng (điểm sáng lệch một bên) sang tối ở mép, tạo bóng đổ phía dưới.
  • Hình trụ (lon nước, cây bút): dùng gradient ngang (linear) chuyển sáng – tối – sáng để bề mặt cong tròn.
  • Hình hộp (khối lập phương): vẽ ba mặt với ba sắc độ đậm nhạt khác nhau (mặt trên sáng nhất, hai mặt bên tối hơn) để tạo cảm giác 3 chiều.

Các bước chung:

  1. Vẽ hình phẳng cơ sở của vật thể.
  2. Mở Fill and Stroke, chọn kiểu tô gradient (Linear hoặc Radial).
  3. Di chuyển các điểm điều khiển gradient để vùng sáng – tối đúng hướng nguồn sáng.
  4. Thêm bóng đổ (một hình bầu dục xám/đen mờ phía dưới) để vật trông đặt trên mặt phẳng.
💡 Mẹo nhớ: Muốn hình phẳng "nổi khối" như vật trong không gian → bí quyết là gradient (chuyển màu sáng–tối) cộng với bóng đổ.
🎯 Ghi nhớ: - Ba lệnh biến đổi hình cốt lõi trong Inkscape: Union (hợp/gộp), Difference (hiệu/cắt), Intersection (giao/lấy phần chung). - Ngôi sao có 3 thuộc tính cần nắm: Corners (số cánh), Spoke ratio (độ nhọn), Rounded (độ bo tròn). - Hiệu ứng nổi khối, ánh sáng đều được tạo bằng gradient trong hộp thoại Fill and Stroke kết hợp điểm sáng và bóng đổ. - Quy trình vẽ hình phức tạp: chia nhỏ thành các hình cơ bản → ghép/cắt → tô màu → tinh chỉnh.
Chế độ đọc sách →