Giải Tin Học 10 trang 14
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Tin Há»c · Trang 14–15
Nguon: Tin Hoc 10 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 14 – 15)
🔍 Kiến thức cần nhớ
Thiết bị thông minh và IoT
- Thiết bị thông minh là thiết bị điện tử có thể hoạt động tự chủ không cần sự can thiệp của con người, tự thích ứng với hoàn cảnh và có khả năng kết nối với các thiết bị khác để trao đổi dữ liệu.
- Thiết bị thông minh đóng vai trò chủ chốt trong các hệ thống IoT (Internet of Things – Internet vạn vật), một nội dung cơ bản của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
Các thành tựu của Tin học được nhìn nhận trên hai phương diện:
- Thành tựu về ứng dụng (quản lí, tự động hoá, giải bài toán khoa học kĩ thuật, thay đổi cách làm việc, giao tiếp cộng đồng).
- Thành tựu liên quan đến sự phát triển của chính ngành Tin học (hệ điều hành, mạng và Internet, ngôn ngữ lập trình bậc cao).
💡 Mẹo nhớ: Một thiết bị được coi là "thông minh" khi hội đủ 3 dấu hiệu: tự chủ (hoạt động không cần điều khiển từng bước), thích ứng (tự điều chỉnh theo hoàn cảnh) và kết nối (trao đổi dữ liệu với thiết bị khác).
⚙️ Bài tập
Câu 1
Đề bài: Thiết bị nào trong Hình 2.3 là thiết bị thông minh? Tại sao?
- a) Cân điện tử
- b) Đồng hồ kết nối với điện thoại qua bluetooth
- c) Máy tính cầm tay
Cách 1 — Đối chiếu với 3 dấu hiệu của thiết bị thông minh
Ta xét từng thiết bị theo các tiêu chí: tự chủ, thích ứng và khả năng kết nối để trao đổi dữ liệu.
- a) Cân điện tử: chỉ thực hiện một chức năng cố định là đo khối lượng và hiển thị kết quả. Nó không kết nối, không trao đổi dữ liệu với thiết bị khác → không phải thiết bị thông minh.
- b) Đồng hồ kết nối với điện thoại qua bluetooth: có khả năng kết nối với điện thoại để trao đổi dữ liệu (thông báo, dữ liệu sức khoẻ, đồng bộ giờ...), hoạt động tự chủ và thích ứng → đây là thiết bị thông minh.
- c) Máy tính cầm tay: chỉ tính toán theo lệnh người dùng nhấn phím, không có khả năng kết nối, trao đổi dữ liệu → không phải thiết bị thông minh.
Kết luận: Chỉ có b) Đồng hồ kết nối với điện thoại qua bluetooth là thiết bị thông minh, vì nó có khả năng kết nối và trao đổi dữ liệu với thiết bị khác.
Cách 2 — Dùng tiêu chí "kết nối" làm dấu hiệu nhận biết nhanh
Đặc trưng quan trọng nhất phân biệt thiết bị thông minh với thiết bị điện tử thông thường là khả năng kết nối để trao đổi dữ liệu.
- Trong ba thiết bị, chỉ có chiếc đồng hồ ở câu b) có chữ "kết nối với điện thoại qua bluetooth" → ngay lập tức xác định b) là thiết bị thông minh.
- Cân điện tử và máy tính cầm tay tuy có vi mạch điện tử nhưng làm việc độc lập, không kết nối → không phải thiết bị thông minh.
⚠️ Lưu ý thi: Nhiều bạn nhầm cứ "điện tử" là "thông minh". Hãy nhớ: có mạch điện tử chưa đủ, phải có thêm khả năng tự chủ + thích ứng + kết nối thì mới là thiết bị thông minh.
Câu 2
Đề bài: Ngoài những thiết bị đã nêu trong bài, nhà em có những thiết bị thông minh nào?
Cách 1 — Liệt kê theo nhóm thiết bị trong gia đình
Đây là câu hỏi mở, học sinh trả lời theo thực tế nhà mình. Một số gợi ý phổ biến:
- Điện thoại thông minh (smartphone): kết nối Internet, cài ứng dụng, tự cập nhật.
- Tivi thông minh (Smart TV): kết nối mạng, xem trực tuyến, điều khiển bằng giọng nói.
- Loa thông minh (như loa trợ lí ảo): nhận lệnh giọng nói, kết nối Internet để trả lời.
- Robot hút bụi: tự di chuyển, tự tránh vật cản, lập bản đồ căn phòng.
- Camera an ninh thông minh: gửi hình ảnh về điện thoại, cảnh báo chuyển động.
- Máy điều hoà / đèn / ổ cắm thông minh: điều khiển qua điện thoại hoặc hẹn giờ tự động.
- Đồng hồ / vòng đeo tay theo dõi sức khoẻ: đo nhịp tim, số bước chân, kết nối điện thoại.
Cách 2 — Cách chọn nhanh khi làm bài
Chỉ cần nêu những thiết bị trong nhà có thể kết nối Internet hoặc kết nối với điện thoại/thiết bị khác, đồng thời hoạt động tự động. Ví dụ ngắn gọn: điện thoại thông minh, tivi thông minh và robot hút bụi — vì cả ba đều tự hoạt động và trao đổi dữ liệu qua mạng.
💡 Mẹo nhớ: Cứ thiết bị nào có thể điều khiển/đồng bộ qua điện thoại hoặc Internet thì gần như chắc chắn là thiết bị thông minh.
Hoạt động 2 — Vai trò của tin học đối với xã hội
Đề bài: Cuộc sống sẽ thay đổi như thế nào nếu không có máy tính và các thiết bị thông minh?
Cách 1 — Phân tích theo từng lĩnh vực ứng dụng
Nếu không có máy tính và thiết bị thông minh, mọi mặt của đời sống sẽ chậm lại và kém hiệu quả:
- Quản lí: trường học, ngân hàng, doanh nghiệp phải quản lí thủ công bằng sổ sách giấy tờ → chậm, dễ sai sót, tốn nhân lực và chi phí.
- Tự động hoá: không có robot và máy móc tự động, con người phải tự làm cả những công việc nặng nhọc, nguy hiểm (nhà máy điện hạt nhân, dưới nước...).
- Khoa học kĩ thuật: không thể tính toán, mô phỏng, dự báo thời tiết, giải mã gen... một cách nhanh và chính xác.
- Cách làm việc: không có học trực tuyến, mua hàng trực tuyến, không có tin học văn phòng → công việc hành chính trì trệ.
- Giao tiếp cộng đồng: không có thư điện tử, mạng xã hội → trao đổi thông tin chậm, khó kết nối trên diện rộng.
Kết luận: Cuộc sống sẽ quay lại cách làm thủ công, tốn nhiều thời gian, công sức và chi phí; nhiều thành tựu hiện đại (Internet, y học, sản xuất tự động hoá) sẽ không tồn tại.
Cách 2 — So sánh "có" và "không có" theo 3 từ khoá
Tóm lại bằng ba tiêu chí: tốc độ – độ chính xác – sự tiện lợi.
- Có máy tính: nhanh, chính xác, tiện lợi, tiết kiệm.
- Không có máy tính: chậm, dễ sai, vất vả, tốn kém.
→ Máy tính và thiết bị thông minh đã trở thành một phần không thể thiếu của xã hội hiện đại.
🎯 Ghi nhớ: - Thiết bị thông minh = tự chủ + thích ứng + kết nối trao đổi dữ liệu; là thành phần chủ chốt của hệ thống IoT trong cách mạng công nghiệp 4.0. - Thành tựu Tin học gồm thành tựu ứng dụng (quản lí, tự động hoá, khoa học kĩ thuật, làm việc, giao tiếp) và thành tựu phát triển bản thân ngành (hệ điều hành, mạng – Internet, ngôn ngữ lập trình bậc cao). - Một vài mốc lịch sử quan trọng cần nhớ: OS/360 (1964) – hệ điều hành đặt nền móng hiện đại; TCP/IP (1983) – giao thức kết nối toàn cầu; WWW (1992) – phổ cập Internet; FORTRAN (1957) – ngôn ngữ lập trình bậc cao đầu tiên được công bố chính thức.