Giải Công Nghệ trang 53

Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn CĂ´ng Nghá»‡ · Trang 53–54

Chào các em! Hai trang này tiếp tục bài học về các phương pháp bảo quản thức ăn chăn nuôi. Cô sẽ tóm tắt lý thuyết và giải hết các câu hỏi Khám phá, Luyện tập, Vận dụng nhé.

Tóm tắt lý thuyết

2. Bảo quản thức ăn bằng phương pháp làm khô

Nguyên lí: Khi lượng nước trong thức ăn chỉ còn khoảng 10 – 15% sẽ kìm hãm hoạt động của enzyme trong tế bào thực vật và sự phân huỷ của vi sinh vật.
Cách làm: Phơi nắng hoặc sấy để làm giảm lượng nước trong thức ăn.
Ý nghĩa: Dễ thực hiện, ít tốn kém, thuận lợi cho việc bảo quản.

Các bước bảo quản rơm làm thức ăn cho trâu, bò bằng kiềm hoá và làm khô (Hình 9.3):

Lựa chọn rơm khô, đánh giá chất lượng.
Ngâm rơm khô với nước vôi (1%).
Rửa sạch nước vôi.
Phơi, sấy rơm.
Đánh giá chất lượng, bảo quản và sử dụng.

3. Ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản thức ăn chăn nuôi

a) Sử dụng chất bảo quản có nguồn gốc sinh học

Dùng enzyme (cellulase, hemicellulase, xylanase, amylase) hỗ trợ quá trình lên men, phân giải chất hữu cơ giúp bảo quản tốt hơn.
Dùng hợp chất sinh học kháng khuẩn cao (bacteriocin, nisin…) để ức chế vi khuẩn, nấm gây hại, duy trì chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản.

b) Bảo quản thức ăn bằng silo

Kho silo là nơi lưu trữ, bảo quản thức ăn không đóng bao với số lượng lớn.
Ưu điểm: sức chứa lớn (hơn 1 000 tấn), tự động hoá nhập – xuất kho, ngăn chặn động vật và vi sinh vật phá hoại, tiết kiệm diện tích, ít chi phí lao động.
Nhược điểm: Chi phí đầu tư cao.

Các bước bảo quản thức ăn bằng silo (Hình 9.5):

Thu hoạch nguyên liệu thô (cỏ, cây họ Đậu).
Phơi héo, cắt ngắn, làm giàu dinh dưỡng.
Thiết lập mô hình lên men, lên men.
Đưa vào silo (ủ chua và bảo quản).
Đánh giá chất lượng sản phẩm và sử dụng.

Câu hỏi Khám phá (Trang 53)

Đề: Theo em việc làm khô thức ăn chăn nuôi nhằm mục đích gì? Ở gia đình, địa phương em loại thức ăn chăn nuôi nào thường được bảo quản bằng phương pháp làm khô?

Trả lời:

Mục đích làm khô: Giảm lượng nước trong thức ăn xuống còn 10 – 15% để kìm hãm hoạt động của enzyme và ngăn vi sinh vật phân huỷ, nhờ đó thức ăn không bị mốc, hỏng và bảo quản được lâu hơn.
Loại thức ăn thường bảo quản bằng làm khô ở địa phương: rơm rạ, cỏ khô, thân cây ngô, lá sắn, ngô hạt, thóc, các loại đậu… (tuỳ thực tế từng vùng).

Câu hỏi Khám phá – Hình 9.3 (Trang 53)

Đề: Quan sát Hình 9.3 và mô tả các bước bảo quản thức ăn (rơm) cho trâu, bò bằng phương pháp kiềm hoá và làm khô.

Trả lời – gồm 5 bước:

Bước	Nội dung	Mục đích
1	Lựa chọn rơm khô, đánh giá chất lượng	Chọn nguyên liệu tốt, không mốc hỏng
2	Ngâm rơm khô với nước vôi (1%)	Kiềm hoá làm mềm rơm, tăng khả năng tiêu hoá
3	Rửa sạch nước vôi	Loại bỏ vôi dư, tránh ảnh hưởng vật nuôi
4	Phơi, sấy rơm	Làm khô để bảo quản lâu
5	Đánh giá chất lượng, bảo quản và sử dụng	Kiểm tra thành phẩm trước khi dùng

Câu hỏi Kết nối năng lực (Trang 53)

Đề: Sử dụng internet, sách, báo… để tìm hiểu phương pháp bảo quản thức ăn chăn nuôi truyền thống đối với các nguyên vật liệu có sẵn tại địa phương. Lấy một ví dụ cụ thể.

Gợi ý trả lời:

Ví dụ phương pháp ủ chua cỏ voi (hoặc thân cây ngô): Cỏ tươi được cắt ngắn, trộn thêm rỉ mật, muối, cám gạo rồi nén chặt trong hố ủ hoặc túi nilon kín. Trong điều kiện yếm khí, vi khuẩn lactic lên men tạo axit lactic, giúp bảo quản thức ăn được vài tháng mà vẫn giữ dinh dưỡng và mùi thơm dễ chịu, vật nuôi thích ăn.
Ví dụ khác: phơi khô rơm rạ làm thức ăn cho trâu, bò trong mùa đông; muối chua rau, củ làm thức ăn cho lợn.

Câu hỏi Khám phá – Kho silo (Trang 54)

Đề: Nêu ưu và nhược điểm của phương pháp bảo quản thức ăn chăn nuôi bằng kho silo.

Trả lời:

Ưu điểm:

Sức chứa rất lớn (có thể hơn 1 000 tấn).
Tự động hoá được quá trình nhập, xuất kho.
Ngăn chặn sự phá hoại của động vật và vi sinh vật.
Tiết kiệm diện tích.
Tiết kiệm chi phí lao động.

Nhược điểm:

Chi phí đầu tư ban đầu cao.

Câu hỏi Khám phá – Hình 9.5 (Trang 54)

Đề: Quan sát Hình 9.5 và mô tả các bước bảo quản thức ăn chăn nuôi bằng silo.

Trả lời – gồm 5 bước:

Bước	Nội dung
1	Thu hoạch nguyên liệu thô (cỏ, cây họ Đậu)
2	Phơi héo, cắt ngắn, làm giàu dinh dưỡng
3	Thiết lập mô hình lên men, lên men
4	Đưa vào silo (ủ chua và bảo quản)
5	Đánh giá chất lượng sản phẩm và sử dụng

Câu hỏi Kết nối năng lực (Trang 54)

Đề: Sử dụng internet, sách, báo… để tìm hiểu ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản thức ăn chăn nuôi.

Gợi ý trả lời:

Sử dụng enzyme và chế phẩm vi sinh: bổ sung enzyme (cellulase, amylase…) và lợi khuẩn để lên men, ủ chua thức ăn hiệu quả hơn.
Sử dụng chất kháng khuẩn sinh học (nisin, bacteriocin) để kéo dài thời gian bảo quản.
Hệ thống silo tự động: kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, đóng/mở khí tự động bằng cảm biến và máy tính.
Công nghệ sấy lạnh, sấy chân không giúp giữ chất dinh dưỡng tốt hơn so với phơi nắng thông thường.

Luyện tập (Trang 54)

Đề: Nêu phương pháp bảo quản một số loại thức ăn chăn nuôi. Trình bày một số ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản thức ăn chăn nuôi.

Trả lời:

Một số phương pháp bảo quản thức ăn chăn nuôi:

Bảo quản trong kho (ở điều kiện nhiệt độ, độ ẩm thích hợp): dùng cho thóc, ngô, cám…
Bảo quản bằng phương pháp làm khô: phơi, sấy rơm, cỏ, thân ngô đến khi lượng nước còn 10 – 15%.
Ủ chua (lên men): cỏ tươi, thân ngô, cây họ Đậu được ủ trong điều kiện yếm khí.

Một số ứng dụng công nghệ cao:

Sử dụng chất bảo quản có nguồn gốc sinh học (enzyme, bacteriocin, nisin) để hỗ trợ lên men và ức chế vi sinh vật gây hại.
Bảo quản bằng kho silo hiện đại: sức chứa lớn, tự động hoá nhập – xuất kho, ngăn động vật và vi sinh vật phá hoại.

Vận dụng (Trang 54)

Đề: Đề xuất phương pháp bảo quản một loại thức ăn chăn nuôi phù hợp với thực tiễn ở gia đình, địa phương em.

Gợi ý trả lời (em điều chỉnh theo thực tế nhà mình):

Ví dụ với rơm rạ sau thu hoạch lúa: Phương pháp phù hợp là làm khô kết hợp kiềm hoá. Sau khi gặt, đem rơm phơi nắng cho khô, đánh thành cây hoặc cuộn lại cất nơi khô ráo, có mái che để làm thức ăn dự trữ cho trâu, bò vào mùa đông hoặc mùa khan cỏ. Cách này rẻ, dễ làm, tận dụng được phụ phẩm nông nghiệp.
Ví dụ với cỏ voi, thân cây ngô (vùng nuôi bò sữa): nên ủ chua trong túi/hố ủ kín để giữ dinh dưỡng và dùng được lâu.

Các em chú ý hai phương pháp trọng tâm là làm khô và bảo quản bằng silo, cùng ý nghĩa của việc dùng chất bảo quản sinh học. Có chỗ nào chưa rõ cứ hỏi cô nhé!

Chế độ đọc sách →