Giải Tin Học trang 22
Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn Tin Há»c · Trang 22–23
Nguon: Tin Hoc 11 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 22 – 23)
🔍 Kiến thức cần nhớ
Phần nội dung trong các trang này gồm một hoạt động nhận diện thiết bị (Hoạt động 1) và phần lý thuyết về các thiết bị bên trong máy tính. Trước khi giải, ta tóm tắt kiến thức trọng tâm.
Cấu trúc chung của máy tính (Hình 4.1)
Máy tính điện tử gồm các thành phần chức năng cơ bản:
- Bộ xử lí trung tâm (CPU)
- Bộ nhớ trong
- Bộ nhớ ngoài
- Thiết bị vào – ra
Tất cả các thiết bị bên trong thân máy đều được gắn lên một bảng mạch gọi là bảng mạch chính (mainboard) (Hình 4.3).
a) Bộ xử lí trung tâm (CPU – Central Processing Unit)
Là thành phần quan trọng nhất, đảm nhận việc thực hiện các chương trình. CPU gồm hai bộ phận chính:
- Bộ số học và lôgic (ALU – Arithmetic & Logic Unit): thực hiện tất cả các phép tính số học và lôgic.
- Bộ điều khiển (Control Unit): phối hợp đồng bộ các thiết bị, đảm bảo máy chạy đúng chương trình.
Các đặc điểm khác:
- CPU có đồng hồ xung tạo ra các xung điện áp để đồng bộ hoạt động. Tốc độ CPU được đánh giá qua tần số đồng hồ xung, đơn vị thường là GHz (1 tỉ xung/giây).
- CPU còn có thanh ghi (register) – vùng nhớ lưu tạm lệnh và dữ liệu đang xử lí, truy cập rất nhanh – và bộ nhớ đệm (cache) – bộ nhớ nhỏ nạp trước dữ liệu từ bộ nhớ trong để giảm thời gian đọc.
- CPU đa lõi (multi-core): nhiều đơn vị xử lí (lõi/nhân) trong cùng một chip, cho phép xử lí song song nhiều công việc → nhanh hơn.
💡 Mẹo nhớ: CPU = "bộ não" → ALU lo tính toán, Control Unit lo điều khiển. Đo tốc độ bằng GHz, đo sức mạnh xử lí song song bằng số lõi (cores).
b) Bộ nhớ trong: ROM và RAM
Bộ nhớ trong (memory) chia thành hai loại:
- RAM (Random Access Memory): bộ nhớ ghi được, dùng lưu dữ liệu tạm thời khi chạy chương trình. Mất điện (tắt máy) → dữ liệu bị xoá.
- ROM (Read Only Memory): bộ nhớ chỉ đọc (nội dung phần lý thuyết tiếp tục ở trang sau).
💡 Mẹo nhớ: RAM = Random → nhớ "tạm", tắt máy là bay hết. ROM = Read Only → chỉ đọc, dữ liệu giữ nguyên khi tắt máy.
⚙️ Bài tập
Câu Hoạt động 1
Đề bài: Dưới đây là một số thiết bị bên trong thân máy (Hình 4.2), em có biết chúng là các thiết bị gì không?
- a) Chip Intel Core i9 X-series
- b) Thiết bị hãng WD ghi dung lượng 1.0 TB
- c) Thanh mạch nhỏ màu xanh có nhiều chân tiếp xúc
- d) Bảng mạch màu đen có cổng USB và chân cắm dài
Cách 1 — Nhận diện theo hình dạng và nhãn ghi trên thiết bị
Quan sát đặc điểm bên ngoài và thông tin in trên từng thiết bị:
a) Bộ xử lí trung tâm (CPU)
Đây là một con chip vuông, mặt trên ghi rõ "Intel Core i9 X-series". Nhãn ghi tên dòng vi xử lí của Intel → đây chính là CPU (bộ xử lí trung tâm). Đây là thành phần quan trọng nhất, thực hiện các phép tính và điều khiển máy tính.
b) Đĩa cứng (ổ cứng – HDD)
Thiết bị hình hộp kim loại, có nhãn hãng WD (Western Digital) và ghi dung lượng 1.0 TB. Dung lượng lớn tính bằng TB là đặc trưng của ổ đĩa cứng → đây là bộ nhớ ngoài (đĩa cứng), dùng lưu trữ dữ liệu lâu dài.
c) Thanh nhớ RAM
Thanh mạch nhỏ, dài, màu xanh, có các chip nhớ gắn trên một dải chân tiếp xúc để cắm vào khe trên mainboard → đây là thanh RAM (bộ nhớ trong), dùng lưu dữ liệu tạm thời khi chạy chương trình.
d) Bảng mạch mở rộng (card mở rộng)
Bảng mạch màu đen có các cổng USB và hàng chân cắm dài (chân cắm khe PCI). Thiết bị này được cắm vào khe mở rộng trên mainboard để bổ sung thêm chức năng (ở đây là thêm cổng USB) → đây là bảng mạch mở rộng (card mở rộng).
Cách 2 — Đối chiếu trực tiếp với Hình 4.3 "Bên trong máy tính"
Hình 4.3 chú thích sẵn vị trí các bộ phận trên mainboard. Ta so khớp từng thiết bị ở Hình 4.2 với chú thích trong Hình 4.3:
| Hình 4.2 | Chú thích trùng khớp ở Hình 4.3 | Kết luận |
|---|---|---|
| a) Chip Intel | "CPU" | Bộ xử lí trung tâm (CPU) |
| b) Hộp WD 1.0 TB | "Đĩa cứng" | Đĩa cứng (bộ nhớ ngoài) |
| c) Thanh xanh | "RAM" | Thanh nhớ RAM (bộ nhớ trong) |
| d) Bảng mạch đen | "Bảng mạch mở rộng" | Bảng mạch mở rộng |
Cách này nhanh và chắc chắn vì dùng chính hình minh hoạa có sẵn chú thích trong sách.
⚠️ Lưu ý thi: Rất dễ nhầm RAM (bộ nhớ trong) với đĩa cứng (bộ nhớ ngoài). Phân biệt: RAM lưu tạm thời, mất điện là xoá; đĩa cứng lưu lâu dài, dung lượng lớn (GB, TB). Cũng đừng nhầm CPU (con chip vuông nhỏ) với mainboard (bảng mạch lớn gắn mọi thứ).
🎯 Ghi nhớ: Bên trong thân máy có 4 nhóm thiết bị chính cần nhận diện: CPU (xử lí), RAM/ROM (bộ nhớ trong), đĩa cứng (bộ nhớ ngoài) và các bảng mạch mở rộng, tất cả gắn trên mainboard. CPU đo tốc độ bằng GHz, sức mạnh bằng số lõi; RAM mất dữ liệu khi tắt máy, còn ROM thì không.