Giải Tin Học trang 52

Tóm tắt lý thuyết

Phần khai thác thông tin từ dữ liệu đã có

• Ngoài việc lưu trữ, người ta còn cần phân tích, thống kê, tính toán từ dữ liệu để thu được thông tin cần thiết. Ví dụ Bảng 10.3 thống kê kết quả học tập môn Toán (Giỏi 20%, Khá 40%, Trung bình 40%, Yếu 0%).
• Bài toán quản lí là bài toán phổ biến, đòi hỏi tổ chức lưu trữ dữ liệu để phục vụ nhiều yêu cầu quản lí.
• Dữ liệu lưu trữ có thể được cập nhật thường xuyên và truy xuất theo nhiều tiêu chí khác nhau.

Mục 3. Thu thập dữ liệu tự động

• Quản lí truyền thống phải nhập dữ liệu thủ công, tốn nhiều công sức.
• Nhờ tự động hóa, IoT và Cách mạng Công nghiệp 4.0, nhiều hoạt động đã thu thập dữ liệu tự động (mã vạch ở siêu thị, công tơ điện tử ở ngành điện...).
• Thu thập tự động vừa giảm công sức, vừa cung cấp khối lượng dữ liệu lớn giúp ra quyết định hiệu quả hơn.

---

Câu hỏi giữa bài (trang 51)

Đề: Cập nhật dữ liệu là gì? Tại sao dữ liệu cần được cập nhật thường xuyên?

Trả lời:

• Cập nhật dữ liệu là việc thêm mới, sửa đổi hoặc xóa bỏ dữ liệu đã lưu trữ để dữ liệu luôn phản ánh đúng thực tế.
• Cần cập nhật thường xuyên vì thực tế luôn thay đổi (học sinh chuyển lớp, hàng hóa nhập – bán, điểm số mới...). Nếu dữ liệu không được cập nhật thì sẽ lạc hậu, sai lệch, dẫn đến khai thác thông tin và ra quyết định sai.

---

Câu hỏi giữa bài (trang 52)

Đề: Hãy nêu tầm quan trọng của việc thu thập và lưu trữ dữ liệu đối với các bài toán quản lí.

Trả lời:

• Dữ liệu là "nguyên liệu" của quản lí. Mục đích chính của quản lí là xử lí thông tin để đưa ra quyết định, mà thông tin lại được rút ra từ dữ liệu.
• Vì vậy, thu thập đầy đủ, chính xác và lưu trữ dữ liệu một cách có tổ chức là khâu quan trọng hàng đầu. Có dữ liệu tốt mới thống kê, phân tích, dự báo và ra quyết định đúng đắn được.

---

Luyện tập

Câu 1

Đề: Quản lí điểm chỉ là một ứng dụng quản lí trong trường học. Hãy tìm thêm các nhu cầu quản lí khác trong nhà trường và chỉ ra hoạt động quản lí đó cần những dữ liệu nào.

Trả lời (một số ví dụ):

Câu 2

Đề: Người ta thường nói, ở bất cứ nơi nào có một tổ chức là nơi ấy có nhu cầu quản lí. Hãy kể tên một vài bài toán quản lí mà em biết.

Trả lời (một số ví dụ):

• Quản lí bệnh nhân và thuốc ở bệnh viện.
• Quản lí khách hàng và tài khoản ở ngân hàng.
• Quản lí hàng hóa, kho và doanh thu ở siêu thị.
• Quản lí vé và lịch trình ở bến xe, sân bay.
• Quản lí nhân sự và lương ở công ty.
• Quản lí dân cư của một phường/xã.

---

Vận dụng

Câu 1

Đề: Hãy cho một ví dụ về một bài toán quản lí và nêu những dữ liệu mà hoạt động quản lí đó cần thu thập.

Trả lời (ví dụ: Quản lí bán hàng ở một cửa hàng tạp hóa):

• Dữ liệu về mặt hàng: mã hàng, tên hàng, đơn vị tính, giá nhập, giá bán.
• Dữ liệu về kho: số lượng nhập, số lượng tồn.
• Dữ liệu về bán hàng: mã hóa đơn, ngày bán, mặt hàng, số lượng bán, thành tiền.
• Dữ liệu về khách hàng (nếu có): tên, số điện thoại, điểm tích lũy.

Từ các dữ liệu này, cửa hàng có thể thống kê doanh thu, biết hàng nào sắp hết để nhập thêm, mặt hàng nào bán chạy...

Câu 2

Đề: Tại các trạm bán xăng, việc thu thập dữ liệu về lượng xăng bán và doanh thu được thực hiện như thế nào?

Trả lời:

• Mỗi cột bơm xăng đều gắn bộ đo lưu lượng điện tử. Khi bơm, thiết bị tự động đếm số lít xăng và tính thành tiền theo đơn giá.
• Các số liệu này được gửi tự động về máy tính của trạm, ghi lại theo từng lần bơm, từng cột bơm và từng ca làm việc.
• Nhờ đó, trạm tổng hợp được tổng lượng xăng đã bán và tổng doanh thu mà không cần ghi chép thủ công, đồng thời tính được lượng xăng còn trong bồn để đặt nhập thêm khi cần.

Đây là một ví dụ điển hình của thu thập dữ liệu tự động giống như mã vạch ở siêu thị và công tơ điện tử ở ngành điện.

---