Giải Tin Học trang 66

Nguon: Tin Hoc 11 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 66 – 67)

---

🔍 Kiến thức cần nhớ

Bài 13 giới thiệu về Cơ sở dữ liệu quan hệ (CSDL quan hệ). Trước khi giải các câu hỏi, ta cần nắm vững các khái niệm trọng tâm sau:

CSDL quan hệ là CSDL lưu trữ dữ liệu dưới dạng các bảng có quan hệ với nhau.

• Bảng (table): tổ chức dữ liệu gồm các hàng và các cột.
• Bản ghi (record): mỗi hàng của bảng, chứa thông tin về một đối tượng cụ thể.
• Trường (field): mỗi cột của bảng, thể hiện một thuộc tính của đối tượng.
• Khóa (key): trường hay nhóm trường mà giá trị của chúng cho phép xác định phân biệt từng bản ghi (không trùng nhau).
• Khóa chính (primary key): một khóa được chọn làm đại diện, thường là khóa có số trường ít nhất. Khóa chính xác định duy nhất một bản ghi.
• Khóa ngoài (foreign key): trường (hay nhóm trường) của bảng A nhưng lại là khóa chính ở bảng B. Khóa ngoài tạo nên quan hệ giữa hai bảng.
• Liên kết dữ liệu (join): ghép nối dữ liệu hai bảng theo khóa ngoài.

💡 Mẹo nhớ: Bảng → hàng = bản ghi (record), cột = trường (field). Một câu vần dễ thuộc: "Hàng là bản ghi, cột là trường, khóa chính chọn riêng một trường làm đầu."

Trong CSDL âm nhạc (Hình 13.2) có 4 bảng:

• Nhạc sĩ (Aid, TenNS)
• Ca sĩ (Sid, TenCS)
• Bản nhạc (Mid, Aid, TenBN)
• Bản thu âm (Mid, Sid)

---

⚙️ Bài tập

Câu 1

Đề bài: Hãy chỉ ra các cột của bảng Bản nhạc.

Cách 1 — Đọc trực tiếp từ bảng dữ liệu (Hình 13.2)

Quan sát phần đầu (tiêu đề cột) của bảng Bản nhạc trong Hình 13.2, ta thấy bảng có 3 cột (3 trường) là:

Cách 2 — Suy luận theo vai trò của từng trường

Bảng Bản nhạc dùng để lưu thông tin về các bản nhạc, nên phải có:

• Một trường định danh riêng cho mỗi bản nhạc → Mid (khóa chính).
• Tên gọi của bản nhạc → TenBN.
• Trường liên kết tới người sáng tác (nhạc sĩ) → Aid (khóa ngoài, vì Aid là khóa chính ở bảng Nhạc sĩ).

Vậy bảng Bản nhạc gồm 3 cột: Mid, Aid, TenBN.

⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi "chỉ ra các cột" tức là liệt kê đầy đủ tên các trường của bảng. Đừng nhầm với việc liệt kê các giá trị dữ liệu (như 0001, Du kích sông Thao...) — đó là các bản ghi, không phải tên cột.

---

Câu 2

Đề bài: Bảng Bản thu âm và bảng Ca sĩ có chung thuộc tính nào?

Cách 1 — So sánh danh sách các trường của hai bảng

Liệt kê các trường của từng bảng rồi tìm trường trùng nhau:

• Bảng Bản thu âm gồm các trường: Mid, Sid.
• Bảng Ca sĩ gồm các trường: Sid, TenCS.

Trường xuất hiện ở cả hai bảng là Sid.

→ Hai bảng có chung thuộc tính Sid (mã định danh ca sĩ).

Cách 2 — Dựa vào sơ đồ quan hệ (mũi tên trong Hình 13.2)

Trong Hình 13.2, mũi tên màu xanh nối từ cột Sid của bảng Bản thu âm tới cột Sid của bảng Ca sĩ. Mũi tên này biểu diễn quan hệ giữa hai bảng, cho thấy chúng được liên kết qua thuộc tính chung Sid.

Ở đây:

• Sid là khóa chính trong bảng Ca sĩ.
• Sid là khóa ngoài trong bảng Bản thu âm.

Nhờ thuộc tính chung Sid này, ta có thể biết mỗi bản thu âm do ca sĩ nào trình bày.

💡 Mẹo nhớ: Hai bảng "có chung thuộc tính" nghĩa là chúng dùng chung một tên trường để liên kết. Trường chung này thường là khóa chính ở bảng này và khóa ngoài ở bảng kia.

---

📝 Phần lý thuyết trang 66 (mục 2)

Trang 66 trình bày các thuật ngữ, khái niệm liên quan, không có câu hỏi/bài tập. Tóm tắt nội dung chính:

a) Bản ghi, trường

• Mỗi hàng của bảng là một bản ghi (record).
• Mỗi cột là một trường (field), thể hiện một thuộc tính.
• Ví dụ: bảng Nhạc sĩ có 4 bản ghi: (1, Đỗ Nhuận), (2, Văn Cao), (3, Hoàng Việt), (4, Nguyễn Tài Tuệ); và có 2 trường là Aid, TenNS.

b) Khóa chính

• Khóa: trường/nhóm trường có giá trị không trùng nhau, xác định duy nhất một bản ghi.
• Một bảng có thể có nhiều khóa; chọn một khóa làm khóa chính (thường chọn khóa ít trường nhất).
• Ví dụ bảng Bản nhạc: có thể chọn Mid làm khóa chính vì mỗi giá trị Mid xác định duy nhất một bản nhạc.

c) Khóa ngoài

• Trường/nhóm trường của bảng A nhưng là khóa chính ở bảng B → gọi là khóa ngoài của bảng A.
• Ví dụ: Aid trong bảng Bản nhạc là khóa ngoài (vì Aid là khóa chính ở bảng Nhạc sĩ).

d) Liên kết dữ liệu

• Dùng khóa ngoài để ghép nối (join) dữ liệu hai bảng.
• Ví dụ (Hình 13.3): liên kết Bản nhạc với Nhạc sĩ theo Aid để biết tên nhạc sĩ sáng tác mỗi bản nhạc, tạo ra Bảng NB.

⚠️ Lưu ý thi: Phân biệt rõ 3 loại khóa hay bị nhầm: - Khóa: bất kỳ trường nào xác định duy nhất bản ghi. - Khóa chính: khóa được chọn làm đại diện (mỗi bảng chỉ một khóa chính). - Khóa ngoài: trường tham chiếu tới khóa chính của bảng khác, dùng để liên kết.

🎯 Ghi nhớ: Trong CSDL quan hệ, dữ liệu được tổ chức thành các bảng (hàng = bản ghi, cột = trường). Khóa chính xác định duy nhất từng bản ghi; khóa ngoài tạo quan hệ giữa các bảng và là cơ sở để liên kết dữ liệu. Hai bảng "có chung thuộc tính" chính là hai bảng được nối với nhau qua một trường chung — như Bản thu âm và Ca sĩ chung trường Sid.