Giải Tin Học trang 122
Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn Tin Há»c · Trang 122–123
Nguon: Tin Hoc 11 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 122 – 123)
Lưu ý: Phần bài tập (Luyện tập, Vận dụng) nằm ở cuối Bài 25 (trang 121), tiếp theo là phần mở đầu Bài 26 (trang 122). Mình sẽ giải đầy đủ tất cả nội dung có trong hai trang này.
🔍 Kiến thức cần nhớ
Mối quan hệ giữa số điểm ảnh, độ phân giải và kích thước ảnh in:
- Độ phân giải (dpi) = số điểm ảnh trên mỗi inch (dots per inch).
- Công thức liên hệ:
Số điểm ảnh = Kích thước (inch) × Độ phân giải (dpi)
Suy ra:
Kích thước (inch) = Số điểm ảnh ÷ Độ phân giải (dpi)
💡 Mẹo nhớ: "Điểm ảnh = Kích thước × dpi". Biết 2 trong 3 đại lượng là tính được đại lượng còn lại. Số điểm ảnh của một bức ảnh là không đổi dù in to hay nhỏ.
⚠️ Lưu ý thi: Với cùng một số điểm ảnh, in càng nhỏ thì độ phân giải càng cao (ảnh nét hơn); in càng to thì độ phân giải càng thấp (ảnh dễ bị vỡ/mờ).
⚙️ Bài tập — Phần LUYỆN TẬP
Câu 1
Đề bài: Cho ảnh số có số điểm ảnh là 3000 × 2000 điểm ảnh. Tính kích thước ảnh với mỗi độ phân giải:
a) 72 dpi b) 150 dpi c) 300 dpi d) 600 dpi
Cách 1 — Áp dụng công thức chia trực tiếp
Kích thước mỗi chiều = số điểm ảnh chiều đó ÷ độ phân giải.
Ảnh có chiều ngang 3000 điểm ảnh, chiều dọc 2000 điểm ảnh.
a) 72 dpi:
- Chiều ngang: 3000 ÷ 72 ≈ 41,67 inch
- Chiều dọc: 2000 ÷ 72 ≈ 27,78 inch
- → Kích thước ≈ 41,67 × 27,78 inch
b) 150 dpi:
- Chiều ngang: 3000 ÷ 150 = 20 inch
- Chiều dọc: 2000 ÷ 150 ≈ 13,33 inch
- → Kích thước ≈ 20 × 13,33 inch
c) 300 dpi:
- Chiều ngang: 3000 ÷ 300 = 10 inch
- Chiều dọc: 2000 ÷ 300 ≈ 6,67 inch
- → Kích thước ≈ 10 × 6,67 inch
d) 600 dpi:
- Chiều ngang: 3000 ÷ 600 = 5 inch
- Chiều dọc: 2000 ÷ 600 ≈ 3,33 inch
- → Kích thước ≈ 5 × 3,33 inch
Cách 2 — Nhận xét theo tỉ lệ (giải nhanh)
Khi độ phân giải tăng gấp đôi thì kích thước in giảm một nửa. Chỉ cần tính một mốc rồi suy ra các mốc còn lại:
| Độ phân giải | Kích thước (inch) |
|---|---|
| 72 dpi | 41,67 × 27,78 |
| 150 dpi | 20 × 13,33 |
| 300 dpi | 10 × 6,67 |
| 600 dpi (gấp đôi 300) | 5 × 3,33 (giảm một nửa) |
Từ 300 dpi sang 600 dpi: số nhân đôi → kích thước chia đôi (10 → 5; 6,67 → 3,33). Cách này giúp kiểm tra nhanh đáp án.
💡 Mẹo nhớ: dpi và kích thước in tỉ lệ nghịch với nhau (khi số điểm ảnh giữ nguyên).
Câu 2
Đề bài: Nếu in một ảnh ở độ phân giải 300 dpi thì thu được ảnh in có kích thước 10 × 10 inch. Để ảnh in có kích thước 5 × 5 inch thì cần in ảnh ở độ phân giải cao hơn hay thấp hơn 300 dpi?
Cách 1 — Tính số điểm ảnh rồi tìm độ phân giải mới
Bước 1: Tính số điểm ảnh thực có của ảnh (không đổi khi in).
- Mỗi chiều: 300 dpi × 10 inch = 3000 điểm ảnh.
- → Ảnh có 3000 × 3000 điểm ảnh.
Bước 2: Để in cùng số điểm ảnh đó ra kích thước 5 × 5 inch, độ phân giải cần là:
- 3000 ÷ 5 = 600 dpi.
Kết luận: Cần in ở 600 dpi, tức cao hơn 300 dpi.
Cách 2 — Suy luận theo tỉ lệ (giải nhanh)
Kích thước giảm một nửa (từ 10 xuống 5 inch), trong khi số điểm ảnh giữ nguyên → độ phân giải phải tăng gấp đôi: 300 × 2 = 600 dpi.
→ Cao hơn 300 dpi.
⚠️ Lưu ý thi: Đề thường gài câu hỏi "cao hơn hay thấp hơn". Hãy nhớ: in nhỏ lại = dồn cùng số điểm vào diện tích nhỏ hơn = dpi tăng lên.
⚙️ Bài tập — Phần VẬN DỤNG
Câu 1
Đề bài: Chọn một bức ảnh em đã chụp, thực hiện các thao tác xoay và cắt ảnh để thu được một bức ảnh đẹp.
Cách 1 — Thực hành trên GIMP
Đây là bài thực hành, em làm theo các bước:
- Mở GIMP, chọn File → Open rồi chọn ảnh đã chụp.
- Xoay ảnh (chỉnh ảnh bị nghiêng cho thẳng): dùng công cụ Rotate (Tools → Transform Tools → Rotate) hoặc menu Image → Transform để xoay 90°, 180°. Kéo điều chỉnh góc đến khi đường chân trời/khung hình nằm ngang.
- Cắt ảnh (loại bỏ phần thừa, lấy bố cục đẹp): chọn công cụ Crop trên hộp công cụ, kéo chọn vùng muốn giữ lại rồi nhấn Enter.
- Xuất ảnh: File → Export As, đặt tên và chọn định dạng (ví dụ .jpg), nhấn Export.
💡 Mẹo nhớ: Bố cục đẹp thường tuân theo "quy tắc một phần ba" — đặt chủ thể chính ở các đường chia ảnh thành ba phần.
Câu 2
Đề bài: Với ảnh thu được, em hãy tính xem cần đặt giá trị độ phân giải là bao nhiêu để khi in ảnh trên cỡ giấy 8,5 × 11 inch là đẹp nhất.
Cách 1 — Tính theo số điểm ảnh thực tế
Vì mỗi ảnh có số điểm ảnh khác nhau, mình trình bày công thức chung và một ví dụ minh họa.
Công thức: Độ phân giải = số điểm ảnh ÷ kích thước in (inch), tính cho từng chiều.
Ví dụ ảnh có 2550 × 3300 điểm ảnh, in trên giấy 8,5 × 11 inch:
- Chiều ngang: 2550 ÷ 8,5 = 300 dpi
- Chiều dọc: 3300 ÷ 11 = 300 dpi
- → In ở 300 dpi là đẹp (ảnh sắc nét).
Cách áp dụng cho ảnh của em:
- Xem số điểm ảnh của ảnh (Image → Image Properties trong GIMP).
- Lấy số điểm ảnh chiều ngang chia 8,5 và số điểm ảnh chiều dọc chia 11.
- Giá trị thu được chính là độ phân giải nên đặt.
Cách 2 — Dùng chuẩn in đẹp 300 dpi để suy ngược
In ảnh đẹp chuẩn là 300 dpi. Để in đầy cỡ giấy 8,5 × 11 inch ở 300 dpi, ảnh cần có:
- Chiều ngang: 8,5 × 300 = 2550 điểm ảnh
- Chiều dọc: 11 × 300 = 3300 điểm ảnh
Nếu ảnh có đủ hoặc nhiều hơn số điểm ảnh này → đặt 300 dpi là đẹp nhất. Nếu ảnh ít điểm ảnh hơn, độ phân giải thực tế sẽ thấp hơn 300 dpi và ảnh có thể bị mờ khi in to.
⚠️ Lưu ý thi: 300 dpi là mốc "vàng" cho in ấn chất lượng cao. Dưới ~150 dpi ảnh in dễ bị vỡ hạt.
🔍 Tóm tắt lý thuyết Bài 26 (trang 122)
Trang 122 là phần mở đầu Bài 26: Công cụ tinh chỉnh màu sắc và công cụ chọn. Đây là phần lý thuyết, các ý chính gồm:
Mục tiêu bài học:
- Biết các tham số biểu diễn màu của ảnh số.
- Biết một số công cụ chọn đơn giản.
- Thực hiện được một số lệnh chỉnh màu đơn giản.
Hoạt động 1 — Màu sắc của ảnh:
- Đề bài đặt vấn đề: ảnh chụp vườn hoa Tết (Hình 26.1) chụp lúc trời muộn nên bị mờ, xỉn màu, thiếu sáng, độ tương phản kém (do sương/ánh sáng yếu).
- Để ảnh đẹp hơn cần: tăng độ sáng (Brightness), tăng độ tương phản (Contrast), cân bằng lại màu sắc (Color Balance) cho hoa và cảnh vật rõ, tươi hơn.
Công cụ tinh chỉnh màu sắc trong GIMP:
- Vào menu Color rồi chọn lệnh tương ứng, một bảng điều khiển hiện ra.
- Tích chọn Preview để xem trước kết quả, bỏ chọn để xem ảnh gốc.
- Chọn Reset để bỏ qua các thay đổi đang thực hiện.
- Một số công cụ thường dùng: Brightness-Contrast (độ sáng, độ tương phản), Color Balance (cân bằng màu), Hue, Levels, Curves...
a) Công cụ Brightness-Contrast:
- Điều chỉnh độ sáng và độ tương phản của lớp hoặc vùng ảnh đang chọn.
- Ô Brightness: giá trị càng lớn ảnh càng sáng.
- Ô Contrast: thay đổi giá trị để tăng/giảm độ tương phản.
🎯 Ghi nhớ: - Quan hệ cốt lõi: Số điểm ảnh = Kích thước (inch) × dpi. Số điểm ảnh không đổi nên dpi và kích thước in tỉ lệ nghịch. - In nhỏ lại → dpi tăng; in to ra → dpi giảm. Mốc in đẹp chuẩn là 300 dpi. - Trong GIMP, để chỉnh màu vào menu Color, dùng Brightness-Contrast để sửa ảnh thiếu sáng, xỉn màu; luôn bật Preview và có thể Reset khi cần.
