Giải Tin Học trang 120
Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn Tin Há»c · Trang 120–121
Nguon: Tin Hoc 11 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 120 – 121)
⚠️ Lưu ý: Hai trang này là phần thực hành (các Nhiệm vụ thao tác trên phần mềm GIMP), không chứa câu hỏi trắc nghiệm hay bài tập tính toán. Do đó, mình sẽ tóm tắt kiến thức cốt lõi, hướng dẫn từng bước thực hiện và bổ sung lời giải thích cho phần ví dụ về độ phân giải (đây là nội dung dễ ra thi nhất).
🔍 Kiến thức cần nhớ
GIMP (GNU Image Manipulation Program) là phần mềm chỉnh sửa ảnh mã nguồn mở, miễn phí. Trong bài này, em cần nắm 3 nhóm thao tác cơ bản:
- Quan sát ảnh: phóng to/thu nhỏ (Zoom).
- Thay đổi kích thước và độ phân giải (Scale Image).
- Xoay ảnh (Rotate), cắt ảnh (Crop), xuất tệp JPG.
💡 Mẹo nhớ các khái niệm: - Số điểm ảnh (pixels): tổng số chấm màu tạo nên ảnh, ví dụ 3120 × 3120. - Độ phân giải (dpi – dots per inch): số điểm ảnh trên mỗi inch. dpi càng cao → ảnh in càng nét nhưng kích thước in càng nhỏ. - Kích thước in: chiều dài × chiều rộng khi in ra giấy (inch, mm…).
⚙️ Các nhiệm vụ thực hành
Nhiệm vụ 1 — Mở tệp, quan sát, phóng to, thu nhỏ ảnh
Mục tiêu: Biết dùng công cụ Zoom để quan sát chi tiết ảnh.
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Khởi động GIMP và mở tệp ảnh (File → Open).
- Bước 2: Chọn nút lệnh Zoom (biểu tượng kính lúp) trong bảng công cụ. Trong phần tùy chọn (Tool Options):
- Chọn Zoom in nếu muốn phóng to.
- Chọn Zoom out nếu muốn thu nhỏ.
- Bước 3: Nháy chuột vào vị trí cần phóng to/thu nhỏ. Có thể nhấn giữ phím Ctrl trong khi lăn nút cuộn chuột để zoom nhanh.
💡 Mẹo nhanh: Giữ Ctrl + lăn chuột là cách phóng to/thu nhỏ nhanh nhất, không cần chọn lại công cụ.
Nhiệm vụ 2 — Thay đổi kích thước và độ phân giải của ảnh
Mục tiêu: Điều chỉnh số điểm ảnh, kích thước in và độ phân giải cho phù hợp mục đích.
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Mở tệp ảnh cần thay đổi.
- Bước 2: Chọn menu Image → Scale Image.
- Bước 3:
- Thay đổi chiều ngang/chiều cao tại ô Width (rộng) hoặc Height (cao).
- Thay đổi độ phân giải tại ô X resolution hoặc Y resolution.
- Nháy nút Scale để áp dụng.
Đơn vị chiều dài có thể là inches (in), milimeters (mm), points (pt)…; đơn vị độ phân giải là số điểm ảnh trên một inch (pixels/in).
Phân tích ví dụ trong sách (rất quan trọng):
Cho ảnh gốc: 3120 × 3120 điểm ảnh, độ phân giải 72 dpi.
| Trường hợp | Thao tác | Số điểm ảnh | Độ phân giải | Kích thước in |
|---|---|---|---|---|
| Hình 25.4a | Ban đầu | 3120 × 3120 | 72 dpi | 43,3 × 43,3 in |
| Hình 25.4b | Tăng dpi lên 300 | 3120 × 3120 (giữ nguyên) | 300 dpi | 10,4 × 10,4 in |
| Hình 25.4c | Giảm kích thước còn một nửa | 1560 × 1560 (giảm một nửa) | 300 dpi | 5,2 × 5,2 in |
Cách suy ra kích thước in (công thức then chốt):
Kích thước in = Số điểm ảnh ÷ Độ phân giải
- Trường hợp a: 3120 ÷ 72 ≈ 43,3 inch ✔
- Trường hợp b: 3120 ÷ 300 = 10,4 inch ✔
- Trường hợp c: 1560 ÷ 300 = 5,2 inch ✔
💡 Mẹo nhớ quy tắc: - Đổi độ phân giải: số điểm ảnh giữ nguyên, chỉ kích thước in thay đổi. - Đổi kích thước ảnh: số điểm ảnh thay đổi theo.
⚠️ Lưu ý thi: Dạng bài "tính kích thước in / số điểm ảnh / dpi" rất hay ra. Chỉ cần thuộc một công thức gốc và biến đổi: - Kích thước in = số điểm ảnh ÷ dpi - Số điểm ảnh = kích thước in × dpi - dpi = số điểm ảnh ÷ kích thước in
Liên hệ Hình 25.5: Cùng một ảnh 3120 × 3120 điểm ảnh, khi in trên cùng cỡ giấy với 72 dpi, 300 dpi, 600 dpi thì dpi càng cao ảnh in ra càng nhỏ nhưng càng sắc nét (chi tiết rõ hơn).
Nhiệm vụ 3 — Xoay ảnh, cắt ảnh, xuất ra tệp JPG
Mục tiêu: Làm thẳng ảnh bị nghiêng, cắt bỏ phần thừa để bố cục đẹp hơn, rồi lưu thành tệp JPG.
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Mở tệp ảnh bị nghiêng/có nhiều đối tượng không phù hợp (Hình 25.6).
- Bước 2: Chọn nút lệnh Rotate hoặc nhấn tổ hợp phím Shift + R.
- Bước 3: Kéo thả chuột để xoay đến khi ưng ý. Cách khác: thay đổi Angle (góc quay), Center X/Y (tâm quay) trong hộp Rotate (Hình 25.7), rồi:
- Nháy Rotate để xoay.
- Nháy Reset nếu muốn quay lại ảnh ban đầu.
- Bước 4: Để cắt ảnh, chọn nút lệnh Crop hoặc nhấn Shift + C.
- Bước 5: Kéo thả chuột chọn phần ảnh cần giữ lại.
- Bước 6: Thay đổi kích thước và vị trí khung hình bằng cách kéo thả các nút trên khung; kéo thả ảnh để di chuyển phần được giữ lại (Hình 25.9a).
- Bước 7: Nhấn phím Enter để hoàn thành việc cắt ảnh (Hình 25.9b).
💡 Mẹo nhớ phím tắt: - Shift + R = Rotate (xoay). - Shift + C = Crop (cắt). - Enter = xác nhận hoàn thành thao tác cắt.
⚠️ Lưu ý thực hành: Để xuất ra tệp JPG, dùng menu File → Export As…, đặt tên có đuôi .jpg rồi chọn Export. (Trong GIMP, lệnh Save chỉ lưu định dạng gốc .xcf, muốn ra JPG/PNG bắt buộc dùng Export As.)
🎯 Ghi nhớ: - Zoom: quan sát ảnh; Ctrl + lăn chuột để phóng to/thu nhỏ nhanh. - Scale Image: đổi độ phân giải → số điểm ảnh giữ nguyên; đổi kích thước → số điểm ảnh thay đổi. Công thức gốc: Kích thước in = Số điểm ảnh ÷ dpi. - Rotate (Shift+R) xoay thẳng ảnh, Crop (Shift+C) cắt bố cục, Export As để lưu thành JPG.