HocKhaThư viện lời giải bài tập

Giải Tin Học trang 126

Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn Tin Học · Trang 126–127

Nguon: Tin Hoc 11 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 126 – 127)

Đây là phần 3. THỰC HÀNH của Bài 26 – chỉnh sửa ảnh bằng phần mềm GIMP. Nội dung gồm hai nhiệm vụ thực hành về điều chỉnh độ sáng, độ tương phản, màu sắc và làm việc với vùng chọn. Dưới đây thầy tóm tắt kiến thức và hướng dẫn chi tiết từng nhiệm vụ.

🔍 Kiến thức cần nhớ

Trước khi thực hành, cần nắm vững các công cụ chỉnh sửa ảnh trong GIMP:

  • Brightness-Contrast (Độ sáng – Độ tương phản): nằm trong menu Colors. Dùng để làm ảnh sáng/tối hơn và tăng/giảm độ rõ ràng giữa vùng sáng và vùng tối.
  • Color Balance (Cân bằng màu): nằm trong menu Colors. Cho phép chỉnh màu theo từng dải sáng – dải tối (Shadows), dải trung bình (Midtones) và dải sáng (Highlights), với ba kênh màu Red (Đỏ), Green (Lục), Blue (Lam).
  • Presets (Thiết lập sẵn): cho phép lưu lại bộ thông số đã chỉnh để dùng lại sau, bằng cách nhấn nút + và đặt tên.
  • Rectangle Select Tool (Công cụ chọn vùng hình chữ nhật): tạo vùng chọn hình chữ nhật trên ảnh, phím tắt là R. Khi đã có vùng chọn, mọi lệnh chỉnh sửa chỉ tác động lên vùng được chọn.
💡 Mẹo nhớ: Quy trình chỉnh ảnh cơ bản gồm 2 bước lớn — Sáng & Tương phản trước, Màu sắc sau. Nghĩa là chỉnh Brightness-Contrast rồi mới chỉnh Color Balance, vì khi ảnh đã đủ sáng và rõ thì việc chọn màu mới chính xác.

⚙️ Bài tập

Nhiệm vụ 1

Đề bài: Chỉnh độ sáng, độ tương phản và màu sắc cho ảnh trong Hình 26.4 (ảnh cảnh bình minh trên biển).

Phân tích đề:
Ảnh gốc (Hình 26.4) hơi mờ và tông màu hơi lạnh so với cảnh bình minh thực tế. Mục tiêu là:

  1. Tăng độ sáng và độ tương phản để ảnh rõ ràng hơn.
  2. Chỉnh màu ấm hơn cho phù hợp với khung cảnh bình minh.
  3. Vì ảnh có dải màu nên chỉnh là dải trung bình và cao.
Cách 1 — Thực hiện theo các bước trong sách giáo khoa

Bước 1. Chọn Colors → Brightness-Contrast để mở hộp thoại điều chỉnh độ sáng và độ tương phản.

Bước 2. Thay đổi giá trị trong hai ô:

  • Ô Brightness (Độ sáng): nhập giá trị 42.
  • Ô Contrast (Độ tương phản): nhập giá trị 59.

Quan sát ảnh xem trước (Preview) cho đến khi thu được kết quả hợp lí (Hình 26.5 – ảnh đã sáng và rõ hơn ảnh gốc).

Lưu thiết lập (tùy chọn): Nhấn nút + bên phải ô Presets, hộp thoại "Save Settings as Named..." xuất hiện. Nhập tên cho thiết lập (ví dụ: B&C) rồi nhấn OK. Lần sau chỉ cần chọn lại tên này trong ô Presets là áp dụng được ngay bộ thông số đã lưu.

Bước 3. Chọn Colors → Color Balance để mở hộp thoại cân bằng màu.

Bước 4. Trên hộp thoại Color Balance, lần lượt chọn từng dải màu và thay đổi giá trị. Trong Hình 26.7, ảnh được sửa màu ở dải màu trung bình (Midtones) với các giá trị:

  • Red (Đỏ): 3
  • Green (Lục): −11
  • Blue (Lam): 10

Kết quả thu được như Hình 26.7 — ảnh có tông màu ấm, phù hợp với cảnh bình minh. Thiết lập này cũng có thể lưu lại để dùng sau như với công cụ Brightness-Contrast.

Cách 2 — Sử dụng Presets để rút ngắn thao tác

Sau khi đã làm Nhiệm vụ 1 một lần và lưu lại hai bộ Presets (một cho Brightness-Contrast, một cho Color Balance), nếu cần chỉnh nhiều ảnh có đặc điểm giống nhau (cùng tông lạnh, cùng độ mờ), em chỉ cần:

  1. Mở ảnh mới.
  2. Vào Colors → Brightness-Contrast, chọn Preset đã lưu (B&C) → áp dụng ngay giá trị 42 và 59.
  3. Vào Colors → Color Balance, chọn Preset màu đã lưu → áp dụng ngay bộ giá trị 3, −11, 10.

Cách này tiết kiệm thời gian khi xử lí hàng loạt ảnh, vì không phải dò lại từng giá trị.

⚠️ Lưu ý thi: Đề thi hay hỏi "Để chỉnh độ sáng và độ tương phản dùng lệnh nào?" → Trả lời: Colors → Brightness-Contrast. Còn "chỉnh màu sắc theo từng kênh R, G, B" → dùng Colors → Color Balance. Đừng nhầm hai lệnh này với nhau.

Nhiệm vụ 2

Đề bài: Thực hành tạo vùng chọn và thực hiện các lệnh chỉnh độ sắc nét và cân bằng màu cho vùng đã chọn, với ảnh trong Hoạt động 1 (ảnh cánh đồng hoa thược dược).

Phân tích đề:
Ảnh gốc được chụp khá tối, cần chỉnh sáng cho toàn bộ ảnh. Ảnh có nhiều vùng với màu sắc chủ đạo khác nhau rõ ràng (vùng hoa, vùng trời, vùng cây cỏ...). Vì vậy, nên tạo từng vùng chọn riêng và chỉnh màu trên từng vùng, thay vì chỉnh màu chung cho cả ảnh — như thế màu sắc mỗi vùng mới chính xác và tự nhiên.

Cách 1 — Thực hiện theo các bước trong sách giáo khoa

Bước 1. Chọn công cụ Brightness-Contrast (Colors → Brightness-Contrast) để tăng độ sáng và độ tương phản cho toàn bộ ảnh, vì ảnh gốc bị tối. Kết quả như Hình 26.8 — toàn ảnh sáng và rõ hơn.

Bước 2. Chọn công cụ Rectangle Select Tool (biểu tượng hình chữ nhật trên hộp công cụ, hoặc nhấn phím R), rồi kéo chuột để tạo vùng chọn bao quanh khu vực hoa thược dược.

Các bước tiếp theo (suy ra từ yêu cầu đề bài):

Bước 3. Khi đã có vùng chọn chứa hoa, vào Colors → Color Balance để chỉnh màu riêng cho vùng hoa (ví dụ tăng sắc đỏ/hồng cho hoa thêm rực rỡ). Lúc này lệnh chỉ tác động lên vùng đã chọn, không ảnh hưởng phần còn lại.

Bước 4. Nếu cần làm hoa nét hơn, có thể áp dụng lệnh chỉnh độ sắc nét (Filters → Enhance → Sharpen) cho vùng chọn này.

Bước 5. Bỏ vùng chọn cũ (Select → None), tạo vùng chọn mới cho khu vực màu sắc khác (ví dụ vùng trời, vùng cây cỏ) rồi lặp lại việc chỉnh màu cho từng vùng cho đến khi toàn ảnh ưng ý.

Cách 2 — Kết hợp các kiểu vùng chọn linh hoạt

Với những vùng có hình dạng không phải hình chữ nhật (ví dụ một cụm hoa cong, lượn), thay vì chỉ dùng Rectangle Select Tool, em có thể:

  • Dùng Free Select Tool (công cụ chọn tự do, phím F) để khoanh theo viền cụm hoa.
  • Hoặc dùng Fuzzy Select / Select by Color để chọn nhanh các vùng có cùng màu (ví dụ chọn tất cả vùng hoa hồng cùng lúc).

Sau khi có vùng chọn, thao tác chỉnh màu và độ sắc nét hoàn toàn giống Cách 1. Ưu điểm của cách này là vùng chọn bám sát đối tượng hơn, kết quả chỉnh màu tự nhiên hơn ở các vùng có hình dạng phức tạp.

💡 Mẹo nhớ: "Chọn vùng trước — chỉnh sửa sau." Mọi lệnh trong GIMP (đổi màu, làm mờ, làm nét) chỉ tác động lên vùng đang được chọn. Nếu quên bỏ vùng chọn, lần chỉnh sau sẽ vẫn chỉ áp dụng cho vùng cũ — đây là lỗi rất hay gặp.
⚠️ Lưu ý thi: Hai tình huống cần phân biệt: - Ảnh cần chỉnh đồng đều cả ảnh (như Nhiệm vụ 1: cả ảnh đều mờ, lạnh) → chỉnh trực tiếp cho toàn ảnh, không cần tạo vùng chọn. - Ảnh có nhiều vùng màu khác nhau rõ rệt (như Nhiệm vụ 2: cánh đồng hoa) → phải tạo vùng chọn riêng cho từng vùng rồi chỉnh.
🎯 Ghi nhớ: 1. Brightness-Contrast → chỉnh độ sáng và độ tương phản (Nhiệm vụ 1 dùng giá trị 42 và 59). 2. Color Balance → chỉnh màu theo ba kênh Red, Green, Blue trên từng dải sáng/trung bình/tối (Nhiệm vụ 1 dùng 3, −11, 10 ở dải trung bình). 3. Presets → lưu lại thông số để tái sử dụng, tiết kiệm thời gian. 4. Rectangle Select Tool (phím R) → tạo vùng chọn để chỉnh sửa cục bộ từng vùng của ảnh. 5. Quy trình chuẩn: Sáng – Tương phản trước → Tạo vùng chọn (nếu cần) → Cân bằng màu sau.
Chế độ đọc sách →