Giải Công Nghệ 12 (Lâm Nghiệp - Thủy Sản) trang 124

⚠️ Lưu ý: Hình ảnh em gửi thực tế là trang 122 – 123 (Bài 24: Một số bệnh thủy sản phổ biến và biện pháp phòng, trị – phần I: Bệnh lồi mắt ở cá rô phi và mở đầu phần II: Bệnh gan thận mủ trên cá tra). Thầy sẽ giải đầy đủ tất cả các câu hỏi xuất hiện trong hai trang này.

🔍 Kiến thức cần nhớ

Bệnh lồi mắt ở cá rô phi

• Là bệnh nguy hiểm, lưu hành toàn thế giới, gây chết tỉ lệ cao.
• Tác nhân: vi khuẩn Streptococcus agalactiae (liên cầu khuẩn Gram dương).
• Lây lan nhanh, tỉ lệ chết 30% – 70%, có thể tới 100% nếu không điều trị kịp thời.
• Thường bùng phát vào mùa hè, trong ao/lồng nuôi mật độ cao.

Nguyên tắc phòng – trị bệnh thủy sản: Lấy phòng bệnh làm chính (sát khuẩn, khử trùng, tăng đề kháng), phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

💡 Mẹo nhớ: "Lồi mắt – đen thân – tách đàn" là bộ ba dấu hiệu nhận biết sớm bệnh lồi mắt ở cá rô phi.

---

⚙️ Bài tập

Câu 1 — Mở đầu (Hình 24.1)

Đề bài: Quan sát Hình 24.1 và nêu tác hại của bệnh đối với động vật thủy sản. Có những biện pháp nào để phòng, trị bệnh thủy sản?

Trả lời

Tác hại của bệnh đối với động vật thủy sản:

• Làm cá giảm ăn, bỏ ăn, gầy yếu, chậm lớn, biến đổi màu sắc và hình thái (đen thân, lồi mắt, xuất huyết).
• Gây chết với tỉ lệ cao, có thể chết hàng loạt trong ao/lồng nuôi.
• Bệnh lây lan nhanh, đặc biệt ở nơi nuôi mật độ cao, dễ lan sang vùng nuôi khác.
• Làm giảm chất lượng và giá trị thương phẩm của sản phẩm thủy sản.
• Gây thiệt hại kinh tế lớn cho người nuôi, có thể mất trắng cả vụ.

Các biện pháp phòng, trị bệnh thủy sản:

Phòng bệnh (quan trọng nhất):

• Sát khuẩn, khử trùng ao nuôi và nguồn nước trước và trong khi nuôi.
• Chọn con giống khỏe mạnh, sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng.
• Nuôi với mật độ hợp lý, quản lý tốt môi trường nước.
• Cho ăn đầy đủ, hợp lý; bổ sung chế phẩm vi sinh, vitamin để tăng sức đề kháng.

Trị bệnh:

• Phát hiện sớm, chẩn đoán đúng tác nhân gây bệnh.
• Khử trùng nước ao kết hợp dùng thuốc/sản phẩm diệt mầm bệnh trộn vào thức ăn.
• Bổ sung vitamin và chất tăng đề kháng; sau điều trị phục hồi hệ vi sinh có lợi.

💡 Mẹo nhớ: Quy tắc 3 sạch trong nuôi thủy sản: nước sạch – giống sạch – thức ăn sạch.

---

Câu 2 — Khám phá (trang 123)

Đề bài: Nêu đặc điểm và nguyên nhân gây bệnh lồi mắt ở cá rô phi.

Trả lời

a) Đặc điểm của bệnh:

Triệu chứng:

• Thân cá có màu đen, bơi tách đàn, giảm ăn đến bỏ ăn, xuất huyết trên da.
• Bệnh nặng: xuất huyết mắt, lồi mắt, xuất hiện dấu hiệu thần kinh như bơi xoay tròn hoặc bơi không có định hướng.

Bệnh tích (khi giải phẫu):

• Gan, ruột bị xuất huyết.
• Thận, lách sưng kèm theo xuất huyết hoặc tụ huyết.

Mức độ nguy hiểm:

• Tốc độ lây lan nhanh, gây hại cả cá giống lẫn cá thương phẩm.
• Tỉ lệ chết từ 30% đến 70%, có thể tới 100% nếu không phát hiện và điều trị kịp thời.
• Thường xuất hiện nhiều nhất vào mùa hè, trong ao hoặc lồng nuôi có mật độ cao.

b) Nguyên nhân gây bệnh:

• Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Streptococcus agalactiae – một loại liên cầu khuẩn Gram dương (Hình 24.3).

⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi rất hay yêu cầu gọi đúng tên tác nhân và phân loại Gram. Cần ghi nhớ: Streptococcus agalactiae – liên cầu khuẩn Gram dương.

---

Câu 3 — Khám phá (trang 123)

Đề bài: Đề xuất một số việc nên làm để phòng bệnh lồi mắt cho cá rô phi nuôi tại địa phương em.

Trả lời

Một số việc nên làm để phòng bệnh lồi mắt:

1. Cải tạo, sát khuẩn và khử trùng ao kỹ trước mỗi vụ nuôi (nạo vét bùn đáy, bón vôi, phơi đáy ao).
2. Xử lý nguồn nước trước khi cấp vào ao, đảm bảo nước sạch mầm bệnh.
3. Chọn cá giống khỏe mạnh, không nhiễm bệnh, có nguồn gốc rõ ràng, đã được kiểm dịch.
4. Nuôi với mật độ hợp lý, tránh nuôi quá dày để hạn chế lây lan và giảm stress cho cá.
5. Cho ăn phù hợp, nhất là vào những ngày nắng nóng (giảm lượng thức ăn khi cá yếu).
6. Bổ sung chế phẩm vi sinh, vitamin (đặc biệt vitamin C) vào thức ăn để tăng sức đề kháng.
7. Quản lý chất lượng nước: định kỳ kiểm tra nhiệt độ, pH, oxy hòa tan; thay nước, sục khí khi cần.
8. Theo dõi sức khỏe cá thường xuyên để phát hiện sớm dấu hiệu bệnh.
9. Cách ly cá bệnh, thu gom và xử lý xác cá chết đúng cách, tránh phát tán mầm bệnh ra môi trường.

💡 Mẹo nhớ: Vì bệnh bùng phát mạnh vào mùa hè, người nuôi cần chủ động tăng đề kháng và quản lý nước chặt chẽ ngay từ đầu mùa nóng.

---

🎯 Ghi nhớ: - Bệnh lồi mắt ở cá rô phi do vi khuẩn Streptococcus agalactiae (liên cầu khuẩn Gram dương) gây ra. - Dấu hiệu đặc trưng: đen thân, lồi mắt, xuất huyết, bơi xoay tròn; tỉ lệ chết rất cao. - Phòng bệnh là chính: sát khuẩn – khử trùng – chọn giống sạch – mật độ hợp lý – tăng đề kháng. - Trong nuôi thủy sản, phương châm xuyên suốt là "phòng bệnh hơn chữa bệnh".