Giải Chuyên đề học tập Công Nghệ 12 (Lâm Nghiệp - Thủy Sản) trang 78

Tóm tắt lý thuyết

Bài 15 nói về việc ứng dụng công nghệ sinh học vào hai khâu: chọn giống và nhân giống thủy sản.

I – Ứng dụng chỉ thị phân tử trong chọn giống thủy sản

• Chỉ thị phân tử giúp chọn các cá thể mang gene mong muốn (sinh trưởng nhanh, kháng bệnh…).
• Ưu điểm: xác định chính xác cá thể mang gene mong muốn ngay từ giai đoạn phát triển sớm → rút ngắn thời gian chọn giống, giảm chi phí và công lao động.
• Ở Việt Nam đã chọn được dòng cá tra chịu mặn, sinh trưởng nhanh; dòng tôm thẻ chân trắng tăng trưởng nhanh.

II – Ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống thủy sản

1. Sử dụng các chất kích thích sinh sản

• Chất kích thích sinh sản (kích dục tố) là hormone từ động vật hoặc chất tổng hợp, dùng trong sinh sản nhân tạo.
• Tiêm cho cá đã thành thục → kích thích trứng, tinh trùng thành thục → sản xuất giống quy mô lớn, chủ động.
• Các chất phổ biến: LRHa, HCG, PG, GnRHa…

1. Điều khiển giới tính động vật thủy sản

• Một số loài có sự khác nhau giữa con đực và con cái về ngoại hình hoặc tốc độ sinh trưởng (cá rô phi đực lớn nhanh hơn cái, tôm càng xanh đực lớn nhanh hơn cái; cá cảnh đực màu đẹp hơn cái).
• Nhà khoa học điều khiển giới tính theo hướng có lợi để tăng hiệu quả kinh tế.

---

Câu hỏi mở đầu (đầu Bài 15)

Đề: Những kĩ thuật nào của công nghệ sinh học đang được ứng dụng trong chọn và nhân giống thủy sản? Việc bảo quản tinh trùng động vật thủy sản trong nitrogen lỏng (Hình 15.1) nhằm mục đích gì?

Trả lời:

Các kĩ thuật công nghệ sinh học đang được ứng dụng:

• Trong chọn giống: ứng dụng chỉ thị phân tử để chọn cá thể mang gene mong muốn.
• Trong nhân giống: sử dụng chất kích thích sinh sản (kích dục tố), kĩ thuật điều khiển giới tính, bảo quản tinh trùng/tế bào sinh dục bằng đông lạnh.

Mục đích bảo quản tinh trùng trong nitrogen lỏng:

• Nitrogen lỏng có nhiệt độ rất thấp (khoảng –196°C) giúp lưu giữ tinh trùng trong thời gian dài mà vẫn giữ được sức sống và khả năng thụ tinh.
• Nhờ đó chủ động được nguồn tinh trùng chất lượng tốt, không phụ thuộc mùa vụ, bảo tồn nguồn gene quý, phục vụ thụ tinh nhân tạo bất cứ khi nào cần.

---

Khám phá (trang 77)

Đề: Quan sát Hình 15.3, mô tả các bước sử dụng HCG kích thích cá tra sinh sản.

Trả lời – các bước theo sơ đồ Hình 15.3:

1. Tiêm liều sơ bộ cho cá mẹ: tiêm từ 1 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau từ 10 đến 24 giờ, để chuẩn bị cho tuyến sinh dục thành thục.
2. Tiêm liều quyết định cho cá mẹ: sau liều sơ bộ khoảng 10 – 24 giờ thì tiêm liều quyết định để kích thích trứng chín và rụng.
3. Tiêm HCG cho cá bố: kích thích cá bố tạo và phóng tinh.
4. Thu trứng (từ cá mẹ) và thu tinh (từ cá bố).
5. Thụ tinh nhân tạo: cho trứng và tinh trùng kết hợp với nhau để tạo trứng đã thụ tinh, đem ấp nở ra cá giống.

Tóm lại: cá mẹ được tiêm hai đợt (sơ bộ rồi quyết định), cá bố tiêm HCG; sau đó thu trứng và tinh rồi tiến hành thụ tinh nhân tạo.

---

Nếu em gửi đúng ảnh trang 78–79 (phần tiếp theo của bài và phần Luyện tập/Vận dụng), cô sẽ giải tiếp giúp em nhé.