Giải Giáo dục Kinh Tế và Pháp Luật 12 trang 33

Tóm tắt lý thuyết cần nhớ

Trước khi giải bài tập, em ghi nhớ vai trò của bảo hiểm:

• Về kinh tế: chuyển giao rủi ro, là kênh huy động vốn để đầu tư phát triển kinh tế – xã hội, ổn định và tăng thu ngân sách nhà nước, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế.
• Về xã hội: giảm thiểu tổn thất, đảm bảo an toàn cho cuộc sống con người, hình thành lối sống tiết kiệm, tạo công ăn việc làm, giảm thất nghiệp.

Bốn loại hình bảo hiểm chính cần phân biệt:

Phần "Em có biết?" – Phân tích Bảng 1

Câu 1: Nhận xét về sự phát triển thị trường bảo hiểm

Nhìn vào bảng số liệu giai đoạn 2018 – 2021:

• Tổng số thu tăng mạnh từ 378.260 tỉ đồng (2018) lên 477.308 tỉ đồng (2021).
• Số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp tăng đều, từ 12.643,1 nghìn người lên 13.394,9 nghìn người.
• Số lao động làm trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm tăng từ 408,6 lên 489,7 nghìn người.

→ Kết luận: Thị trường bảo hiểm Việt Nam đang phát triển nhanh, ổn định, quy mô ngày càng mở rộng, đóng góp tích cực cho nền kinh tế.

Câu 2: Vai trò của bảo hiểm

• Với cá nhân: san sẻ rủi ro, ổn định cuộc sống khi gặp biến cố.
• Với doanh nghiệp: ổn định sản xuất kinh doanh, được bù đắp tổn thất.
• Với quốc gia: huy động vốn đầu tư, tăng thu ngân sách, tạo việc làm.

Câu 3: Ví dụ trong cuộc sống hằng ngày

• Đi khám bệnh được BHYT chi trả phần lớn viện phí.
• Người mất việc nhận trợ cấp thất nghiệp để trang trải trong khi tìm việc mới.
• Xe máy mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự, khi va chạm được bồi thường.

Bài 1: Nhận xét các nhận định

Câu a. "Bảo hiểm là hợp đồng pháp lí giữa hai bên để đổi lấy những cam kết."

→ Nhận định ĐÚNG (nhưng chưa đầy đủ). Bảo hiểm thực chất là sự cam kết giữa người tham gia và tổ chức bảo hiểm: người tham gia đóng phí, đổi lại được tổ chức bảo hiểm chi trả/bồi thường khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Cần bổ sung yếu tố "đóng phí bảo hiểm" mới đầy đủ.

Câu b. "Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm, đau, tai nạn lao động trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội."

→ Nhận định ĐÚNG. Đây chính là khái niệm bảo hiểm xã hội theo Luật BHXH. BHXH bù đắp thu nhập khi người lao động ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động... trên cơ sở đóng góp vào quỹ.

Câu c. "Bảo hiểm y tế là loại hình bảo hiểm thuộc lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ cộng đồng do Nhà nước thực hiện; theo đó, người tham gia bảo hiểm sẽ được chi trả một phần điều trị nếu không may xảy ra tai nạn hoặc bệnh tật."

→ Nhận định ĐÚNG. BHYT là chính sách an sinh xã hội do Nhà nước tổ chức, không vì mục đích lợi nhuận, giúp chi trả chi phí khám chữa bệnh cho người tham gia.

Câu d. "Bảo hiểm thất nghiệp là sự bảo đảm được bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi bị mất việc làm trên cơ sở đóng góp vào quỹ bảo hiểm thất nghiệp."

→ Nhận định ĐÚNG. Đây là khái niệm chính xác về bảo hiểm thất nghiệp – hỗ trợ một phần thu nhập, hỗ trợ học nghề, tìm việc làm cho người lao động bị mất việc.

Bài 2: Đúng hay sai về vai trò của bảo hiểm? Vì sao?

Câu a. "Tham gia bảo hiểm xã hội sẽ giúp mỗi cá nhân đảm bảo nguồn thu nhập ổn định để có thể chi trả cho những nhu cầu sống cơ bản khi về già."

→ ĐÚNG. Khi tham gia BHXH, lúc về già người lao động được hưởng lương hưu hằng tháng, đảm bảo nguồn thu nhập ổn định, không phụ thuộc hoàn toàn vào con cháu.

Câu b. "Bảo hiểm y tế là một chính sách xã hội do Nhà nước tổ chức thực hiện nhằm mục tiêu kinh tế."

→ SAI. BHYT do Nhà nước tổ chức nhưng không vì mục tiêu lợi nhuận/kinh tế, mà nhằm mục tiêu an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đảm bảo công bằng trong khám chữa bệnh. Nói "vì mục tiêu kinh tế" là sai bản chất.

Câu c. "Bảo hiểm thất nghiệp chỉ có ý nghĩa đối với người bị mất việc làm thời kì dịch bệnh."

→ SAI. Bảo hiểm thất nghiệp có ý nghĩa với mọi người lao động bị mất việc làm trong bất kỳ hoàn cảnh nào (công ty phá sản, cắt giảm nhân sự, hết hợp đồng...), không chỉ riêng thời kỳ dịch bệnh.

Câu d. "Bảo hiểm tài sản giúp doanh nghiệp khắc phục những thiệt hại về tài sản và ổn định sản xuất kinh doanh."

→ ĐÚNG. Khi tài sản (nhà xưởng, hàng hóa, máy móc) gặp rủi ro như cháy nổ, thiên tai, doanh nghiệp được bồi thường, nhờ đó nhanh chóng khôi phục và ổn định sản xuất.

Bài 3: Đọc trường hợp và trả lời câu hỏi

Trường hợp a: Anh H tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc và thêm bảo hiểm con người với Công ty Z.

Câu 1: Lợi ích cho bản thân anh H

• BHXH: được hưởng chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, lương hưu khi về già.
• BHYT: được chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh.
• BHTN: được trợ cấp, hỗ trợ học nghề, tìm việc nếu mất việc làm.
• Bảo hiểm con người (Công ty Z): được bồi thường khi gặp rủi ro về tính mạng, sức khỏe ngoài phạm vi bảo hiểm bắt buộc.

→ Tổng hợp lại, anh H được bảo vệ toàn diện, an tâm làm việc, giảm gánh nặng tài chính khi gặp rủi ro.

Câu 2: Nếu anh H qua đời vì tai nạn, gia đình có được hưởng quyền lợi không?

CÓ. Gia đình anh H được hưởng các quyền lợi:

• Từ BHXH: chế độ tử tuất gồm trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất (một lần hoặc hằng tháng cho thân nhân).
• Từ bảo hiểm con người (Công ty Z): được chi trả số tiền bảo hiểm theo hợp đồng đã ký (quyền lợi tử vong).

→ Nhờ đó, gia đình anh H được hỗ trợ tài chính, vượt qua khó khăn.

Trường hợp b: Ông T là chủ doanh nghiệp X, không đóng BHXH cho 12 lao động thời vụ dù họ đã ký hợp đồng 6 tháng.

Nhận xét về việc làm của ông T:

• Việc làm của ông T là SAI, vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội. Theo Luật BHXH, người lao động làm việc theo hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Hợp đồng 6 tháng chắc chắn thuộc diện phải đóng.
• Ông T trốn đóng BHXH là hành vi bị nghiêm cấm và có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động:

• 12 người lao động không được hưởng các chế độ BHXH (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí...).
• Khi gặp rủi ro, họ không được bù đắp thu nhập, mất quyền lợi chính đáng, đời sống bị ảnh hưởng.

Vận dụng

Đề bài: Em hãy lựa chọn một loại hình bảo hiểm và viết một bài thuyết trình để vận động mọi người tham gia.

Đây là bài tự luận sáng tạo. Cô gợi ý dàn ý mẫu chọn Bảo hiểm y tế:

1. Mở đầu: Đặt vấn đề – chi phí khám chữa bệnh ngày càng cao, một lần ốm nặng có thể khiến cả gia đình kiệt quệ.
2. Nội dung chính:

• BHYT là gì, mức đóng thấp nhưng quyền lợi lớn.
• Lợi ích: được chi trả 80–100% chi phí khám chữa bệnh đúng tuyến, an tâm khi ốm đau, thể hiện tinh thần tương thân tương ái "lá lành đùm lá rách".
• Ví dụ thực tế: một ca điều trị ung thư có thể tốn hàng trăm triệu, nhưng người có BHYT chỉ phải trả một phần nhỏ.

1. Kết luận: Kêu gọi mọi người tham gia BHYT để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và chia sẻ với cộng đồng.

---