Giải Giáo dục Kinh Tế và Pháp Luật 12 trang 85
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 85–86
Bài 3: Đánh giá việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong hôn nhân và gia đình
Đề bài: Các chủ thể dưới đây đã thực hiện đúng hay vi phạm quyền, nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình? Vì sao? Nếu vi phạm thì có thể dẫn đến hậu quả gì?
a. Chị X chung sống như vợ chồng với một người đàn ông đã có vợ
- Đánh giá: VI PHẠM pháp luật.
- Lý do: Luật Hôn nhân và Gia đình nghiêm cấm hành vi người đang có vợ/có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác, hoặc người chưa có vợ/chồng mà chung sống với người đã có gia đình. Đây là vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng.
- Hậu quả: Bị xử phạt hành chính, nặng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; phá vỡ hạnh phúc gia đình người khác, gây tổn thương cho vợ con của người đàn ông đó, ảnh hưởng đạo đức xã hội.
b. Bố mẹ qua đời đột ngột nên vợ chồng B đón em gái nhỏ về chăm sóc, nuôi dưỡng
- Đánh giá: THỰC HIỆN ĐÚNG, đây là việc làm tốt đẹp.
- Lý do: Pháp luật quy định anh, chị, em có nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau; trong trường hợp không còn cha mẹ thì anh chị đã thành niên có nghĩa vụ nuôi dưỡng em chưa thành niên. Vợ chồng B đã làm tròn trách nhiệm này.
- Đây là hành vi đáng được khen ngợi, thể hiện tình cảm và trách nhiệm gia đình.
c. Vợ chồng hàng xóm nhà ông C nhiều lần ngược đãi con nhỏ
- Đánh giá: VI PHẠM nghiêm trọng.
- Lý do: Cha mẹ có nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, bảo vệ con; pháp luật nghiêm cấm hành vi ngược đãi, hành hạ con cái. Đây là vi phạm quyền trẻ em và nghĩa vụ của cha mẹ.
- Hậu quả: Bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; có thể bị hạn chế quyền của cha mẹ đối với con; gây tổn hại thể chất, tinh thần cho trẻ, ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của em nhỏ.
d. Các con của bà H đùn đẩy trách nhiệm, không chịu phụng dưỡng khi mẹ già yếu, không đi lại được
- Đánh giá: VI PHẠM nghĩa vụ.
- Lý do: Con có nghĩa vụ kính trọng, chăm sóc, phụng dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ già yếu, ốm đau. Việc đùn đẩy, bỏ mặc mẹ là vi phạm nghĩa vụ của con cái.
- Hậu quả: Bị xã hội lên án về mặt đạo đức; nếu để cha mẹ rơi vào tình trạng khốn cùng có thể bị xử lý theo quy định pháp luật; gây tổn thương tình cảm, khiến mẹ già không nơi nương tựa.
e. Anh P mua một chiếc xe máy tặng em gái nhưng giấu không cho vợ biết
- Đánh giá: CHƯA ĐÚNG (vi phạm nguyên tắc về tài sản chung).
- Lý do: Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân thường là tài sản chung của vợ chồng. Việc định đoạt tài sản chung có giá trị lớn (như xe máy) phải có sự bàn bạc, thỏa thuận của cả hai vợ chồng. Anh P tự ý mua tặng và giấu vợ là vi phạm quyền bình đẳng trong việc định đoạt tài sản chung.
- Hậu quả: Gây mất lòng tin, mâu thuẫn vợ chồng; nếu tranh chấp, giao dịch có thể bị xem xét lại về hiệu lực.
Bài 4: Xử lí tình huống
Đề bài: Sau khi kết hôn, vợ chồng anh trai của M mua nhà ở riêng trên thành phố. M được bố mẹ yêu cầu mang thực phẩm sạch ở quê lên thăm chị dâu đang mang thai. Trong thời gian ở nhà anh chị, M thấy anh trai mình không bao giờ làm việc nhà, mọi việc đều do chị dâu làm. Nếu là M, em sẽ khuyên anh trai như thế nào để anh thực hiện tốt quyền, nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình?
Gợi ý lời khuyên dành cho anh trai:
- Phân tích quyền bình đẳng: Vợ chồng bình đẳng với nhau, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình. Việc nhà không phải là trách nhiệm riêng của người vợ mà cần được chia sẻ.
- Nhấn mạnh hoàn cảnh hiện tại: Chị dâu đang mang thai, cần được nghỉ ngơi, giữ gìn sức khỏe cho cả mẹ và bé. Anh càng cần chủ động đỡ đần việc nhà, chăm sóc vợ.
- Nói về nghĩa vụ chăm sóc: Vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau. Chia sẻ việc nhà là cách thể hiện tình yêu thương và trách nhiệm.
- Cách khuyên khéo léo: M nên nói chuyện nhẹ nhàng, tế nhị với anh trai (có thể riêng tư), tránh làm anh khó chịu hay tự ái, gợi ý anh phụ vợ nấu nướng, dọn dẹp, đưa chị đi khám thai.
- Ý nghĩa: Khi anh chia sẻ việc nhà, gia đình sẽ hạnh phúc, vợ chồng gắn bó, em bé sinh ra trong môi trường ấm áp, yêu thương.
Vận dụng (trang 83)
Đề bài: Trong cuộc sống hằng ngày, em đã làm gì để thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình? Những việc làm đó mang lại ý nghĩa như thế nào đối với bản thân em và những người xung quanh?
Đây là câu hỏi mở để em tự liên hệ bản thân. Cô gợi ý một số việc làm:
- Kính trọng, vâng lời, chăm sóc ông bà, cha mẹ; hỏi han khi cha mẹ mệt mỏi.
- Yêu thương, nhường nhịn, giúp đỡ anh chị em trong nhà.
- Chia sẻ việc nhà: nấu cơm, dọn dẹp, chăm em nhỏ.
- Học tập tốt để cha mẹ yên lòng, không tham gia tảo hôn, kết hôn cận huyết.
- Tuyên truyền cho bạn bè, người thân về hôn nhân tiến bộ, bình đẳng.
Ý nghĩa: Giúp bản thân trưởng thành, sống có trách nhiệm; gia đình hòa thuận, ấm no, hạnh phúc; góp phần xây dựng xã hội văn minh, tốt đẹp.
Tóm tắt Bài 11: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập (trang 84)
Trang 84 mở đầu một bài học mới. Nội dung chính:
Yêu cầu cần đạt:
- Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập.
- Tự giác thực hiện các quy định đó.
- Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm và nhận biết tác hại, hậu quả của chúng.
Mở đầu: Học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân. Thực hiện tốt sẽ giúp công dân phát triển toàn diện, nâng cao chất lượng dân số quốc gia, xây dựng xã hội văn minh, phát triển.
- Quyền của công dân trong học tập (phần khám phá):
- Mọi công dân đều bình đẳng về cơ hội học tập, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, giới tính, nguồn gốc gia đình, địa vị xã hội, hoàn cảnh kinh tế.
- Nhà nước thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục; ưu tiên, tạo điều kiện cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo và cận nghèo.
- Nhà nước có chính sách trợ cấp, miễn giảm học phí cho đối tượng được hưởng chính sách xã hội, người dân tộc thiểu số vùng khó khăn, trẻ mồ côi, trẻ không nơi nương tựa, người khuyết tật, hộ nghèo và cận nghèo.
Trang này chưa có bài tập, chỉ là phần lý thuyết mở đầu nên cô tóm tắt để em nắm ý chính nhé.
Nếu em gửi đúng ảnh trang 85–86, cô sẽ giải tiếp phần bài tập của Bài 11 cho em.
