Giải Giáo dục Kinh Tế và Pháp Luật 12 trang 91
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 91–92
🔍 Kiến thức cần nhớ
Bài 12: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN TRONG BẢO VỆ, CHĂM SÓC SỨC KHỎE VÀ BẢO ĐẢM AN SINH XÃ HỘI
Yêu cầu cần đạt:
- Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe; bảo đảm an sinh xã hội
- Tự giác thực hiện các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe; bảo đảm an sinh xã hội bằng những hành vi phù hợp
- Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe; bảo đảm an sinh xã hội trong một số tình huống đơn giản thường gặp
Nội dung chính:
1. Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe
Theo Điều 38 Hiến pháp năm 2013:
- Mọi người có quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế
- Có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh
Quyền của công dân:
- Được bảo vệ của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, tập thể, cá nhân thông qua các biện pháp cụ thể theo từng cấp độ phù hợp
- Không bị phân biệt đối xử về cơ hội trong việc được chăm sóc sức khỏe
- Được hưởng và tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản một cách tự nguyện, đầy đủ
- Nhà nước thực hiện các chính sách đảm bảo quyền bình đẳng trong khám bệnh, chữa bệnh cho người dân
Nghĩa vụ của công dân:
- Tuân thủ các quy định của pháp luật trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe
- Nghiêm chỉnh thực hiện các yêu cầu của cơ quan chức năng về phòng ngừa bệnh tật, đặc biệt phòng ngừa, hạn chế sự lây lan các bệnh truyền nhiễm
- Trong khám bệnh, chữa bệnh: tôn trọng người hành nghề; không được đe dọa, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người hành nghề và người khác làm việc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh
- Chấp hành chỉ định về chẩn đoán, phương pháp chữa bệnh của người hành nghề
- Chỉ trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật
⚙️ Bài tập
Trang 91 – 92 chủ yếu là phần lý thuyết mở đầu và khám phá kiến thức, chưa có bài tập cụ thể yêu cầu giải.
Tuy nhiên, có một câu hỏi gợi mở:
Câu hỏi gợi mở
Đề bài: Em hãy kể tên một số quyền của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội.
Cách 1 — Liệt kê theo nội dung Hiến pháp và các luật chuyên ngành
Bước 1: Xác định quyền trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe
Theo Điều 38 Hiến pháp 2013 và Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023:
- Quyền được bảo vệ sức khỏe - Nhà nước, cơ quan, tổ chức, tập thể, cá nhân có trách nhiệm bảo vệ sức khỏe công dân
- Quyền được chăm sóc sức khỏe bình đẳng - Không bị phân biệt đối xử trong việc sử dụng các dịch vụ y tế
- Quyền được thông tin về sức khỏe - Được giải thích về tình trạng sức khỏe, phương pháp, dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, giá dịch vụ
- Quyền được khám bệnh, chữa bệnh an toàn - Phương pháp phù hợp với bệnh, tình trạng sức khỏe của mình
- Quyền được tôn trọng và bảo mật thông tin - Về tuổi, giới tính, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, tình trạng sức khỏe, điều kiện kinh tế, địa vị xã hội
- Quyền được lựa chọn - Phương pháp khám bệnh, chữa bệnh sau khi được cung cấp thông tin đầy đủ
Bước 2: Xác định quyền trong bảo đảm an sinh xã hội
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và các văn bản liên quan:
- Quyền được hưởng bảo hiểm y tế - Khi tham gia đóng bảo hiểm xã hội
- Quyền được hưởng trợ cấp - Khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
- Quyền được hưởng lương hưu - Khi đủ điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng bảo hiểm
- Quyền được trợ giúp xã hội - Đối với người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn
- Quyền được hỗ trợ việc làm - Thông qua các chương trình của Nhà nước
Kết luận: Công dân có nhiều quyền được pháp luật bảo vệ trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội, đảm bảo cuộc sống ổn định và phát triển.
Cách 2 — Phân loại theo đối tượng thụ hưởng
Nhóm 1: Quyền phổ quát (dành cho mọi công dân)
- Quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe
- Quyền bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế
- Quyền được thông tin về sức khỏe
- Quyền được tôn trọng nhân phẩm khi khám chữa bệnh
Nhóm 2: Quyền đặc thù (dành cho nhóm đối tượng cụ thể)
- Quyền được hưởng bảo hiểm y tế (người tham gia BHXH)
- Quyền được trợ cấp ốm đau, thai sản (người lao động)
- Quyền được hưởng lương hưu (người về hưu)
- Quyền được trợ giúp xã hội (người nghèo, người khuyết tật)
Nhóm 3: Quyền trong các tình huống đặc biệt
- Quyền được cấp cứu kịp thời (trường hợp khẩn cấp)
- Quyền được bảo vệ trong dịch bệnh (khi có dịch bệnh lây lan)
- Quyền được hỗ trợ khi gặp rủi ro (tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp)
💡 Mẹo nhớ: Quyền của công dân = "BẢO - CHĂM - BÌNH - TÔN" - BẢO vệ sức khỏe - CHĂM sóc y tế - BÌNH đẳng tiếp cận - TÔN trọng thông tin
⚠️ Lưu ý thi: - Phân biệt rõ QUYỀN và NGHĨA VỤ - đây là lỗi thường gặp - Quyền gắn với "được", nghĩa vụ gắn với "phải" - Cần nêu cụ thể điều luật khi trả lời (Điều 38 Hiến pháp 2013, Luật Khám bệnh chữa bệnh 2023...) - Liên hệ thực tế: thẻ BHYT, khám chữa bệnh miễn phí cho trẻ em dưới 6 tuổi...
🎯 Ghi nhớ: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ sức khỏe và an sinh xã hội là nền tảng để xây dựng một xã hội công bằng, văn minh. Mỗi công dân cần hiểu rõ để vừa bảo vệ quyền lợi của mình, vừa thực hiện tốt trách nhiệm với cộng đồng.
