Giải Giáo dục Kinh Tế và Pháp Luật 12 trang 89
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 89–90
Tóm tắt lý thuyết liên quan
Trước khi vào bài tập, em ghi nhớ những ý chính sau:
- Công dân có quyền học tập: học không hạn chế, học bằng nhiều hình thức, học suốt đời và bình đẳng về cơ hội học tập.
- Học bằng nhiều hình thức: chính quy, vừa làm vừa học, từ xa, tự học...
- Học không hạn chế: từ tiểu học đến đại học, sau đại học (nhưng phải qua thi tuyển, xét tuyển theo quy định).
- Nghĩa vụ học tập: chăm chỉ, trung thực, tuân thủ nội quy nhà trường và pháp luật, tôn trọng quyền học tập của người khác.
Bài 1: Nhận định đúng hay sai về quyền và nghĩa vụ học tập
Câu a
Đề: "Công dân có quyền được tuỳ ý học ở bất cứ trường đại học nào theo sở thích của mình."
Đáp án: SAI.
Giải thích: Công dân có quyền học tập, nhưng việc vào học một trường đại học nào đó phải đáp ứng các điều kiện tuyển sinh (điểm thi, xét tuyển, ngành học, chỉ tiêu...). Không thể "tuỳ ý" học ở bất cứ trường nào chỉ theo sở thích. Quyền học tập luôn gắn với việc tuân thủ quy định của pháp luật và quy chế tuyển sinh.
Câu b
Đề: "Học sinh người dân tộc thiểu số được ưu tiên cộng điểm trong các kì xét tuyển đại học là thể hiện quyền bình đẳng trong học tập."
Đáp án: ĐÚNG.
Giải thích: Đây chính là biểu hiện của quyền bình đẳng về cơ hội học tập. Nhà nước có chính sách ưu tiên, hỗ trợ cho học sinh dân tộc thiểu số, vùng khó khăn... nhằm tạo điều kiện để mọi công dân đều có cơ hội học tập như nhau. Bình đẳng không có nghĩa là cào bằng, mà là tạo điều kiện phù hợp để các nhóm yếu thế được vươn lên.
Câu c
Đề: "Công dân có quyền học ở các bậc học theo quy định của pháp luật là thể hiện quyền học tập thường xuyên."
Đáp án: SAI.
Giải thích: Việc học ở các bậc học (tiểu học, THCS, THPT, đại học...) theo quy định là thể hiện quyền học không hạn chế (học từ thấp đến cao), chứ không phải quyền học tập thường xuyên (học suốt đời, học bằng nhiều hình thức). Nhận định đã nhầm lẫn giữa hai nội dung của quyền học tập.
Câu d
Đề: "Học sinh chỉ có nghĩa vụ tôn trọng quyền học tập của bản thân."
Đáp án: SAI.
Giải thích: Ngoài việc thực hiện quyền học tập của mình, học sinh còn phải tôn trọng quyền học tập của người khác, tuân thủ nội quy nhà trường, quy định của pháp luật. Chữ "chỉ" làm cho nhận định trở nên phiến diện, thiếu sót.
Bài 2: Xác định quyền và nghĩa vụ học tập trong các trường hợp
Câu a
Đề: T đoạt giải Nhất môn Toán kì thi Học sinh Giỏi cấp Quốc gia nên được tuyển thẳng vào ngành Công nghệ thông tin Trường Đại học B.
Trả lời: T đã thực hiện quyền học không hạn chế.
Giải thích: T học từ bậc THPT lên đại học, đồng thời được hưởng chính sách ưu tiên (tuyển thẳng) dành cho học sinh có thành tích xuất sắc. Điều này thể hiện quyền được học lên cao và quyền bình đẳng về cơ hội học tập.
Câu b
Đề: Cô giáo Y đã có hai bằng đại học nhưng vẫn quyết tâm theo học để lấy thêm một bằng đại học ngoại ngữ.
Trả lời: Cô giáo Y đã thực hiện quyền học thường xuyên, học suốt đời.
Giải thích: Dù đã có bằng cấp, cô vẫn tiếp tục học để nâng cao kiến thức. Đây là biểu hiện của việc học tập suốt đời, không giới hạn về độ tuổi hay số lượng bằng cấp.
Câu c
Đề: Chị K (nhân viên hành chính) đăng kí xét tuyển hệ vừa làm vừa học của Trường Đại học N để nâng cao trình độ chuyên môn.
Trả lời: Chị K đã thực hiện quyền học tập bằng nhiều hình thức.
Giải thích: Chị K vừa đi làm vừa đi học theo hình thức "vừa làm vừa học". Pháp luật cho phép công dân học bằng nhiều hình thức khác nhau (chính quy, vừa làm vừa học, từ xa...) phù hợp với điều kiện của mỗi người.
Câu d
Đề: Suốt 12 năm học, A luôn chăm chỉ học tập, tuân thủ nội quy nhà trường và pháp luật, tôn trọng giáo viên, hoà đồng với bạn bè.
Trả lời: A đã thực hiện tốt nghĩa vụ học tập của công dân.
Giải thích: A chăm chỉ, nghiêm túc tuân thủ nội quy, tôn trọng thầy cô và bạn bè. Đó chính là việc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của người học theo quy định.
Bài 3: Đọc tình huống và trả lời câu hỏi
Tình huống a (M thuê B thi hộ)
1/ Nhận xét về việc làm của M và B:
- Cả M và B đều có hành vi sai trái, vi phạm pháp luật và quy chế thi.
- M không nắm vững kiến thức nhưng thay vì cố gắng học tập lại tìm cách gian lận bằng việc thuê người thi hộ. M không thực hiện đúng nghĩa vụ học tập trung thực.
- B đồng ý thi hộ và còn sử dụng giấy tờ giả để dự thi. B vừa tiếp tay cho gian lận, vừa vi phạm pháp luật về sử dụng giấy tờ giả.
2/ Hậu quả của hành vi B và M:
- Bị xử lí kỉ luật theo quy chế của nhà trường (đình chỉ thi, hủy kết quả, buộc thôi học...).
- Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi sử dụng giấy tờ giả.
- M không có kiến thức thực sự, ảnh hưởng đến năng lực và tương lai nghề nghiệp.
- Ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của bản thân và nhà trường.
3/ Lời khuyên dành cho M và B:
- Khuyên M phải tự giác, chăm chỉ ôn tập, nếu chưa hiểu bài thì hỏi thầy cô, bạn bè. Học thật, thi thật mới giúp tích lũy kiến thức.
- Khuyên B không nên vì tiền mà tiếp tay cho gian lận, vi phạm pháp luật. Hãy dùng thời gian, sức lực để học tập và làm việc chính đáng.
- Cả hai cần hiểu rằng gian lận trong thi cử không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm hại chính tương lai của mình.
Tình huống b (ông Đ tạo sức ép cho con)
1/ Nhận xét về suy nghĩ và việc làm của ông Đ:
- Việc ông Đ quan tâm, tạo điều kiện kinh tế cho con học tập là đáng quý.
- Tuy nhiên, ông Đ đã sai khi áp đặt, tạo sức ép quá lớn, so sánh con với các bạn khác, ngăn cấm con tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, hoạt động xã hội.
- Việc dùng lời lẽ tiêu cực và tuyên bố không cho con đi học là vi phạm quyền học tập của con, đồng thời ảnh hưởng xấu đến tâm lý, sự phát triển toàn diện của con.
- Học tập là quyền của công dân, không ai được cản trở hay tước bỏ quyền đó.
2/ Nếu là con trai cả của ông Đ, em sẽ:
- Bình tĩnh, chia sẻ thẳng thắn với bố về mong muốn và áp lực mà mình đang chịu đựng.
- Giải thích cho bố hiểu việc tham gia các hoạt động ngoại khóa giúp phát triển toàn diện chứ không cản trở học tập.
- Thể hiện quyết tâm và nỗ lực học tập để bố yên tâm, tin tưởng.
- Nhờ người thân, thầy cô giúp khuyên giải bố, để bố không tước đi quyền học tập của mình.
Phần Vận dụng
Đề: Em đã làm gì để thực hiện quyền và nghĩa vụ trong học tập của công dân trong cuộc sống hằng ngày? Thời gian tới, em dự định sẽ làm gì để tiếp tục thực hiện tốt các quyền, nghĩa vụ đó?
Đây là câu hỏi liên hệ bản thân. Em có thể tham khảo dàn ý sau:
Những việc em đã làm:
- Đi học đầy đủ, chăm chỉ học tập trên lớp và ở nhà.
- Tự giác, trung thực trong học tập và thi cử, không gian lận.
- Tuân thủ nội quy trường lớp, tôn trọng thầy cô và bạn bè.
- Tích cực tham gia học nhóm, hoạt động ngoại khóa, tự học thêm qua sách báo, internet.
- Tôn trọng quyền học tập của người khác (không gây mất trật tự, giúp đỡ bạn cùng tiến).
Dự định thời gian tới:
- Lập kế hoạch học tập rõ ràng, đặt mục tiêu cụ thể.
- Học thêm ngoại ngữ, tin học, kĩ năng mềm.
- Tham gia các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học.
- Rèn luyện tinh thần học tập suốt đời, không ngừng nâng cao kiến thức.
Em hãy viết theo trải nghiệm thật của mình để bài làm sinh động và chân thực nhé. Nếu cần cô gợi ý thêm phần nào, cứ hỏi cô!