Giải Lịch sử 12 trang 33

Tóm tắt lý thuyết

Chủ đề 3 – Bài 6: Cách mạng tháng Tám năm 1945

Sau khi học xong bài này, em cần đạt được:

• Khái quát bối cảnh lịch sử và diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám.
• Nêu nguyên nhân thắng lợi.
• Phân tích ý nghĩa và bài học kinh nghiệm.

Mở đầu bài học gắn với sự kiện ngày 2 – 9 – 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

1. Bối cảnh lịch sử

Bối cảnh có thể chia thành hai nhóm: thế giới (khách quan) và trong nước (chủ quan).

Bối cảnh thế giới:

• Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc.
• 17/7 – 2/8/1945: Hội nghị Pốt-xđam giao việc giải giáp quân Nhật ở Đông Dương: quân Trung Hoa Dân quốc ở phía Bắc vĩ tuyến 16, quân Anh ở phía Nam vĩ tuyến 16.
• 6 và 9/8/1945: Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki.
• 9/8/1945: Quân đội Xô viết tấn công đạo quân Quan Đông của Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc.
• 15/8/1945: Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh không điều kiện → quân Nhật ở Đông Dương rệu rã, Chính phủ thân Nhật Trần Trọng Kim hoang mang. Thời cơ "ngàn năm có một" đã đến.

Bối cảnh trong nước:

• Tháng 3 – 8/1945: Cao trào kháng Nhật, cứu nước diễn ra cả nước, chuẩn bị lực lượng và tập dượt cho quần chúng.
• 13/8/1945: Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, ban bố Quân lệnh số 1, phát động Tổng khởi nghĩa.
• 14, 15/8/1945: Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ở Tân Trào (Sơn Dương, Tuyên Quang), thông qua kế hoạch lãnh đạo Tổng khởi nghĩa.
• 16, 17/8/1945: Đại hội Quốc dân ở Tân Trào tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách của Việt Minh, cử ra Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

2. Diễn biến chính (mở đầu)

Đến giữa tháng 8/1945, khí thế cách mạng sục sôi cả nước. Từ ngày 14/8, một số cấp bộ Đảng và tổ chức Việt Minh đã căn cứ tình hình địa phương, phát động nhân dân khởi nghĩa.

---

Câu hỏi trong bài

Trên hai trang này có một câu hỏi (ký hiệu dấu ❓ màu hồng) ở cuối mục 1.

Câu hỏi: Trình bày khái quát bối cảnh lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945

Gợi ý trả lời:

Bối cảnh quốc tế (điều kiện khách quan thuận lợi):

• Chiến tranh thế giới thứ hai đi vào giai đoạn kết thúc, phe phát xít thất bại.
• Ngày 15/8/1945, Nhật Bản đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Quân Nhật ở Đông Dương rệu rã, chính quyền tay sai thân Nhật (Trần Trọng Kim) hoang mang, tê liệt → kẻ thù của cách mạng đã gục ngã, tạo ra thời cơ thuận lợi.

Bối cảnh trong nước (điều kiện chủ quan đã chín muồi):

• Từ tháng 3 đến tháng 8/1945, cao trào kháng Nhật cứu nước phát triển mạnh, chuẩn bị lực lượng chính trị, vũ trang và tập dượt cho quần chúng.
• Đảng và Tổng bộ Việt Minh kịp thời chớp thời cơ: thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, ban bố Quân lệnh số 1 (13/8), họp Hội nghị toàn quốc của Đảng ở Tân Trào (14–15/8) và Đại hội Quốc dân (16–17/8) để phát động Tổng khởi nghĩa.

Kết luận: Sự kết hợp giữa thời cơ khách quan (Nhật đầu hàng) và sự chuẩn bị chủ quan kỹ lưỡng của Đảng cùng tinh thần sẵn sàng của toàn dân chính là cơ sở để Cách mạng tháng Tám nổ ra và giành thắng lợi nhanh chóng.

---

Hai trang này chủ yếu là phần lý thuyết, chỉ có một câu hỏi củng cố nên cô đã giải trọn vẹn. Nếu em gửi đúng ảnh trang 33 – 34, cô sẽ giải tiếp phần diễn biến và các bài tập ở đó nhé.