Giải Lịch sử 12 trang 63
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Lịch Sá» · Trang 63–64
Hai trang này thuộc Bài 10: Khái quát về công cuộc Đổi mới từ năm 1986 đến nay (Chủ đề 4). Đây là phần lý thuyết kèm một câu hỏi khai thác tư liệu. Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải câu hỏi nhé.
Tóm tắt lý thuyết
Mở đầu bài học – Bối cảnh Đổi mới
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (12 – 1986) đánh dấu bước ngoặt rất cơ bản và có ý nghĩa quyết định trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
- Từ đây, Việt Nam bước vào thời kì Đổi mới toàn diện đất nước.
- Giai đoạn khởi đầu công cuộc Đổi mới (1986 – 1995)
- Lý do tiến hành Đổi mới: xuất phát từ yêu cầu sống còn của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, phát triển đất nước, đảm bảo đời sống nhân dân, đồng thời phù hợp với xu thế chung của thời đại.
- Đường lối đổi mới toàn diện, đồng bộ được đề ra tại Đại hội VI (1986) và tiếp tục bổ sung tại Đại hội VII (1991).
Bảng 1. Nội dung cơ bản đường lối đổi mới giai đoạn 1986 – 1995
| Trọng tâm là đổi mới về kinh tế | Đổi mới toàn diện và đồng bộ |
|---|---|
| Kiên quyết xoá bỏ cơ chế quản lí kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp; hình thành cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước. | Đổi mới kinh tế gắn với đổi mới chính trị, văn hoá – xã hội, chú trọng nhân tố con người; xác định khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo là quốc sách hàng đầu. |
| Phát triển kinh tế hàng hoá xã hội chủ nghĩa. | Đổi mới chính trị tích cực và vững chắc; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của hệ thống chính trị theo hướng phát huy quyền làm chủ của dân và quyền lực cơ quan Nhà nước. |
| Thực hiện Ba chương trình kinh tế lớn: Lương thực – Thực phẩm, Hàng tiêu dùng, Hàng xuất khẩu. | Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; thực hiện đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại: "Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước...". |
| Đẩy lùi và kiểm soát lạm phát, ổn định và nâng cao hiệu quả kinh tế – xã hội, từng bước đưa Việt Nam ra khỏi tình trạng khủng hoảng. |
- Giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập kinh tế quốc tế (1996 – 2006)
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (1996) xác định Việt Nam chuyển sang thời kì mới: đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Bài tập: Câu hỏi khai thác tư liệu (trang 62)
Đề bài:
"Khai thác thông tin và Tư liệu 1 trong mục, hãy nêu nội dung cơ bản của công cuộc Đổi mới giai đoạn 1986 – 1995."
Lời giải:
Tư liệu 1 cho biết: "Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là làm cho mục tiêu ấy được thực hiện có hiệu quả bằng những quan niệm đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, những hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp."
Từ tư liệu và thông tin trong mục, có thể rút ra nội dung cơ bản của công cuộc Đổi mới giai đoạn 1986 – 1995 như sau:
Thứ nhất – về bản chất, mục tiêu:
- Đổi mới không thay đổi mục tiêu chủ nghĩa xã hội, mà nhằm thực hiện mục tiêu đó hiệu quả hơn bằng những quan niệm, hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp.
- Đây là sự đổi mới về tư duy, cách làm, không phải từ bỏ con đường đã chọn.
Thứ hai – trọng tâm là đổi mới kinh tế:
- Xoá bỏ cơ chế quản lí tập trung, quan liêu, bao cấp; hình thành cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước.
- Phát triển kinh tế hàng hoá xã hội chủ nghĩa.
- Thực hiện Ba chương trình kinh tế lớn: Lương thực – Thực phẩm, Hàng tiêu dùng, Hàng xuất khẩu.
- Đẩy lùi và kiểm soát lạm phát, từng bước đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng.
Thứ ba – đổi mới toàn diện và đồng bộ:
- Gắn đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, văn hoá – xã hội; coi khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo là quốc sách hàng đầu.
- Đổi mới chính trị tiến hành tích cực, vững chắc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
- Mở rộng quan hệ đối ngoại theo hướng đa phương hoá, đa dạng hoá: "Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển".
Giải thích cách trả lời:
Câu hỏi yêu cầu kết hợp hai nguồn: phần lý thuyết (Bảng 1) cung cấp nội dung cụ thể của đường lối, còn Tư liệu 1 làm rõ tính chất của Đổi mới (giữ vững mục tiêu xã hội chủ nghĩa, chỉ đổi mới phương pháp). Vì vậy bài làm cần nêu cả quan điểm cốt lõi (từ tư liệu) lẫn các nội dung trọng tâm về kinh tế, chính trị, đối ngoại (từ bảng) thì mới đầy đủ.