Giải Lịch sử 12 trang 109
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Lịch Sá» · Trang 109–110
🔍 Kiến thức cần nhớ
Di sản Hồ Chí Minh trong lòng nhân dân
Các trang này trình bày về những di tích lịch sử gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh và vai trò của Người trong lòng nhân dân Việt Nam, bao gồm:
- Di tích lưu niệm: Khách sạn Ca-tôn (Cuba), Nhà số 9 Thủ đô Pa-ri (Pháp), Nhà số 248-250 (13-13/1) đường Văn Minh Quảng Châu (Trung Quốc), Khu di tích tại Liễu Châu...
- Tượng đài và công trình tưởng niệm: Tượng Hồ Chí Minh ở Cuba, con đường mang tên Hồ Chí Minh ở Ấn Độ, Bảo tàng Hồ Chí Minh (Hà Nội)
- Đổi tên thành phố: Sài Gòn → Thành phố Hồ Chí Minh (1976)
- Giá trị tinh thần: Hồ Chí Minh là biểu tượng của độc lập dân tộc, tự do, hạnh phúc
💡 Mẹo nhớ: Hệ thống di tích Hồ Chí Minh có 3 cấp độ: Trong nước (Lăng, Bảo tàng, di tích) → Quốc tế (tượng đài, đường phố) → Văn hóa tinh thần (thơ ca, âm nhạc)
⚙️ Bài tập
Câu 1
Đề bài: Khai thác thông tin và Tư liệu 1 trong mục, cho biết vì sao UNESCO và nhân dân thế giới dành giá cao những công hiến và giá trị tư tưởng, văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh?
Cách 1 — Phân tích từ tư liệu cụ thể
Bước 1: Xác định các di tích được liệt kê
Từ Tư liệu 1 (các hình ảnh và mô tả), ta thấy:
- Tượng Hồ Chí Minh ở Cu-ba (Hình 3)
- Con đường mang tên Hồ Chí Minh ở Ấn Độ (Hình 4)
- Nhà số 13 (248-250) đường Văn Minh, Quảng Châu - Trung Quốc (Hình 5)
- Các di tích khác: Khách sạn Ca-tôn (Anh), Nhà số 9 Thủ đô Pa-ri (Pháp), Khu di tích tại Liễu Châu (Trung Quốc)
Bước 2: Phân tích ý nghĩa
UNESCO và nhân dân thế giới đánh giá cao Chủ tịch Hồ Chí Minh vì:
- Tầm vóc quốc tế: Người hoạt động ở nhiều quốc gia (Cuba, Anh, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ...), để lại dấu ấn sâu đậm
- Đóng góp cho phong trào giải phóng dân tộc: Người là biểu tượng của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, đế quốc trên toàn thế giới
- Giá trị văn hóa nhân loại: Tư tưởng, văn hóa của Người mang tính phổ quát - về độc lập, tự do, hòa bình, hạnh phúc cho mọi dân tộc
- Di sản vật thất và phi vật thể: Các di tích được bảo tồn như minh chứng lịch sử cho hoạt động cách mạng của Người
Kết luận: UNESCO công nhận vì Hồ Chí Minh không chỉ là lãnh tụ của Việt Nam mà còn là anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất có đóng góp to lớn cho nhân loại.
Cách 2 — Phân tích theo tiêu chí UNESCO
UNESCO đánh giá cao dựa trên 4 tiêu chí:
1. Tính toàn cầu của hoạt động:
- Người hoạt động ở 5 châu lục
- Kết nối phong trào cách mạng thế giới
2. Giá trị tư tưởng:
- Kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với thực tiễn Việt Nam
- Tư tưởng độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội
- Tư tưởng nhân văn, nhân đạo
3. Giá trị văn hóa:
- Di sản văn học: thơ, văn xuôi
- Phong cách sống giản dị, gần gũi nhân dân
- Đạo đức cách mạng trong sáng
4. Ảnh hưởng lịch sử:
- Lãnh đạo cách mạng Việt Nam thành công
- Truyền cảm hứng cho các dân tộc bị áp bức
- Góp phần vào phong trào giải phóng dân tộc thế kỷ XX
⚠️ Lưu ý thi: Khi trả lời câu hỏi dạng này, cần kết hợp cả yếu tố trong nước và quốc tế, cả giá trị vật chất (di tích) và tinh thần (tư tưởng, văn hóa)
Câu 2
Đề bài: Nêu một vài ví dụ về dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong lòng nhân dân thế giới.
Cách 1 — Liệt kê theo không gian địa lý
Các ví dụ cụ thể:
1. Châu Mỹ (Cuba):
- Tượng đài Hồ Chí Minh tại Cu-ba (Hình 3)
- Khách sạn Ca-tôn (Anh) - nơi Người từng làm việc và hoạt động cuối năm 1913
2. Châu Âu (Pháp):
- Nhà số 9, Thủ đô Pa-ri - nơi Người ở và hoạt động cách mạng (1921-1923)
3. Châu Á (Trung Quốc):
- Nhà số 248 và 250 (trước là nhà số 13 và 13/1) đường Văn Minh, thành phố Quảng Châu - nơi Người mở các lớp đào tạo cán bộ (1925-1927)
- Khu di tích Hồ Chí Minh tại Liễu Châu, Quảng Tây
4. Châu Á (Ấn Độ):
- Con đường mang tên Hồ Chí Minh ở Ấn Độ (Hình 4)
5. Việt Nam:
- Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bảo tàng Hồ Chí Minh (Hà Nội)
- Thành phố Hồ Chí Minh (đổi tên từ Sài Gòn năm 1976)
- Hệ thống 14 chi nhánh Bảo tàng Hồ Chí Minh trong cả nước
6. Văn hóa tinh thần:
- Bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh được các chiến sĩ cách mạng bí mật mang ra khỏi Côn Đảo, trao tặng cho Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam (2019)
- Thơ ca, âm nhạc: "Sáng tháng Năm" (Tố Hữu), "Quê hương Việt Bác" (Nguyễn Đình Thi)
Cách 2 — Phân loại theo hình thức tưởng niệm
A. Di tích lịch sử (nơi Người từng sinh hoạt):
- Khách sạn Ca-tôn, Anh (1913)
- Nhà số 9, Pa-ri, Pháp (1921-1923)
- Nhà số 13, Quảng Châu, Trung Quốc (1925-1927)
- Khu di tích Liễu Châu, Trung Quốc
B. Công trình tưởng niệm:
- Tượng đài Hồ Chí Minh ở Cuba
- Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh (Hà Nội)
- Bảo tàng Hồ Chí Minh và 14 chi nhánh
C. Đặt tên công trình:
- Con đường Hồ Chí Minh ở Ấn Độ
- Thành phố Hồ Chí Minh (Việt Nam)
- Tuyến đường Hồ Chí Minh (huyền thoại trong kháng chiến)
D. Tác phẩm văn học, nghệ thuật:
- Thơ: "Người là Cha, là Bác, là Anh / Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ" (Tố Hữu)
- Thơ: "Người không con mà có triệu con / Nhân dân ta gọi Người là Bác / Cả đời Người là của nước non" (Nguyễn Đình Thi)
- Bài ca "Bác ca kết đoàn" (1960)
💡 Mẹo nhớ: Dấu ấn Hồ Chí Minh = Di tích (nơi Người đi) + Tượng đài (nơi tôn vinh) + Tên gọi (đường phố, thành phố) + Văn hóa (thơ ca, âm nhạc)
⚠️ Lưu ý thi: Nên chọn ví dụ đa dạng về không gian (trong nước và quốc tế) và hình thức (vật chất và tinh thần) để thể hiện tầm ảnh hưởng toàn diện
🎯 Ghi nhớ
Bài học chính:
- Tầm vóc quốc tế: Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là lãnh tụ của Việt Nam mà còn là biểu tượng của phong trào giải phóng dân tộc thế giới
- Di sản đa dạng: Từ di tích lịch sử, tượng đài, đến văn hóa tinh thần (thơ ca, âm nhạc), tất cả đều thể hiện sự kính trọng và yêu mến của nhân dân
- Giá trị vượt thời gian: Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vẫn là nguồn cảm hứng cho các thế hệ hiện tại và tương lai
- Sự công nhận quốc tế: UNESCO và nhiều quốc gia trên thế giới đã công nhận đóng góp to lớn của Người cho nền văn hóa và lịch sử nhân loại
💡 Liên hệ thực tế: Ngày nay, hình ảnh và tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn xuất hiện trong giáo dục, văn hóa, chính trị Việt Nam, thể hiện qua các hoạt động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh