Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 33

Tóm tắt nội dung lý thuyết

Hai trang này nằm trong phần hướng dẫn viết báo cáo kết quả của bài tập dự án (cụ thể là dự án tìm hiểu về tác gia Hồ Chí Minh). Nội dung chính gồm:

• Cách sưu tầm, xử lí tài liệu: tìm tuyển tập, chuyên luận, tạp chí; scan/đánh máy, phân loại, lập danh mục bài cần đọc.
• Xây dựng niên biểu và bản đồ về Chủ tịch Hồ Chí Minh dưới dạng infographic, đánh dấu các địa danh Người từng hoạt động.
• Phương án trưng bày sản phẩm sao cho thống nhất, mạch lạc, hấp dẫn.
• Mục III – Sử dụng, lưu trữ kết quả: kết quả dự án có thể dùng vào nhiều thời điểm (học Bài 6, kỉ niệm sinh nhật Bác, phát động thi đua…); lưu tại lớp hoặc thư viện.
• Mục IV – Kinh nghiệm thực hiện: nội dung phải thiết thực, phân công hợp lí, gây dựng quan hệ công việc hiệu quả.
• Mục V – Tự đánh giá: nhóm tự nhận xét ưu, nhược điểm của sản phẩm.

Đây là bài viết tham khảo (một văn bản báo cáo mẫu), sau đó sách đưa ra các câu hỏi để học sinh phân tích cấu trúc và cách viết.

Bài tập: Trả lời câu hỏi sau bài viết tham khảo

Câu 1

Nhận xét về cấu trúc của văn bản báo cáo được dùng làm bài viết tham khảo ở trên. Có nên xem kiểu cấu trúc này là một mô hình cần được áp dụng phổ biến hay không? Vì sao?

Lời giải:

Nhận xét về cấu trúc:

• Văn bản được tổ chức thành các mục đánh số La Mã (I, II, III, IV, V), mỗi mục triển khai một khía cạnh của quá trình thực hiện dự án.
• Trong từng mục lại có các ý nhỏ đánh số (1, 2, 3…) và gạch đầu dòng, kèm các từ khóa in nghiêng (cách sưu tầm, cách xử lí tài liệu…), giúp thông tin rõ ràng, dễ theo dõi.
• Văn bản đi từ quá trình thực hiện → sử dụng, lưu trữ kết quả → kinh nghiệm → tự đánh giá, cuối cùng có lời kí thay mặt nhóm (Nguyễn Thanh T.). Đây là bố cục logic, mạch lạc, đầy đủ các phần của một báo cáo.

Có nên áp dụng phổ biến không:

• Không nên xem đây là khuôn mẫu cứng nhắc bắt buộc. Cấu trúc một báo cáo phải linh hoạt, tùy thuộc vào mục đích, nội dung và đối tượng của từng dự án.
• Mô hình trên phù hợp với báo cáo dự án sưu tầm – tìm hiểu tư liệu, nhưng với dự án khác (khảo sát thực tế, thí nghiệm, điều tra xã hội…) thì cần điều chỉnh các mục cho phù hợp.
• Vì vậy nên xem nó như một gợi ý tham khảo, học sinh có thể kế thừa tinh thần khoa học, rõ ràng nhưng vẫn sáng tạo trong cách tổ chức.

Câu 2

Trong văn bản, nội dung nào đã được ưu tiên trình bày? Sự ưu tiên đó đã hợp lí chưa?

Lời giải:

• Nội dung được ưu tiên trình bày là quá trình thực hiện bài tập dự án (cách sưu tầm, xử lí tài liệu, lập niên biểu, tạo bản đồ, trưng bày sản phẩm) – chiếm dung lượng lớn nhất trong văn bản.
• Sự ưu tiên này hợp lí, bởi:
• Mục đích chính của một báo cáo dự án là cho người đọc thấy cách thức tiến hành và kết quả cụ thể của công việc.
• Phần quá trình thực hiện thể hiện rõ sự đầu tư, công sức và phương pháp khoa học của nhóm, đồng thời giúp người khác có thể học hỏi, vận dụng lại.
• Tuy nhiên, có thể bổ sung thêm để cân đối hơn (xem câu 3).

Câu 3

Theo bạn, văn bản có điều gì cần điều chỉnh, bổ sung? Vì sao?

Lời giải: (đây là câu hỏi mở, dưới đây là gợi ý)

Một số điểm có thể điều chỉnh, bổ sung:

• Phần mở đầu/giới thiệu dự án: nên nêu rõ tên dự án, mục tiêu, thời gian, thành viên nhóm để người đọc nắm bối cảnh ngay từ đầu (văn bản hiện đi thẳng vào nội dung).
• Phần kết quả cụ thể: nên có số liệu, hình ảnh minh họa (ảnh infographic niên biểu, bản đồ) để báo cáo trực quan, thuyết phục hơn.
• Phần tự đánh giá còn khá ngắn, nên chỉ rõ hơn những hạn chế cụ thể và hướng khắc phục cho lần sau, thay vì nhận xét chung chung "chưa thể hiện rõ tính độc đáo".
• Có thể bổ sung danh mục tài liệu tham khảo đã sử dụng để đảm bảo tính khoa học, minh bạch.

Lí do: những bổ sung này giúp báo cáo đầy đủ, khách quan và có sức thuyết phục hơn.

Câu 4

Nếu có đòi hỏi văn bản báo cáo phải sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ, bạn sẽ gợi ý cho người viết báo cáo xử lí vấn đề này như thế nào?

Lời giải:

Gợi ý sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ:

• Hình ảnh, ảnh chụp: chèn ảnh sản phẩm thật (infographic niên biểu, bản đồ hành trình của Bác, ảnh buổi trưng bày).
• Sơ đồ, biểu đồ: dùng sơ đồ tư duy thể hiện quy trình thực hiện dự án; biểu đồ cột/tròn nếu có số liệu thống kê.
• Bảng biểu: lập bảng phân công công việc, bảng tiến độ thời gian, bảng so sánh nguồn tài liệu.
• Niên biểu (timeline) dạng đồ họa để trình bày các mốc thời gian trong cuộc đời, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Cách xử lí để đạt hiệu quả:

• Mỗi yếu tố phi ngôn ngữ cần được đánh số, có tên gọi và chú thích rõ ràng (ví dụ: Hình 1, Bảng 2…).
• Đặt hình/sơ đồ gần phần nội dung liên quan, kèm câu dẫn trong văn bản (ví dụ: "Quá trình thực hiện được khái quát ở Hình 1").
• Đảm bảo rõ nét, thẩm mĩ, thống nhất về màu sắc, phông chữ; không lạm dụng khiến báo cáo rối mắt.
• Yếu tố phi ngôn ngữ phải bổ trợ cho ngôn ngữ viết, làm thông tin trực quan hơn chứ không thay thế hoàn toàn phần diễn giải.

Nếu bạn cần mình giải đúng nội dung trang 33–34 (phần khác của sách), gửi lại ảnh đúng trang đó nhé, mình sẽ làm tiếp.