Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 45

Đây là phần cuối văn bản "Nghệ thuật băm thịt gà" (trích phóng sự Việc làng của Ngô Tất Tố), kèm phần giới thiệu tác giả – tác phẩm. Trang không có bài tập đánh số, nhưng có các câu hỏi gợi ý bên lề (hộp màu hồng) để hướng dẫn đọc hiểu. Mình sẽ tóm tắt nội dung rồi trả lời từng câu hỏi đó.

Tóm tắt nội dung trang

Đoạn trích miêu tả tỉ mỉ cảnh nhân vật "ông Mới" (mõ làng) thực hiện việc băm, pha thịt gà trong một bữa "chứa hàng xóm" ở thôn quê:

• Chặt sỏ gà (đầu) chia làm 5 miếng, mỗi miếng đều có dính một tí mỏ.
• Pha phao câu thành 4 miếng đều như "chũm cau chẻ tư".
• Bày sỏ, phao, cánh, chân ra từng đĩa riêng.
• Cao trào là cảnh băm mình gà: động tác nhanh, đều, âm thanh "cốc cốc" nhịp nhàng như tiếng mõ phường chèo, mỗi nhát ra một miếng đều tăm tắp.
• Kết quả: băm được chín mươi hai miếng, xâu tăm cắm vào mâm xôi, "thịt vừa hết, xôi cũng vừa kháp".
• Tác giả thán phục, muốn "dâng cho ông Mới cái chức nghệ sĩ".

Về tác giả: Ngô Tất Tố (1893–1954), nhà Nho, nhà báo, nhà văn hàng đầu của dòng văn học hiện thực trước Cách mạng tháng Tám, chuyên viết về nông thôn và người nông dân (Tắt đèn, Lều chõng, Việc làng). Được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996.

---

Câu hỏi bên lề 1: Cách kể, miêu tả chi tiết và thủ pháp "gây tò mò"

Đề (hộp bên lề trang 43): "Chú ý cách kể, miêu tả chi tiết cùng thủ pháp 'gây tò mò' về quá trình băm thịt gà."

Trả lời:

• Tác giả kể theo trình tự thời gian, từng công đoạn: chặt sỏ → pha phao câu → bày cánh, chân → băm mình gà. Cách kể tuần tự khiến người đọc như đang chứng kiến trực tiếp.
• Chi tiết được miêu tả cực kỳ tỉ mỉ, chính xác đến con số: sỏ pha năm, phao pha bốn, cánh hơn mười miếng, mình gà chín mươi hai miếng.
• Thủ pháp "gây tò mò" thể hiện ở chỗ: chi tiết "sỏ gà pha mấy? Phao gà pha mấy?" và câu trả lời đếm đúng số cụ, số ông đàn anh khiến người đọc hồi hộp chờ xem kết quả có khớp không. Mỗi bước lại hé lộ một sự khéo léo "khác người", càng kể càng tăng sự kinh ngạc, đẩy tới cao trào ở cảnh băm mình gà.

→ Tác dụng: tạo sức hấp dẫn, lôi cuốn, đồng thời làm nổi bật tài nghệ điêu luyện của nhân vật.

Câu hỏi bên lề 2: Tác dụng của chi tiết miêu tả động tác, âm thanh

Đề (hộp bên lề trang 43): "Các chi tiết miêu tả động tác, âm thanh khi băm thịt gà có tác dụng gì?"

Trả lời:

• Động tác: "băm lia lịa như không chú ý gì hết", "không nhát nào cao, không nhát nào thấp", "mười nhát như một", chỉ lên khỏi mặt thớt độ một gang → cho thấy sự thuần thục, chính xác đến mức máy móc, đã thành kỹ năng "có cỡ sẵn".
• Âm thanh: tiếng dao "cốc cốc" đụng vào mặt thớt "nhịp nhàng như tiếng mõ của phường chèo", "không lúc nào mau, cũng không có lúc nào thưa" → gợi nhịp điệu đều đặn, có tính nghệ thuật như một màn biểu diễn.

→ Tác dụng:

1. Biến một việc tầm thường (băm thịt gà) thành một màn trình diễn tài hoa, nâng kỹ thuật lên thành nghệ thuật.
2. Thể hiện thái độ vừa thán phục vừa châm biếm kín đáo của tác giả: tài nghệ ấy được tôn vinh trong khung cảnh hủ tục "chứa hàng xóm" lạc hậu ở nông thôn.
3. Làm câu chuyện thêm sinh động, giàu chất tạo hình và âm thanh.

Câu hỏi bên lề 3: Đoạn kết tạo ấn tượng gì cho người đọc?

Đề (hộp bên lề trang 44): "Đoạn kết tạo ấn tượng thế nào cho người đọc?"

Trả lời:

• Đoạn kết chốt lại con số ấn tượng: chín mươi hai miếng thịt, "thịt vừa hết, xôi cũng vừa kháp" – sự khớp nhau hoàn hảo cho thấy tài tính toán chuẩn xác.
• Lời Lăng Vân ("Nhà hắn ba đời làm cái nghề ấy, thì mới thạo được như thế. Người khác dễ ai làm nổi!") và lời tác giả ("Tôi muốn dâng cho ông Mới ấy cái chức nghệ sĩ") tạo giọng điệu hài hước, mỉa mai mà thâm thúy.
• Ấn tượng để lại:

1. Ngợi ca tài nghệ điêu luyện đến mức "nghệ sĩ" của người dân quê.
2. Châm biếm sâu cay: một tài năng đáng nể lại chỉ được dùng vào việc phục vụ hủ tục đình đám, ăn uống ở làng quê – qua đó phê phán những tập tục nhiêu khê, lạc hậu đang đè nặng lên người nông dân.
3. Để người đọc tự suy ngẫm về sự lãng phí tài năng và mặt trái của các "việc làng".

---

Nếu bạn muốn, mình có thể gợi ý thêm dàn ý phân tích nghệ thuật phóng sự của Ngô Tất Tố qua đoạn trích này nhé.