Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 82

Hai trang ảnh có đánh số 79 và 80 ở góc dưới. Mình sẽ bám theo đúng nội dung in trên trang nhé.

Tóm tắt lý thuyết (cột phải trang 79)

Phần này tiếp tục bàn về vấn đề trích dẫn và đạo văn:

• Mọi thứ kế thừa từ người khác (ý tưởng, thông tin, cách diễn đạt đặc thù) đều phải dẫn nguồn, nếu không sẽ bị coi là đạo văn. Khái niệm "đạo văn" có nội hàm biến động theo thời gian.
• Những tri thức phổ quát, được mặc định là tài sản chung của cộng đồng/nhân loại thì không cần chú nguồn (ví dụ: "Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời").
• Khi trích dẫn trực tiếp: đặt trong ngoặc kép, dẫn đúng nguyên văn kể cả khi bản gốc có chỗ sai. Có thể dùng cước chú thuyết minh hoặc dùng kí hiệu [sic] (tiếng La-tinh nghĩa là "nguyên văn như vậy"). Phần bị cắt đánh dấu bằng kí hiệu […].
• Ngoài trích dẫn trong phần chính, có thể dùng cước chú và mục Tài liệu tham khảo (đặt sau văn bản, ghi đầy đủ tác giả, tên công trình, nhà xuất bản, nơi và năm xuất bản).

---

Bài 3: Chuyển cách dẫn trực tiếp thành cách dẫn gián tiếp (tóm lược)

Yêu cầu: viết lại các đoạn dùng cách dẫn trực tiếp thành cách dẫn gián tiếp, mang tính tóm lược. Khi chuyển, ta bỏ ngoặc kép, không chép nguyên văn mà diễn đạt lại ý chính bằng lời của mình, đồng thời vẫn nêu tên tác giả/tác phẩm.

Câu a

Đề (đoạn gốc):

Trong "Yêu và đồng cảm" của Phong Tử Khải có đoạn viết: "Nói cách khác, con người ta vốn là nghệ thuật, vốn giàu lòng đồng cảm. Chỉ vì lớn lên bị cách nghĩ của người đời dồn ép, nên tấm lòng ấy mới bị cản trở hoặc hao mòn. Chỉ có kẻ thông minh mới không khuất phục, dù bên ngoài chịu đủ thứ áp bức thì bên trong vẫn giữ được lòng đồng cảm đáng quý nọ. Những người ấy chính là nghệ sĩ."

Đoạn viết lại (gián tiếp, tóm lược):

Trong tiểu luận Yêu và đồng cảm, Phong Tử Khải cho rằng con người vốn mang bản chất nghệ thuật và giàu lòng đồng cảm, nhưng tấm lòng ấy thường bị cách nghĩ của người đời làm hao mòn khi ta trưởng thành. Theo ông, chỉ những người đủ sáng suốt, không khuất phục trước áp lực bên ngoài và giữ vững lòng đồng cảm bên trong mới thật sự là nghệ sĩ.

Giải thích cách làm:

• Bỏ dấu ngoặc kép, không chép nguyên văn.
• Thay các cụm dẫn trực tiếp bằng từ ngữ giới thiệu ý kiến: "cho rằng", "theo ông".
• Lược bớt từ ngữ, gộp ý để câu văn ngắn gọn nhưng vẫn giữ đúng tinh thần đoạn gốc.

Câu b

Đề (đoạn gốc):

A. Anh-xtanh (A. Einstein) quan niệm: "Chỉ cá thể đơn lẻ mới có thể tư duy và qua đó, tạo ra những giá trị mới cho xã hội, vâng, thậm chí đề ra những quy phạm đạo đức mới để đời sống cộng đồng hướng theo. Nếu không có những cá thể sáng tạo, suy nghĩ và phán xét độc lập, thì sự phát triển lên cao của xã hội là khó tưởng tượng; cũng như vậy, một cá thể đơn lẻ sẽ không thể phát triển nếu thiếu mảnh đất dinh dưỡng của cộng đồng."

Đoạn viết lại (gián tiếp, tóm lược):

A. Anh-xtanh quan niệm rằng chính những cá thể đơn lẻ với khả năng tư duy, sáng tạo và phán xét độc lập mới tạo ra giá trị mới và cả những chuẩn mực đạo đức cho xã hội; thiếu họ, xã hội khó có thể phát triển. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng mỗi cá thể chỉ có thể phát triển khi được nuôi dưỡng trong môi trường cộng đồng.

Giải thích cách làm:

• Tóm lại hai vế đối lập của đoạn gốc: vai trò của cá nhân với xã hội và sự lệ thuộc của cá nhân vào cộng đồng.
• Dùng từ nối "tuy nhiên", "cũng" để giữ quan hệ logic giữa hai ý.
• Diễn đạt lại bằng lời mình, vẫn ghi rõ tác giả để tránh đạo văn.

---

Bài 4: Nêu quan điểm về vấn đề đạo văn và tự nhận xét

Đề:

Nêu quan điểm của bạn về vấn đề đạo văn. Tự nhận xét về việc bản thân sử dụng ý của người khác khi thực hiện các bài viết trong quá trình học tập.

Đây là câu hỏi mở, đòi hỏi trình bày quan điểm cá nhân. Mình gợi ý một hướng viết hoàn chỉnh:

Quan điểm về đạo văn:

• Đạo văn là việc sử dụng ý tưởng, thông tin hay cách diễn đạt của người khác mà không ghi rõ nguồn, khiến người đọc lầm tưởng đó là sản phẩm của chính người viết.
• Đây là hành vi thiếu trung thực trong học thuật: vừa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của tác giả gốc, vừa làm mất giá trị thật của bài viết và uy tín người viết.
• Trong thời đại internet, việc sao chép trở nên dễ dàng nên ý thức tôn trọng bản quyền và kĩ năng trích dẫn đúng cách càng quan trọng.

Tự nhận xét bản thân (mẫu để em điều chỉnh theo trải nghiệm thật):

• Trong nhiều bài viết, em từng tham khảo tài liệu, văn mẫu nhưng chưa luôn ghi rõ nguồn.
• Sau khi học bài này, em nhận ra cần: phân biệt rõ ý của mình và ý vay mượn; ghi nguồn đầy đủ khi trích dẫn; ưu tiên diễn đạt lại bằng lời mình (dẫn gián tiếp) thay vì sao chép nguyên văn.

Lưu ý khi làm: hãy viết bằng trải nghiệm thực của em, đưa ví dụ cụ thể (một bài tập làm văn, một bài thuyết trình…) thì bài sẽ chân thực và thuyết phục hơn.

---

Phần VIẾT (trang 80): Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm

Đây là phần giới thiệu bài học mới, không phải bài tập. Mình tóm tắt để em nắm.

Dẫn nhập:

• Trong đời sống, ta viết thư vì nhiều lí do. Thư riêng tư (bày tỏ tình cảm với người thân, bạn bè) thuộc đời sống cá nhân.
• Có những bức thư viết để giải quyết công việc hoặc trao đổi về vấn đề được nhiều người quan tâm – loại thư này có thể được chia sẻ rộng rãi (công bố). Bài học hướng tới việc thực hành viết bức thư dạng này.

Yêu cầu cần đạt:

Bài viết tham khảo (mới bắt đầu ở trang 80):

• Là một bức thư đề ngày 22 tháng 02 năm 2009, viết từ Phri-đéc–Mi-xtếch (Frýdek-Místek), gửi cho người nhận tên Ma-két-ta (Markéta).
• Phần đầu thư minh họa cách: ghi địa điểm và thời gian viết thư, ghi người nhận thư, và mở đầu bằng cách thăm hỏi sức khoẻ, công việc.

Phần này chưa có bài tập cần giải. Nếu em muốn, mình có thể giúp em lập dàn ý hoặc viết thử một bức thư trao đổi theo yêu cầu trên.