Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 145
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 145–146
📝 Nhận xét về nội dung trang
Trang này không có bài tập trực tiếp mà là phần văn bản đọc hiểu (tiếp theo từ trang 144) thuộc bài học về văn bản thông tin - cụ thể là bài viết so sánh hình tượng rồng trong kiến trúc Việt Nam và Trung Hoa.
Tuy nhiên, trong trang có hai yêu cầu đọc hiểu được đánh dấu ở lề phải:
- "Phân tích, đánh giá thông tin." (trang 145)
- "Khẳng định quan điểm của người viết." (trang 146)
🔍 Kiến thức cần nhớ
Về văn bản thông tin so sánh - đối chiếu:
- Văn bản thông tin so sánh thường đặt hai hoặc nhiều đối tượng cạnh nhau để làm nổi bật điểm giống và khác nhau
- Cần chú ý: luận điểm chính, các bằng chứng, cách lập luận và quan điểm của người viết
- Kỹ năng đọc: thu thập thông tin từ nhiều nguồn, phân tích đánh giá thông tin, nhận diện quan điểm tác giả
⚙️ Bài tập
Câu 1: Phân tích, đánh giá thông tin
Đề bài: Phân tích, đánh giá thông tin trong đoạn văn bản (yêu cầu ở lề trang 145)
Cách 1 — Phân tích theo các tiêu chí đánh giá thông tin
Bước 1: Xác định thông tin chính
Đoạn văn so sánh hình tượng rồng trong kiến trúc Việt Nam và Trung Hoa với các thông tin:
- Rồng ở điện Kính Thiên mang đặc điểm: mắt tròn to, mũi cao, sừng dài có chạc như sừng hươu, bàn chân năm ngón, móng sắc nhọn, thân hình lực lưỡng
- Rồng này gần giống rồng thời Minh (Trung Hoa) nhưng mang tinh thần Lý, Trần (Đại Việt)
- Kiểu thức rồng thành bậc đã xuất hiện ở chùa Phổ Minh (thời Trần), thành nhà Hồ
- Rồng Trung Hoa ở dạng tượng tròn có kích thước nhỏ bé hơn rồng trên thành bậc ở Việt Nam
Bước 2: Đánh giá độ tin cậy của thông tin
| Tiêu chí | Đánh giá |
|---|---|
| Nguồn dẫn | Có chú thích rõ ràng (chùa Phổ Minh, thành nhà Hồ, Hoàng thành Thăng Long) |
| Bằng chứng | Dựa trên quan sát thực tế và kết quả khảo cổ |
| Tính khách quan | Có so sánh cả ưu điểm của mỹ thuật Trung Hoa (bức tranh, phù điêu cực lớn) |
| Tính logic | Lập luận chặt chẽ, có căn cứ lịch sử |
Bước 3: Nhận xét
Thông tin trong đoạn văn có độ tin cậy cao vì:
- Dẫn chứng cụ thể từ các di tích lịch sử có thật
- Có sự đối chiếu công bằng giữa hai nền văn hóa
- Thừa nhận cả điểm mạnh của đối tượng so sánh (mỹ thuật Trung Hoa)
Cách 2 — Phân tích theo mô hình 5W1H
| Yếu tố | Nội dung |
|---|---|
| What (Cái gì?) | So sánh hình tượng rồng trong kiến trúc Việt - Trung |
| Where (Ở đâu?) | Điện Kính Thiên, chùa Phổ Minh, thành nhà Hồ, Hoàng thành Thăng Long |
| When (Khi nào?) | Từ thời Lý, Trần đến thời Nguyên, Minh |
| Who (Ai?) | Các nghệ nhân điêu khắc Việt Nam và Trung Hoa |
| Why (Tại sao?) | Để chứng minh bản sắc riêng của nghệ thuật Việt Nam |
| How (Như thế nào?) | Rồng Việt Nam trên thành bậc tạo ấn tượng không gian hơn rồng Trung Hoa dạng tượng tròn |
Câu 2: Khẳng định quan điểm của người viết
Đề bài: Xác định và phân tích quan điểm của người viết (yêu cầu ở lề trang 146)
Cách 1 — Phân tích trực tiếp từ phần Kết luận
Bước 1: Xác định quan điểm
Quan điểm của người viết được thể hiện rõ trong phần "3. Kết luận":
- Kiểu thức rồng thành bậc không thể thấy trong kiến trúc Trung Hoa
- Kiểu thức này luôn xuất hiện ở các nước Đông Nam Á (Indonesia, Thái Lan, Lào, Campuchia)
- Chỉ khác một chút là thay vào hình rồng thì đó là...
Bước 2: Phân tích ý nghĩa quan điểm
Người viết khẳng định:
- Tính độc đáo của kiến trúc rồng thành bậc Việt Nam - không bắt nguồn từ Trung Hoa
- Tính khu vực - đây là đặc trưng chung của văn hóa Đông Nam Á
- Bản sắc riêng - Việt Nam có truyền thống nghệ thuật điêu khắc rồng mang dấu ấn bản địa
Bước 3: Đánh giá cách lập luận
Người viết xây dựng quan điểm qua:
- So sánh chi tiết giữa rồng Việt Nam và Trung Hoa
- Dẫn chứng từ nhiều di tích lịch sử
- Mở rộng so sánh ra phạm vi khu vực Đông Nam Á
- Kết luận logic từ các bằng chứng đã phân tích
Cách 2 — Phân tích theo luận điểm xuyên suốt văn bản
Luận điểm 1: Rồng ở điện Kính Thiên tuy có nét giống rồng thời Minh nhưng vẫn mang tinh thần Lý, Trần
→ Khẳng định bản sắc dân tộc trong tiếp thu văn hóa
Luận điểm 2: Kiểu thức rồng thành bậc có nguồn gốc từ thời Lý, thậm chí từ thời Đinh - Tiền Lê
→ Khẳng định tính lâu đời của truyền thống nghệ thuật Việt Nam
Luận điểm 3: Rồng chầu thành bậc Việt Nam gây ấn tượng trong không gian hơn long bệ thạch Trung Hoa
→ Khẳng định hiệu quả thẩm mỹ vượt trội
Luận điểm 4: Kiểu thức này xuất hiện ở Đông Nam Á, không có ở Trung Hoa
→ Khẳng định nguồn gốc bản địa, không phải vay mượn
📌 Tóm tắt nội dung văn bản
Văn bản so sánh hình tượng rồng trong kiến trúc cung đình Việt Nam và Trung Hoa, với các điểm chính:
- Về hình thức: Rồng Việt Nam trên thành bậc có kích thước lớn, tạo ấn tượng không gian mạnh mẽ; rồng Trung Hoa chủ yếu ở dạng long bệ thạch (bệ đá tạc hình rồng) với kích thước nhỏ hơn khi ở dạng tượng tròn
- Về nguồn gốc: Kiểu thức rồng thành bậc Việt Nam có từ thời Lý - Trần, mang đặc trưng Đông Nam Á, không bắt nguồn từ Trung Hoa
- Về ý nghĩa: Bệ rồng tượng trưng cho quyền lực của nhà vua, thể hiện uy thế oai phong của hoàng đế
💡 Mẹo nhớ: Khi đọc văn bản thông tin so sánh, hãy lập bảng đối chiếu các tiêu chí để dễ nhận ra quan điểm của người viết.
⚠️ Lưu ý thi: Dạng câu hỏi "Xác định quan điểm của người viết" thường xuất hiện trong đề đọc hiểu. Cần tìm câu văn mang tính khẳng định, đánh giá (thường ở phần kết luận hoặc các câu có từ như "hiển nhiên", "không thể", "luôn luôn"...).
🎯 Ghi nhớ: Quan điểm của người viết trong văn bản thông tin thường được thể hiện qua: (1) Cách chọn lọc và sắp xếp thông tin, (2) Các từ ngữ đánh giá, (3) Phần kết luận của văn bản.