Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 147

Tóm tắt nội dung lý thuyết

Hai trang này thuộc bài học về kiểu văn bản báo cáo kết quả nghiên cứu:

• Trang 146: Phần cuối một văn bản nghiên cứu của Trần Hậu Yên Thế (trích Mỹ thuật Việt soi từ phía khác) bàn về nguồn gốc kiểu thức rồng thành bậc thời Lý, Trần. Tác giả cho rằng kiểu thức này có nguồn gốc phương Nam nhưng không đến từ đất Chăm, mà có lẽ từ In-đô-nê-xi-a (vương quốc Xri-vi-giay-a). Cuối trang có mục Tài liệu tham khảo và 4 câu hỏi đọc hiểu.
• Trang 147: Mở phần Thực hành viết – Chuẩn bị viết, hướng dẫn cách lựa chọn đề tài (xác định phạm vi vấn đề mình quan tâm, chọn góc độ tiếp cận: lịch sử, địa lí, nghệ thuật, văn hoá hoặc liên ngành) kèm sơ đồ tư duy mẫu về Kinh thành Thăng Long thời Hậu Lê; và cách thu thập, phân tích, đánh giá thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

Dưới đây là phần giải chi tiết 4 câu hỏi ở trang 146.

Bài 1: Đề tài và góc độ tiếp cận

Đề: Đề tài của báo cáo nghiên cứu ở trên là gì? Tác giả đã tiếp cận đề tài từ góc độ nào?

Trả lời:

• Đề tài: Nguồn gốc của kiểu thức rồng thành bậc (rồng trang trí ở bậc thềm) trong kiến trúc, mĩ thuật thời Lý, Trần ở Việt Nam.
• Góc độ tiếp cận: Tác giả tiếp cận từ góc độ nghệ thuật – mĩ thuật kết hợp với lịch sử giao lưu văn hoá khu vực. Cụ thể là so sánh kiểu thức tạo hình rồng Việt với nghệ thuật Chăm-pa và nghệ thuật In-đô-nê-xi-a (đền Pram-ba-nan, vương quốc Xri-vi-giay-a) để truy tìm nguồn gốc.

Đây là cách tiếp cận liên ngành, lấy mĩ thuật làm trục chính, đối chiếu với bối cảnh lịch sử – văn hoá phương Nam.

Bài 2: Các luận điểm chính

Đề: Để triển khai báo cáo, những luận điểm chính nào đã được tác giả sử dụng?

Trả lời: Dựa vào đoạn trích, có thể nhận ra các luận điểm:

1. Kiểu thức kiến trúc (rồng thành bậc) đã lan từ Nam ra Bắc.
2. Đặc điểm tạo hình đầu rồng thời Lý, Trần là kiểu thức phương Nam, chịu ảnh hưởng của hình tượng thuỷ quái Ma-ca-ra (Makara).
3. Tuy có nguồn gốc phương Nam, nhưng kiểu thức này không bắt nguồn từ đất Chăm-pa.
4. Nhiều khả năng nó đến từ In-đô-nê-xi-a (vương quốc Xri-vi-giay-a) – bằng chứng là Ma-ca-ra thành bậc ở đền Can-đi Pram-ba-nan.

Các luận điểm được sắp xếp theo hướng phản biện: thừa nhận nguồn gốc phương Nam → loại trừ giả thuyết đất Chăm → đưa ra giả thuyết mới về In-đô-nê-xi-a.

Bài 3: Nguồn thông tin và nhận xét về độ tin cậy

Đề: Các thông tin tác giả cung cấp trong bài viết đến từ nguồn nào? Bạn có nhận xét gì về độ chính xác, tin cậy, khách quan của các thông tin?

Trả lời:

Nguồn thông tin:

• Kết quả khảo sát, so sánh hình tượng nghệ thuật thực tế (đầu rồng thời Lý, Trần; Ma-ca-ra ở đền Pram-ba-nan, In-đô-nê-xi-a).
• Ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu ("tôi đồng tình với ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu rằng...").
• Hệ thống tài liệu tham khảo khoa học liệt kê ở cuối bài (luận án tiến sĩ, tạp chí chuyên ngành, sách chuyên khảo).

Nhận xét:

• Độ chính xác, tin cậy: Khá cao, vì thông tin dựa trên tư liệu chuyên môn (luận án tiến sĩ, tạp chí Văn hoá học, sách của NXB uy tín) và có hình minh hoạ kèm chú thích cụ thể.
• Tính khách quan: Tác giả trình bày có chừng mực, biết phân biệt giữa điều đã được thừa nhận và điều mới chỉ là giả thuyết. Cách dùng các cụm "tôi cho rằng", "có lẽ" cho thấy tác giả thận trọng, không áp đặt, đó là dấu hiệu của thái độ khoa học khách quan. Tuy nhiên, đây vẫn là một giả thuyết cần thêm bằng chứng, chứ chưa phải kết luận tuyệt đối.

Bài 4: Tài liệu tham khảo và trật tự sắp xếp

Đề: Tài liệu tham khảo có những thông tin gì và được sắp xếp theo trật tự nào?

Trả lời:

Mỗi mục tài liệu tham khảo cung cấp các thông tin theo trật tự: Tên tác giả – (năm xuất bản) – tên tài liệu (in nghiêng) – loại hình/nơi đăng – nhà xuất bản hoặc cơ quan – nơi xuất bản – số trang (nếu là bài tạp chí).

Trật tự sắp xếp: Các tài liệu được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái tên tác giả (Hà → Hoạch → Tín, theo tên riêng đứng cuối của người Việt). Đây là quy cách trình bày tài liệu tham khảo phổ biến trong văn bản khoa học, giúp người đọc dễ tra cứu.

Nếu em muốn, mình có thể hướng dẫn thêm cách lập sơ đồ tư duy chọn đề tài theo mẫu ở trang 147 cho một văn bản cụ thể nhé.