Giải Tiếng Việt 4 - Tập Hai trang 97

Mình thấy ảnh hai trang này đánh số 95 và 96 (không phải 97–98), nên mình để header đúng theo số trang in trên sách nhé.

Đây là bài Tập làm văn (phần VIẾT): Luyện viết đoạn văn miêu tả cây cối. Trang gồm bài tập đọc đoạn văn mẫu để trả lời câu hỏi, và bài tập viết đoạn văn.

Bài 1: Đọc các đoạn văn dưới đây và trả lời câu hỏi

a. Tả lá (đoạn văn của Đoàn Giỏi – tả lá bàng)

Đề bài có 3 câu hỏi:

Câu hỏi 1: Câu mở đầu đoạn cho biết điều gì?

Trả lời: Câu mở đầu "Có những cây mùa nào cũng đẹp, như cây bàng" cho biết ý chính của cả đoạn: cây bàng là loại cây mùa nào lá cũng đẹp. Câu này nêu nhận xét chung, mở ra nội dung tả lá bàng qua bốn mùa ở phía sau.

Câu hỏi 2: Lá bàng được tả theo trình tự nào?

Trả lời: Lá bàng được tả theo trình tự thời gian, lần lượt qua bốn mùa trong năm:

Câu hỏi 3: Theo em, tác giả yêu thích màu lá cây bàng vào mùa nào nhất?

Trả lời: Theo em, tác giả yêu thích màu lá bàng vào mùa đông (cuối đông) nhất. Vì khi tả mùa này, tác giả viết kĩ và bộc lộ cảm xúc rõ nhất: "nó lại có vẻ đẹp riêng. Những lá bàng mùa đông đỏ như đồng ấy, có thể nhìn cả ngày không chán." Câu "nhìn cả ngày không chán" cho thấy tác giả rất say mê màu lá đỏ của mùa đông.

(Đây là câu hỏi nêu cảm nhận, em có thể chọn mùa khác nếu giải thích hợp lí.)

b. Tả hoa (đoạn văn của Mai Văn Tạo – tả hoa sầu riêng)

Câu hỏi 1: Đoạn văn tả những đặc điểm nào của hoa sầu riêng?

Trả lời: Đoạn văn tả các đặc điểm:

• Thời gian trổ hoa: trổ vào cuối năm.
• Hương thơm: thơm ngát như hương cau, hương bưởi, toả khắp khu vườn.
• Cách mọc: đậu thành từng chùm.
• Màu sắc: màu trắng ngà.
• Hình dáng cánh hoa: cánh nhỏ như vảy cá, hao hao giống cánh sen con.
• Nhuỵ hoa: lác đác vài nhuỵ li ti giữa những cánh hoa.

Câu hỏi 2: Biện pháp so sánh giúp làm nổi bật đặc điểm nào của hoa?

Trả lời: Trong đoạn có các hình ảnh so sánh:

• "hương thơm ngát như hương cau, hương bưởi" → làm nổi bật mùi thơm của hoa.
• "cánh hoa nhỏ như vảy cá, hao hao giống cánh sen con" → làm nổi bật hình dáng và kích thước nhỏ nhắn của cánh hoa.

Nhờ biện pháp so sánh, hương thơm và hình dáng cánh hoa sầu riêng hiện lên cụ thể, sinh động, dễ hình dung hơn.

c. Tả quả (đoạn văn theo Vũ Tú Nam – tả quả nhãn)

Câu hỏi 1: Tìm câu văn sử dụng biện pháp so sánh, nhân hoá để tả quả nhãn.

Trả lời:

Câu dùng biện pháp so sánh:

• "những chùm nhãn mới đậu đã nhú đều như hạt gạo" (so sánh quả nhãn non với hạt gạo).
• "quả lớn như thổi: bằng hạt ngô, rồi bằng hòn bi" (so sánh độ lớn của quả).

Câu dùng biện pháp nhân hoá:

• "Như một bà mẹ thương con, cây nhãn dồn tất cả sữa ngọt sữa ngon của mình lên các chùm quả." (cây nhãn được tả như một người mẹ biết thương con, biết dồn sữa nuôi con).

Câu hỏi 2: Nêu tác dụng của những biện pháp đó.

Trả lời: Các biện pháp so sánh và nhân hoá giúp:

• Làm cho quá trình lớn lên của quả nhãn hiện ra rõ ràng, cụ thể (từ nhỏ như hạt gạo đến bằng hạt ngô, hòn bi).
• Làm cho cây nhãn trở nên gần gũi, có tình cảm như con người (như bà mẹ thương con).
• Khiến đoạn văn thêm sinh động, giàu hình ảnh và thể hiện tình cảm yêu mến của tác giả với cây nhãn.

d. Tả thân cây (đoạn văn theo Lép Tôn-xtôi – tả cây sồi)

Câu hỏi: Những từ ngữ nào tả thân cây sồi gây ấn tượng mạnh đối với em?

Trả lời: Những từ ngữ tả cây sồi gây ấn tượng mạnh:

• "sừng sững" – tả dáng cây to lớn, cao vững.
• "hai người ôm không xuể" – cho thấy thân cây rất to.
• "vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo" – tả vẻ già nua, từng trải.
• "những cánh tay to xù xì không cân đối", "những ngón tay quều quào xoè rộng" – nhân hoá cành cây thành tay người.
• "như một con quái vật già nua cau có và khinh khỉnh" – hình ảnh so sánh độc đáo, làm cây sồi hiện lên vừa to lớn, vừa kì lạ, dữ dằn.

Những từ ngữ này dùng biện pháp so sánh và nhân hoá, khiến cây sồi hiện lên thật sống động và để lại ấn tượng sâu đậm.

(Câu này nêu cảm nhận riêng, em chọn vài từ mình thấy ấn tượng nhất và giải thích là được.)

Bài 2: Viết đoạn văn tả một bộ phận của cây mà em đã quan sát

Gợi ý của sách:

• Em muốn tả bộ phận nào của cây? Bộ phận đó có đặc điểm gì nổi bật?
• Khi tả, nên dùng biện pháp so sánh, nhân hoá để đoạn văn thêm sinh động.

Đoạn văn tham khảo (tả lá cây bàng):

Trước sân trường em có một cây bàng to lớn, và em thích nhất là những chiếc lá của nó. Lá bàng to bằng bàn tay người lớn, mặt trên xanh bóng, mặt dưới nhạt hơn và nổi rõ những đường gân như những chiếc xương cá nhỏ. Mùa xuân, lá non mới nhú có màu xanh nõn, mềm mại như nhung. Sang hè, lá lớn lên, dày và xanh thẫm, xếp chồng lên nhau che mát cả một khoảng sân. Đến cuối đông, từng chiếc lá chuyển sang màu đỏ rồi vàng úa, lác đác rơi xuống như những cánh thư nhỏ chào tạm biệt cây. Em yêu những chiếc lá bàng vì chúng đổi màu theo mùa, làm sân trường lúc nào cũng đẹp.

Gợi ý cách viết để em tự làm:

• Mở đoạn: giới thiệu cây và bộ phận em chọn tả (lá, hoa, quả, thân, rễ…).
• Thân đoạn: tả chi tiết hình dáng, màu sắc, đặc điểm nổi bật; nhớ chèn vào ít nhất một hình ảnh so sánh hoặc nhân hoá.
• Kết đoạn: nêu tình cảm, cảm nghĩ của em về bộ phận đó.

Em có thể đổi sang tả hoa phượng, quả khế, thân cây dừa… tuỳ cây em đã quan sát nhé. Nếu em cho mình biết em định tả cây gì, mình sẽ giúp em viết một đoạn riêng.