Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 69
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 69–70
Phần lý thuyết tóm tắt
Trang 67 là phần cuối bài thơ về vùng Đồng Tháp Mười (tác giả Trần Quốc Toản) cùng phần Từ ngữ và các câu hỏi đọc hiểu, luyện từ và câu. Trang 68 hướng dẫn cách Viết chương trình hoạt động.
Vài từ ngữ cần nhớ:
- Cá lòng tong: cá nước ngọt, sống thành đàn, cỡ nhỏ, mình dẹt, cùng họ với cá chép.
- Xứ mười tầng tháp: chỉ Đồng Tháp Mười (tương truyền xưa có toà tháp cao mười tầng).
Bài đọc: Câu hỏi đọc hiểu (Trang 67)
Câu 1
Đề: Ở khổ thơ đầu, đường về quê thú vị như thế nào qua cảm nhận của bạn nhỏ?
Gợi ý trả lời: Qua cảm nhận của bạn nhỏ, đường về quê rất sống động và đáng yêu: hai bên đường là cảnh sông nước mênh mông của Đồng Tháp Mười, có những đàn cá lòng tong bơi lội, cảnh vật bồng bềnh trên mặt nước. Con đường về quê hiện lên vui tươi, gần gũi, khiến bạn nhỏ háo hức, thích thú.
Câu 2
Đề: Tìm những nét đẹp riêng của vùng Đồng Tháp Mười được miêu tả trong bài thơ (về cảnh vật thiên nhiên; về cuộc sống con người).
Gợi ý trả lời:
| Phương diện | Nét đẹp riêng |
|---|---|
| Cảnh vật thiên nhiên | Sông nước mênh mông, đầm sen, lá sen bồng bềnh; những đàn cá lòng tong; cầu tre bắc qua kênh rạch; hình ảnh "mười tầng tháp" mang màu sắc huyền thoại. |
| Cuộc sống con người | Cuộc sống bình dị, gắn bó với sông nước; hình ảnh người ông hiền hậu đứng chờ cháu cuối đường quê, thể hiện tình cảm gia đình ấm áp. |
Câu 3
Đề: Những từ ngữ nào trong bài thơ gợi tả nhịp sống ở Đồng Tháp Mười rất sôi động, náo nức?
Gợi ý trả lời: Những từ gợi tả âm thanh, chuyển động như xình xịch (tiếng máy, tiếng tàu xe), bồng bềnh, nghiêng ngả (cảnh vật đung đưa, trôi nổi) cho thấy nhịp sống tấp nập, rộn ràng, đầy sức sống của vùng quê này.
Câu 4
Đề: Ở khổ thơ cuối, bạn nhỏ muốn nói điều gì về quê hương mình?
Gợi ý trả lời: Khổ thơ cuối:
Về xứ mười tầng tháp / Leo cầu trăm đốt tre / Ông đứng như bụt hiện / Chờ cháu cuối đường quê.
Bạn nhỏ muốn nói rằng quê hương mình thật đẹp và kì diệu như trong truyện cổ tích, lại ấm áp tình thân vì luôn có người ông hiền từ đứng chờ đón. Qua đó, bạn bộc lộ niềm tự hào và tình yêu tha thiết với quê hương.
Câu 5
Đề: Những chi tiết, hình ảnh nào ở miền quê này gợi nhớ những câu chuyện cổ tích quen thuộc?
Gợi ý trả lời:
- "Leo cầu trăm đốt tre" gợi nhớ truyện Cây tre trăm đốt.
- "Ông đứng như bụt hiện" gợi nhớ hình ảnh ông Bụt hay hiện ra giúp đỡ người tốt trong các truyện như Tấm Cám, Cây tre trăm đốt…
Những hình ảnh này khiến miền quê trở nên huyền ảo, thơ mộng như bước ra từ cổ tích.
Bài tập sao (*)
Đề: Học thuộc lòng bài thơ.
Em đọc kĩ bài thơ nhiều lần, học thuộc theo từng khổ rồi ghép lại. Mẹo: vừa đọc vừa hình dung hình ảnh (đàn cá, lá sen, cầu tre, ông Bụt) để nhớ lâu hơn.
Luyện từ và câu (Trang 67)
Câu 1
Đề: Các từ ngữ dưới đây có tác dụng gì trong việc miêu tả cảnh vật: bồng bềnh, lấm lem, xình xịch, nghiêng ngả?
Gợi ý trả lời: Đây đều là từ láy, có tác dụng làm cho cảnh vật được miêu tả trở nên sinh động, cụ thể và gợi cảm hơn:
| Từ láy | Gợi tả |
|---|---|
| bồng bềnh | dáng trôi nổi nhẹ nhàng trên mặt nước |
| lấm lem | vẻ lem luốc, dính bùn đất – chân thật, gần gũi |
| xình xịch | âm thanh máy móc, tàu xe – gợi nhịp sống sôi động |
| nghiêng ngả | trạng thái đung đưa, lay động |
Nhờ các từ láy này, bức tranh quê hương hiện lên vừa có hình ảnh, vừa có âm thanh và chuyển động.
Câu 2
Đề: Tìm những hình ảnh so sánh, nhân hoá trong bài thơ. Em thích hình ảnh nào nhất? Vì sao?
Gợi ý trả lời:
- So sánh: "Ông đứng như bụt hiện" – so sánh người ông với ông Bụt trong cổ tích.
- Nhân hoá: cảnh vật được tả như có hành động, cảm xúc của con người (ví dụ lá sen, dòng nước "nghiêng ngả", "bồng bềnh"…).
Em có thể chọn hình ảnh "Ông đứng như bụt hiện" vì nó vừa đẹp, vừa ấm áp: người ông hiền hậu chờ cháu được ví như ông Bụt nhân từ, khiến quê hương trở nên thân thương và kì diệu như truyện cổ tích. (Em hãy nêu cảm nhận riêng của mình nhé.)
Phần Viết: Viết chương trình hoạt động (Trang 68)
Đây là phần hướng dẫn cách viết, không phải bài tập có đáp án cố định. Cô tóm tắt và làm mẫu cho em.
Đề bài: Viết chương trình cho một trong các hoạt động:
- Phát động phong trào xây dựng tủ sách của lớp.
- Lễ kỉ niệm ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (15 tháng 5).
- Một hoạt động mà trường em sắp tổ chức.
Các bước:
- Chuẩn bị: chọn hoạt động, xác định mục đích, thời gian, địa điểm; liệt kê các việc cụ thể và phân công; dự kiến phương tiện, dụng cụ.
- Viết theo bố cục: Tên chương trình → (1) Mục đích → (2) Thời gian và địa điểm → (3) Chuẩn bị → (4) Kế hoạch thực hiện (lập bảng).
- Đọc soát và chỉnh sửa: kiểm tra đủ mục, nội dung rõ ràng, hình thức có bảng biểu; sửa lỗi nếu có.
Bài mẫu tham khảo:
CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG TỦ SÁCH CỦA LỚP 5A
- Mục đích: Tạo tủ sách chung để các bạn có thêm sách đọc, rèn thói quen đọc sách và yêu thích đọc sách.
- Thời gian và địa điểm: Thứ Hai, ngày 15/9, tại phòng học lớp 5A.
- Chuẩn bị: Tủ/kệ sách, danh sách sách quyên góp, sổ ghi mượn – trả, giấy bọc và nhãn dán.
- Kế hoạch thực hiện:
| Thời gian | Nội dung | Người phụ trách |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Phát động, kêu gọi quyên góp sách | Lớp trưởng |
| Tuần 2 | Thu nhận, phân loại, dán nhãn sách | Tổ 1 và Tổ 2 |
| Tuần 3 | Sắp xếp tủ sách, lập sổ mượn – trả | Tổ 3 và Tổ 4 |
| Tuần 4 | Khai trương tủ sách, hướng dẫn cách mượn | Cô giáo và Ban cán sự lớp |
Em chỉ cần thay nội dung theo hoạt động mình chọn là có ngay một bản chương trình hoàn chỉnh nhé!
Em cần cô giải thêm phần nào hay làm thêm bản chương trình cho hai chủ đề còn lại thì nói với cô nha.