Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 135

Tóm tắt lý thuyết

Hai trang này thuộc phần VIẾT, chủ đề: Tìm hiểu cách viết đoạn văn nêu ý kiến phản đối một sự việc, hiện tượng.

Kiến thức cốt lõi (phần Ghi nhớ):

Đoạn văn nêu ý kiến phản đối một sự việc, hiện tượng thường có 3 phần:

• Mở đầu: Giới thiệu sự việc, hiện tượng và nêu ý kiến phản đối của người viết.
• Triển khai: Trình bày những lí do, dẫn chứng để bảo vệ ý kiến phản đối.
• Kết thúc: Khẳng định lại ý kiến phản đối hoặc nêu ý nghĩa của việc thể hiện ý kiến phản đối.

---

Bài 3 (cuối trang 133): Viết đoạn văn giới thiệu danh lam thắng cảnh

Đề bài: Viết đoạn văn (3 – 4 câu) giới thiệu một danh lam thắng cảnh trên thế giới hoặc ở Việt Nam, trong đó có sử dụng dấu gạch ngang.

Yêu cầu trọng tâm: đoạn ngắn 3 – 4 câu và phải có dấu gạch ngang (dùng để đánh dấu phần chú thích, giải thích).

Đoạn văn mẫu:

Vịnh Hạ Long – một kì quan thiên nhiên của Việt Nam – nằm ở tỉnh Quảng Ninh. Nơi đây có hàng nghìn hòn đảo đá vôi lớn nhỏ nhô lên giữa làn nước xanh biếc. Du khách đến đây có thể đi thuyền tham quan các hang động nổi tiếng – như hang Sửng Sốt, động Thiên Cung. Vẻ đẹp của vịnh Hạ Long khiến ai cũng phải trầm trồ.

Giải thích cách dùng dấu gạch ngang trong đoạn: cặp dấu gạch ngang ở câu đầu (– một kì quan thiên nhiên của Việt Nam –) dùng để đánh dấu phần chú thích, còn dấu gạch ngang ở câu thứ ba dùng để nêu ví dụ minh họa.

---

Bài 1 (trang 133 – 134): Đọc đoạn văn và thực hiện yêu cầu

Đoạn văn nói về việc phản đối thói quen vứt bừa bãi rác thải nhựa (túi ni lông, chai, hộp, ống hút...) của tác giả Phan Thế An.

Câu a. Đoạn văn nêu ý kiến phản đối về sự việc, hiện tượng nào trong đời sống?

Trả lời: Đoạn văn nêu ý kiến phản đối thói quen vứt bừa bãi túi ni lông, chai, hộp, ống hút... bằng nhựa sau khi sử dụng (tức là vứt bừa bãi rác thải nhựa).

Câu b. Tác giả đưa ra những lí do, dẫn chứng gì để bảo vệ ý kiến của mình?

Trả lời: Tác giả đưa ra các lí do, dẫn chứng cho thấy rác thải nhựa gây tác hại nghiêm trọng:

Câu c. Xác định các phần (mở đầu, triển khai, kết thúc) của đoạn văn

Trả lời:

• Mở đầu: "Một số người có thói quen vứt bừa bãi túi ni lông, chai, hộp, ống hút... bằng nhựa sau khi sử dụng. Việc làm này cần chấm dứt ngay." → Giới thiệu sự việc và nêu ý kiến phản đối.
• Triển khai: Từ "Vì sao vậy? Vì rác thải nhựa có tác hại nghiêm trọng..." đến "...gây bệnh cho con người." → Trình bày lí do, dẫn chứng.
• Kết thúc: "Chúng ta cần cùng nhau lên tiếng phản đối việc vứt bừa bãi rác thải nhựa. Điều đó giúp cộng đồng thay đổi được nhận thức và chấm dứt hành động đáng chê trách này." → Khẳng định lại ý kiến và nêu ý nghĩa.

Câu d. Chọn nội dung tương ứng với mỗi phần của đoạn văn

Lưu ý: Bảng trong sách cố tình sắp xếp sai để học sinh nối lại cho đúng. Đáp án đúng là:

Giải thích: Cách nối này khớp đúng với cấu trúc 3 phần trong phần Ghi nhớ. Mở đầu phải giới thiệu sự việc và ý kiến, phần triển khai mới trình bày lí do – dẫn chứng, còn kết thúc nhấn mạnh ý nghĩa.

---

Bài 2 (trang 134): Trao đổi về những điểm cần lưu ý

Đề bài: Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết đoạn văn nêu ý kiến phản đối một sự việc, hiện tượng:

• Bố cục của đoạn văn
• Cách sắp xếp các lí do phản đối
• Cách lựa chọn từ ngữ thể hiện ý kiến phản đối

Gợi ý trả lời:

Về bố cục: Đoạn văn cần đủ 3 phần rõ ràng (mở đầu – triển khai – kết thúc). Mở đầu nêu rõ sự việc và thái độ phản đối; phần triển khai là phần dài nhất; kết thúc khẳng định lại quan điểm.

Về cách sắp xếp các lí do: Nên sắp xếp các lí do theo trình tự hợp lí, thường đi từ tác hại gần đến tác hại xa hoặc từ nhẹ đến nặng (ví dụ trong bài: khó phân hủy → hại cây cối, động vật → bẩn nước → ô nhiễm không khí → gây bệnh cho người). Mỗi lí do nên kèm dẫn chứng cụ thể để thuyết phục.

Về cách lựa chọn từ ngữ: Dùng từ ngữ thể hiện rõ thái độ phản đối nhưng vẫn lịch sự, có tính thuyết phục, ví dụ: "cần chấm dứt ngay", "tác hại nghiêm trọng", "hành động đáng chê trách", "cần cùng nhau lên tiếng phản đối".

---

Hoạt động ở nhà (cuối trang 134)

Yêu cầu: Trao đổi với người thân ý kiến phản đối của em về việc sử dụng đồ nhựa dùng một lần.

Gợi ý ý kiến để em trao đổi:

Em phản đối việc sử dụng đồ nhựa dùng một lần vì:

• Chỉ dùng được một lần rồi bỏ đi, rất lãng phí.
• Thải ra lượng rác nhựa khổng lồ, mất hàng trăm đến hàng nghìn năm mới phân hủy.
• Gây ô nhiễm đất, nước, không khí và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người.

Đề xuất thay thế: dùng bình nước cá nhân, túi vải, ống hút tre hoặc inox, hộp đựng thức ăn dùng nhiều lần.

Em hãy nói rõ quan điểm này với bố mẹ, ông bà và cùng cả nhà thực hiện thay thế đồ nhựa dùng một lần nhé.