Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 21
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 21–22
LUYỆN TỪ VÀ CÂU: CÁCH NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP
Câu 1
Đề bài: Tìm câu ghép trong các đoạn dưới đây và cho biết kết từ nào được dùng để nối các vế câu.
a. Trong đoạn a có hai câu ghép:
| Câu ghép | Kết từ nối các vế câu |
|---|---|
| Hoa bưởi là hoa cây còn hoa nhài là hoa bụi. | còn |
| Hương toả từ những cánh hoa nhưng hương bưởi và hương nhài chẳng bao giờ lẫn. | nhưng |
b. Trong đoạn b có một câu ghép:
| Câu ghép | Kết từ nối các vế câu |
|---|---|
| Cây khế sai chi chít những quả chín và giàn nhót đỏ mọng những chùm trái ngon lành. | và |
c. Trong đoạn c có hai câu ghép:
| Câu ghép | Kết từ nối các vế câu |
|---|---|
| Chiếc xe lao đi khá nhanh mà rất êm. | mà |
| Xe chạy chậm lại vì vướng những xe phía trước rồi xe lại lướt lên như mũi tên. | rồi |
Các kết từ dùng để nối các vế câu là: còn, nhưng, và, mà, rồi.
Câu 2
Đề bài: Tìm các vế của mỗi câu ghép dưới đây và cho biết cách nối các vế câu ở bài tập này có gì khác so với cách nối các vế câu ở bài tập 1.
a. Hoa cánh kiến nở vàng trên rừng, hoa sở và hoa kim anh trắng xoá. - Vế 1: Hoa cánh kiến nở vàng trên rừng - Vế 2: hoa sở và hoa kim anh trắng xoá - Hai vế được nối với nhau bằng dấu phẩy.
b. Dưới ánh trăng, dòng sông sáng rực lên, những con sóng nhỏ lăn tăn gợn đều mơn man vỗ nhẹ vào hai bên bờ cát. - Vế 1: Dưới ánh trăng, dòng sông sáng rực lên - Vế 2: những con sóng nhỏ lăn tăn gợn đều mơn man vỗ nhẹ vào hai bên bờ cát - Hai vế được nối với nhau bằng dấu phẩy.
c. Ở mảnh đất ấy, tháng Giêng, tôi đi đốt bãi, đào ổ chuột; tháng Tám nước lên, tôi đánh giậm, úp cá, đơm tép; tháng Chín, tháng Mười, đi móc con da dưới vệ sông. - Vế 1: tháng Giêng, tôi đi đốt bãi, đào ổ chuột - Vế 2: tháng Tám nước lên, tôi đánh giậm, úp cá, đơm tép - Vế 3: tháng Chín, tháng Mười, đi móc con da dưới vệ sông - Các vế được nối với nhau bằng dấu chấm phẩy (;).
Điểm khác nhau:
- Ở bài 1: các vế câu nối với nhau bằng kết từ (còn, nhưng, và, mà, rồi). - Ở bài 2: các vế câu nối trực tiếp với nhau, không có kết từ, chỉ dùng dấu câu (dấu phẩy, dấu chấm phẩy).
Câu 3
Đề bài: Chọn kết từ thay cho mỗi bông hoa trong các câu ghép sau: và, rồi, còn, nhưng
a. Chích bông là loài chim bé nhỏ nhưng nó lại là loài chim có ích đối với nhà nông. (Dùng "nhưng" vì hai vế trái ngược nhau: tuy bé nhỏ mà vẫn có ích.)
b. Ngoài sân, mèo mun đang nằm sưởi nắng và cún con cũng vậy. (Dùng "và" để thêm việc cún con cũng làm giống mèo mun.)
c. Vườn nhà em, ban ngày, hoa mẫu đơn, hoa lan, hoa cúc đua nhau khoe sắc còn ban đêm, hoa nguyệt quế, hoa hoàng lan, hoa mộc lại cùng nhau toả hương. (Dùng "còn" để so sánh hai cảnh: ban ngày và ban đêm.)
d. Ngày nghỉ, em dậy sớm đá bóng với bố rồi em cùng mẹ ra vườn tưới cây. (Dùng "rồi" để chỉ việc làm trước, việc làm sau.)
Câu 4
Đề bài: Viết đoạn văn (3 – 5 câu) về bài thơ Hạt gạo làng ta, trong đó có câu ghép gồm các vế nối bằng một kết từ hoặc nối trực tiếp.
Đoạn văn mẫu
Em rất thích bài thơ Hạt gạo làng ta của nhà thơ Trần Đăng Khoa. Bài thơ giúp em hiểu hạt gạo được làm ra từ bao mồ hôi, công sức. Để có hạt gạo, mẹ phải đội nắng cấy lúa còn các bạn nhỏ thì chăm chỉ tát nước, bắt sâu. Vì thế, mỗi hạt gạo đều rất quý. Em sẽ luôn ăn hết bát cơm và biết ơn người nông dân.
Chỉ ra câu ghép:
"Để có hạt gạo, mẹ phải đội nắng cấy lúa còn các bạn nhỏ thì chăm chỉ tát nước, bắt sâu." - Vế 1: mẹ phải đội nắng cấy lúa - Vế 2: các bạn nhỏ thì chăm chỉ tát nước, bắt sâu - Hai vế nối với nhau bằng kết từ còn.
VIẾT: QUAN SÁT ĐỂ VIẾT BÀI VĂN TẢ NGƯỜI
Yêu cầu: Quan sát một người thân trong gia đình em hoặc một người đã để lại cho em những ấn tượng tốt đẹp và ghi lại kết quả quan sát.
1. Chuẩn bị
Đề bài: Chọn người để quan sát theo yêu cầu.
Đây là bước em tự chuẩn bị, mỗi bạn có thể chọn một người khác nhau. Dưới đây là gợi ý để em làm:
- Chọn người gần gũi: ông, bà, bố, mẹ, anh, chị... người chăm sóc em hằng ngày hoặc người em yêu quý. - Ví dụ: Em chọn tả bà ngoại vì bà thường nấu ăn, kể chuyện và chăm sóc em mỗi ngày. - Sau khi chọn xong, em quan sát và ghi lại: - Hình dáng: dáng người, khuôn mặt, mái tóc, đôi mắt, nụ cười... - Hoạt động: việc bà hay làm, cách bà nói, cách bà chăm sóc em... - Tình cảm của em dành cho người đó.
🎯 Ghi nhớ: Các vế của câu ghép có thể nối với nhau bằng một kết từ (và, rồi, hoặc, còn, hay, nhưng, mà, song...) hoặc nối trực tiếp chỉ bằng dấu câu (dấu phẩy, dấu chấm phẩy...). Khi tả người, em cần quan sát kĩ hình dáng, hoạt động và ghi lại những điều mình yêu quý nhất ở người đó.