Giải Tiếng Việt 5 - Tập Một trang 125
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 125–126
TRANG 125
Phần Từ ngữ
Nội dung: Trang này giải thích nghĩa của 3 từ ngữ:
- Xe ben: xe tải, thường xe có thể được điều khiển cho đốc hàn xuống để đổ vật liệu.
- Sông Đà: phụ lưu lớn nhất của sông Hồng, chảy từ Lai Châu qua các tỉnh Điện Biên, Sơn La, Hoà Bình, Phú Thọ.
- Ba-la-lai-ca: tên một loại đàn 3 dây của người Nga.
Câu 1
Đề bài: Tiếng đàn ba-la-lai-ca được miêu tả thế nào qua 8 dòng thơ đầu?
#### Cách giải Đọc kỹ 8 dòng thơ đầu trong bài, em sẽ thấy tác giả miêu tả tiếng đàn ba-la-lai-ca như sau: - Tiếng đàn ngân nga (vang vọng, du dương) - Tiếng đàn vang lên trong khung cảnh công trường thủy điện sông Đà - Tiếng đàn gắn liền với hình ảnh người Nga đang làm việc - Tiếng đàn tạo nên không khí vui tươi, gần gũi giữa người Việt và người Nga 🎯 Ghi nhớ: Tiếng đàn ba-la-lai-ca được miêu tả qua hình ảnh, âm thanh và cảm xúc trong bài thơ.
Câu 2
Đề bài: Trên công trường thủy điện sông Đà, tác giả đã nghe tiếng đàn ba-la-lai-ca vang lên trong khung cảnh như thế nào?
#### Cách giải Dựa vào bài thơ, tác giả nghe tiếng đàn ba-la-lai-ca trong khung cảnh: - Công trường thủy điện sông Đà đang xây dựng - Có người Nga và người Việt cùng làm việc - Không khí lao động sôi nổi, đoàn kết - Tiếng đàn vang lên giữa dòng sông Đà lấp loáng 🎯 Ghi nhớ: Tiếng đàn vang lên trong khung cảnh lao động đoàn kết trên công trường thủy điện.
Câu 3
Đề bài: Miêu tả những điều em hình dung khi đọc 2 dòng thơ sau:
Chỉ còn tiếng đàn ngân nga Với một dòng trắng lấp loáng sông Đà.
#### Cách giải Khi đọc 2 dòng thơ này, em có thể hình dung: Về âm thanh: - Tiếng đàn ba-la-lai-ca vang vọng, du dương - Không gian yên tĩnh, chỉ còn tiếng đàn Về hình ảnh: - Dòng sông Đà trắng xóa, lấp lánh dưới ánh nắng hoặc ánh trăng - Khung cảnh thơ mộng, đẹp đẽ - Sự kết hợp giữa âm thanh (tiếng đàn) và hình ảnh (dòng sông) Về cảm xúc: - Cảm giác bình yên, thư thái - Sự gắn kết giữa con người và thiên nhiên 🎯 Ghi nhớ: Hai dòng thơ tạo nên bức tranh thơ mộng với âm thanh và hình ảnh hòa quyện.
Câu 4
Đề bài: Nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh cô gái Nga chơi đàn ba-la-lai-ca trên công trường thủy điện sông Đà.
#### Cách giải Em có thể viết cảm nghĩ theo các ý sau: Về hình ảnh: - Cô gái Nga xinh đẹp, dịu dàng - Ngồi chơi đàn giữa công trường lao động - Tạo nên sự đối lập thú vị: nét đẹp dịu dàng giữa công trường khẩn trương Về ý nghĩa: - Thể hiện tình đoàn kết Việt - Nga - Âm nhạc xoa dịu mệt nhọc sau giờ lao động - Mang văn hóa Nga đến với công trường Việt Nam Cảm xúc của em: - Cảm động trước tình bạn đẹp đẽ - Thích thú với hình ảnh độc đáo - Trân trọng sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế 🎯 Ghi nhớ: Hình ảnh cô gái Nga chơi đàn thể hiện tình hữu nghị và văn hóa giao thoa.
TRANG 126
LUYỆN TỪ VÀ CÂU - BIỆN PHÁP ĐIỆP TỪ, ĐIỆP NGỮ
Bài 1
Đề bài: Đọc bài ca dao dưới đây và trả lời câu hỏi.
Người ta di cấy lấy công
Tôi nay di cấy còn trông nhiều bé
Trông trời, trông đất, trông mây
Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm
Trông cho chân cũng dã mềm
Trời yên, biển lặng mới yên tâm lòng.
*a. Từ trông được lặp lại mấy lần?*
#### Cách giải Đếm số lần từ "trông" xuất hiện trong bài ca dao: - Dòng 2: trông (1 lần) - Dòng 3: trông, trông, trông (3 lần) - Dòng 4: trông, trông, trông, trông (4 lần) - Dòng 5: trông (1 lần) Tổng cộng: Từ "trông" được lặp lại 9 lần 🎯 Đáp án: 9 lần
b. Theo em, việc lặp lại đó có tác dụng gì?
#### Cách giải Việc lặp lại từ "trông" nhiều lần có các tác dụng: 1. Nhấn mạnh nội dung: - Người nông dân phải lo lắng rất nhiều thứ khi trồng lúa - Công việc đồng áng vất vả, phụ thuộc vào thiên nhiên 2. Tạo nhịp điệu: - Bài ca dao dễ nhớ, dễ đọc - Có âm điệu đều đặn, du dương 3. Thể hiện tâm trạng: - Sự lo âu, trông chờ của người nông dân - Nỗi bận tâm về mùa màng 🎯 Ghi nhớ: Điệp từ giúp nhấn mạnh nội dung và tạo nhịp điệu cho bài thơ.
Phần Ghi nhớ (hộp màu vàng)
Nội dung lý thuyết: Điệp từ, điệp ngữ là biện pháp lặp lại từ ngữ để nhấn mạnh nội dung được nói đến.
Bài 3
Đề bài: Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi.
Tôi đạp vỡ màu nâu
Bầu trời trong quả trứng
Bỗng thấy nhiều gió lộng
Bỗng thấy nhiều nắng reo
Bỗng tôi thấy thương yêu
Tôi biết là có mẹ.
(Xuân Quỳnh)
*a. Từ bỗng xuất hiện mấy lần trong đoạn thơ?*
#### Cách giải Đếm số lần từ "bỗng" xuất hiện: - Dòng 3: Bỗng (1 lần) - Dòng 4: Bỗng (1 lần) - Dòng 5: Bỗng (1 lần) Tổng cộng: Từ "bỗng" xuất hiện 3 lần 🎯 Đáp án: 3 lần
*b. Việc lặp lại nhiều lần từ bỗng có tác dụng gì? Chọn đáp án đúng.*
#### Cách giải Phân tích từng đáp án: A. Nhấn mạnh niềm vui của chú gà con vì được mẹ yêu thương. → Chưa đủ, chỉ nói về niềm vui B. Nhấn mạnh niềm vui của chú gà con vì được ra khỏi quả trứng. → Chưa chính xác, không phải chỉ vui vì ra khỏi trứng C. Nhấn mạnh sự tươi đẹp của thiên nhiên mà chú gà con quan sát được. → Chưa đầy đủ, thiếu yếu tố quan trọng D. Nhấn mạnh sự ngỡ ngàng của chú gà con trước những điều mới mẻ. → ĐÚNG! Từ "bỗng" thể hiện sự bất ngờ, ngỡ ngàng khi gà con mới sinh ra, lần đầu tiếp xúc với thế giới 🎯 Đáp án: D
Bài 4
Đề bài: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi.
Gãy tre, chồng tre chồng lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu!
(Thép Mới)
a. Từ nào được lặp lại ở tất cả các câu trong đoạn?
#### Cách giải Đọc kỹ từng câu trong đoạn văn: - Câu 1: "Gãy tre, chồng tre..." - Câu 2: "Tre xung phong..." - Câu 3: "Tre giữ làng..." - Câu 4: "Tre hi sinh..." - Câu 5: "Tre, anh hùng..." - Câu 6: "Tre, anh hùng..." Từ được lặp lại: Tre 🎯 Đáp án: Từ "tre" được lặp lại ở tất cả các câu.
b. Việc lặp lại từ đó có tác dụng gì?
#### Cách giải Việc lặp lại từ "tre" có nhiều tác dụng: 1. Nhấn mạnh vai trò của tre: - Tre là nhân vật chính của đoạn văn - Tre có nhiều công dụng trong cuộc sống và chiến đấu 2. Tạo sức mạnh cho lời văn: - Câu văn ngắn gọn, mạnh mẽ - Tạo nhịp điệu đều đặn, dễ nhớ 3. Thể hiện tình cảm: - Sự trân trọng, ngợi ca cây tre - Tôn vinh tinh thần kiên cường của tre và con người Việt Nam 4. Tạo hình ảnh: - Hình ảnh cây tre hiện diện khắp nơi - Tre gắn liền với đời sống và chiến đấu của dân tộc 🎯 Ghi nhớ: Điệp từ "tre" giúp nhấn mạnh vai trò to lớn và tôn vinh tinh thần kiên cường của cây tre Việt Nam.
Tổng kết: Hai trang này tập trung vào biện pháp tu từ điệp từ, điệp ngữ - cách lặp lại từ ngữ để nhấn mạnh ý nghĩa và tạo nhịp điệu cho lời văn, lời thơ.