Giải Tiếng Việt 5 - Tập Một trang 127
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 127–128
Tóm tắt lý thuyết
Đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ thường có 3 phần:
| Phần | Nhiệm vụ |
|---|---|
| Mở đầu | Giới thiệu tên bài thơ, tên tác giả và ấn tượng chung của em về bài thơ |
| Triển khai | Nêu cái hay, cái đẹp của bài thơ (từ ngữ, hình ảnh, nhân vật, nội dung, ý nghĩa…) và bày tỏ tình cảm, cảm xúc |
| Kết thúc | Nhấn mạnh, khẳng định lại tình cảm, cảm xúc của em với bài thơ |
Khi viết, em nên dùng từ ngữ chỉ tình cảm, cảm xúc và sử dụng câu cảm để bài văn thêm sinh động.
Bài 1: Tìm hiểu đoạn văn mẫu
Đề bài cho đọc đoạn văn của tác giả Thanh Thanh viết về bài thơ Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà (Quang Huy), rồi trả lời 3 câu hỏi.
Câu a. Tìm phần mở đầu, triển khai, kết thúc và ý chính của mỗi phần
| Phần | Giới hạn | Ý chính |
|---|---|---|
| Mở đầu | Câu đầu tiên: "Bài thơ Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà… để lại trong tôi những ấn tượng đẹp." | Giới thiệu tên bài thơ, tên tác giả (Quang Huy) và ấn tượng chung của người viết |
| Triển khai | Từ "Bài thơ gợi lên bức tranh sống động…" đến "…để cuộc sống tươi đẹp hơn." | Nêu những cái hay, cái đẹp của bài thơ: bức tranh đêm trăng trên công trường, tiếng đàn ngân nga và tình hữu nghị giữa các quốc gia |
| Kết thúc | "Xúc động biết mấy! Cảm ơn nhà thơ Quang Huy… tình hữu nghị thắm thiết, bền chặt." | Khẳng định lại cảm xúc xúc động và lòng biết ơn nhà thơ |
Câu b. Những điều gì ở bài thơ khiến người viết yêu thích hoặc xúc động?
Có ba điều chính:
- Bài thơ gợi lên bức tranh sống động về đêm trăng trên công trường thủy điện (xe ủi, xe ben nằm nghỉ, tháp khoan vươn lên trời).
- Bài thơ tả tiếng đàn ba-la-lai-ca thật hay, với những hình ảnh so sánh đẹp (như ngọn gió, như ngọn sóng).
- Bài thơ giúp người viết cảm nhận về tình hữu nghị cao đẹp giữa các quốc gia, khi những người bạn quốc tế giúp ta xây Nhà máy Thủy điện Sông Đà.
(Hai ô gợi ý trong sách chính là hai ý đầu: "Bài thơ gợi lên bức tranh sống động" và "Bài thơ tả tiếng đàn thật hay", ô thứ ba để em tự bổ sung.)
Câu c. Tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua những từ ngữ, câu văn nào?
Người viết bộc lộ tình cảm qua các từ ngữ và câu văn:
- Từ ngữ chỉ cảm xúc: "ấn tượng đẹp", "thật là hay", "cao đẹp", "tươi đẹp", "xúc động", "thắm thiết, bền chặt".
- Câu cảm: "Bài thơ tả tiếng đàn thật là hay!", "Xúc động biết mấy!".
- Câu bày tỏ lòng biết ơn: "Cảm ơn nhà thơ Quang Huy đã viết bài thơ thật hay, thật đẹp…".
Lý do: đây đều là những từ ngữ, kiểu câu trực tiếp diễn tả thái độ yêu thích, ngợi ca và sự xúc động, nhờ vậy người đọc cảm nhận rõ tình cảm chân thật của tác giả đoạn văn.
Bài 2: Trao đổi những điểm cần lưu ý khi viết
Đây là câu trao đổi, dựa vào gợi ý trong sách, em cần ghi nhớ các điểm sau:
- Bố cục đoạn văn: phải đủ 3 phần mở đầu – triển khai – kết thúc.
- Những điều yêu thích ở bài thơ: chọn ra từ ngữ, hình ảnh, nội dung hay nhất để nói.
- Cách thể hiện tình cảm, cảm xúc:
- Dùng từ ngữ chỉ tình cảm, cảm xúc (yêu thích, xúc động, biết ơn…).
- Sử dụng câu cảm để nhấn mạnh cảm xúc.
Phần Vận dụng
Bài 1: Đọc cho người thân một bài thơ viết cho thiếu nhi và chia sẻ cảm nghĩ
Đây là hoạt động ở nhà. Sách gợi ý bài thơ Nói với em của Vũ Quận Phương. Em hãy đọc to bài thơ cho người thân nghe, rồi nói cảm nghĩ của mình.
Gợi ý cảm nghĩ về bài Nói với em:
- Bài thơ nhắc đến hành động "nhắm mắt" để mở ra một thế giới tưởng tượng tuyệt đẹp: nghe tiếng chim hót, gặp các bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, cô Tấm hiền…
- Khổ cuối lại hướng về cha mẹ đã vất vả nuôi em khôn lớn, khiến em thêm yêu thương và biết ơn cha mẹ.
- Em xúc động vì bài thơ vừa giàu trí tưởng tượng, vừa dạy em lòng hiếu thảo.
Em có thể nói: "Con rất thích bài thơ này vì nó giúp con hiểu rằng nhắm mắt lại, con có thể tưởng tượng bao điều đẹp đẽ, và quan trọng nhất là con thấy biết ơn công lao của cha mẹ."
Bài 2: Tìm đọc câu chuyện kể về một người làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật
Đây cũng là hoạt động tự tìm đọc. Em hãy tìm sách, báo kể về một nhà văn, nhà thơ, diễn viên hoặc đạo diễn.
Một vài gợi ý em có thể tìm đọc:
- Truyện về danh họa Tô Ngọc Vân.
- Câu chuyện về nhạc sĩ Văn Cao (người viết Tiến quân ca).
- Truyện về nhà thơ Trần Đăng Khoa thuở nhỏ làm thơ.
Sau khi đọc, em nhớ ghi lại tên tác phẩm, tên nhân vật và điều em học được từ họ nhé.
Em cần cô hướng dẫn viết hẳn một đoạn văn mẫu thể hiện cảm xúc về bài thơ Nói với em không? Cô có thể giúp em luyện thêm.