Giải Giáo Dục Công Dân 6 trang 29
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 29–30
Hai trang này thuộc bài học về Tự nhận thức bản thân (GDCD 6). Cô sẽ tóm tắt phần lý thuyết rồi giải chi tiết toàn bộ câu hỏi và bài tập nhé.
Tóm tắt lý thuyết
Phần ghi nhớ trong khung vàng nêu rõ:
- Tự nhận thức bản thân là biết nhìn nhận, đánh giá đúng về bản thân mình (khả năng, hiểu biết, tính cách, sở thích, thói quen, điểm mạnh, điểm yếu...).
- Lợi ích: Giúp em nhận ra điểm mạnh để phát huy, điểm yếu để khắc phục; biết rõ mong muốn, khả năng, khó khăn để đặt mục tiêu, ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp.
- Cách rèn luyện: Đánh giá bản thân qua thái độ, hành vi, kết quả trong từng hoạt động; quan sát phản ứng và lắng nghe nhận xét của người khác; so sánh nhận xét của người khác với tự đánh giá của mình; thân thiện, cởi mở, tích cực tham gia hoạt động.
Bài 1 (câu hỏi cuối phần khám phá): Cách Hoa tự nhận thức và các cách khác
Đề:
a) Hoa đã tự nhận thức bản thân bằng cách nào?
b) Em còn biết thêm những cách nào khác để tự nhận thức bản thân? Hãy chia sẻ với các bạn.
Trả lời:
a) Hoa tự nhận thức bản thân bằng cách:
- Tự ghi lại, suy ngẫm về những điểm mạnh, điểm yếu của mình.
- Lắng nghe nhận xét, góp ý của thầy cô, bạn bè, người thân về bản thân.
- So sánh, đối chiếu nhận xét của người khác với tự đánh giá của chính mình để hiểu mình rõ hơn.
b) Một số cách khác để tự nhận thức bản thân:
- Tích cực tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động trải nghiệm để khám phá khả năng của mình.
- Tự đặt câu hỏi và đánh giá bản thân qua kết quả từng việc làm cụ thể.
- Viết nhật kí ghi lại cảm xúc, suy nghĩ, việc làm hằng ngày.
- Làm các bài trắc nghiệm tính cách, sở thích.
Bài 2 (tình huống Bình thần tượng ca sĩ)
Đề: Bình rất thần tượng ca sĩ nổi tiếng và tìm mọi cách để thay đổi bản thân cho giống ca sĩ đó từ sở thích, tính cách, trang phục, đầu tóc đến cử chỉ, điệu bộ. Thậm chí, Bình còn ghét cả những người mà ca sĩ đó ghét dù Bình chưa một lần gặp họ.
a) Em có nhận xét gì về hành động, việc làm của Bình?
b) Em có đồng tình với hành động, việc làm đó không? Vì sao?
Trả lời:
a) Nhận xét:
- Hành động của Bình thể hiện bạn chưa biết tự nhận thức bản thân. Bình đánh mất chính mình khi bắt chước hoàn toàn người khác từ sở thích, tính cách đến cử chỉ.
- Việc ghét người mà thần tượng ghét, dù chưa từng gặp, là cảm tính, mù quáng, thiếu chính kiến.
b) Em không đồng tình với hành động của Bình, vì:
- Mỗi người là một cá thể riêng biệt, có giá trị, điểm mạnh và sở thích riêng. Việc sao chép người khác khiến Bình đánh mất bản sắc của mình.
- Thần tượng là tốt nếu biết học hỏi những điều tích cực, nhưng bắt chước một cách mù quáng sẽ khiến bản thân không phát triển đúng hướng.
- Yêu ghét theo cảm tính của người khác là không công bằng và thiếu suy nghĩ độc lập.
LUYỆN TẬP
Bài 1: Khám phá chính mình
Đề: Xác định những hiểu biết về bản thân qua 4 bước: tự viết về bản thân; nhờ bạn bè/người thân viết về mình; so sánh hai thông tin; liệt kê ưu điểm, hạn chế và đề xuất biện pháp.
Gợi ý thực hiện (bảng mẫu):
| Nội dung | Em tự nhận xét | Người khác nhận xét |
|---|---|---|
| Ngoại hình | Cao vừa phải, hơi gầy | Dáng nhanh nhẹn |
| Tính cách | Hòa đồng, đôi khi nóng tính | Vui vẻ, dễ gần |
| Sở thích | Đọc sách, vẽ tranh | Thích sáng tạo |
| Điểm mạnh | Chăm chỉ, có trách nhiệm | Học đều, biết giúp đỡ bạn |
| Điểm cần cố gắng | Còn rụt rè khi phát biểu | Nên mạnh dạn hơn |
Đề xuất biện pháp:
- Phát huy ưu điểm: tiếp tục chăm chỉ, giúp đỡ bạn bè, duy trì sở thích lành mạnh.
- Khắc phục hạn chế: tập kiềm chế cảm xúc, xung phong phát biểu nhiều hơn để bớt rụt rè.
(Đây là bài thực hành cá nhân, em điền thông tin thật của mình nhé.)
Bài 2: Quan sát các bức tranh và trả lời câu hỏi
Đề các tranh:
- Tranh 1: Huy chấp nhận tất cả những điều mà người khác nói về mình.
- Tranh 2: Lan không bao giờ hỏi điều mình băn khoăn.
- Tranh 3: Vy học đàn vì bố mẹ muốn, chứ không phải vì Vy thích học.
Câu hỏi:
a) Em hãy nhận xét việc làm của các nhân vật và cho biết hậu quả.
b) Em có lời khuyên gì đối với các nhân vật để giúp họ vượt qua chính mình?
Trả lời:
a) Nhận xét và hậu quả:
- Huy: Chấp nhận tất cả lời người khác nói mà không suy xét là thiếu chính kiến. Hậu quả: dễ bị tác động, đánh giá sai về bản thân, mất tự tin và không biết đâu là điểm mạnh thật sự của mình.
- Lan: Không bao giờ hỏi điều mình băn khoăn là rụt rè, ngại bày tỏ. Hậu quả: kiến thức bị hổng, những thắc mắc không được giải đáp, dần dần học sa sút và không tiến bộ.
- Vy: Học đàn vì bố mẹ muốn chứ không phải vì mình thích là sống theo mong muốn của người khác. Hậu quả: học không hứng thú, kém hiệu quả, không phát huy được sở thích và năng lực thật của bản thân.
b) Lời khuyên:
- Với Huy: Nên lắng nghe có chọn lọc, suy nghĩ và đối chiếu nhận xét của người khác với hiểu biết về chính mình, không vội tin tất cả.
- Với Lan: Hãy mạnh dạn, tự tin nêu thắc mắc với thầy cô, bạn bè để được giải đáp và tiến bộ hơn.
- Với Vy: Nên chia sẻ thật lòng mong muốn của mình với bố mẹ, tìm hiểu xem mình thật sự thích và có khả năng với điều gì để theo đuổi đúng đam mê.
Bài 3: Tình huống nào chưa biết tự nhận thức bản thân?
Đề: Những tình huống nào dưới đây cho thấy các bạn chưa biết cách tự nhận thức bản thân? Vì sao?
- (1) Minh rất muốn hát trước lớp nhưng lại sợ bị chê là hát không hay nên chưa dám thực hiện mong muốn.
- (2) Quang sau mỗi lần trả bài thường so sánh, đối chiếu với bài các bạn điểm cao để tìm ra điểm chưa đúng và nhờ giải thích những điều chưa hiểu.
- (3) Loan mỗi khi nhận lời nhận xét về điều cần cố gắng thường tỏ ra khó chịu và không quan tâm đến góp ý của các bạn.
Trả lời:
Các tình huống cho thấy bạn chưa biết tự nhận thức bản thân là tình huống (1) và (3).
- Tình huống (1) - Minh: Minh tự ti, chưa đánh giá đúng khả năng của mình và để nỗi sợ bị chê cản trở. Bạn chưa dám thử thách để khám phá năng lực thật sự của bản thân.
- Tình huống (3) - Loan: Loan không lắng nghe nhận xét, góp ý của người khác về mình. Đây là biểu hiện chưa biết tự nhận thức, vì lắng nghe người khác là một cách quan trọng để hiểu rõ và hoàn thiện bản thân.
- Tình huống (2) - Quang: Đây là bạn đã biết tự nhận thức bản thân. Quang biết đánh giá bài làm của mình qua kết quả, so sánh với bạn để tìm ra điểm chưa đúng và chủ động học hỏi. Đây là cách rèn luyện đúng đắn.
VẬN DỤNG
Bài 1: Viết nhật kí trải nghiệm
Đề: Mỗi ngày dành 15 phút suy nghĩ về trải nghiệm của bản thân (điều mong muốn, điều làm tốt, điều làm chưa tốt...) và ghi vào nhật kí. Sau mỗi tháng xem lại để biết bản thân đã thay đổi như thế nào.
Gợi ý thực hiện:
- Chuẩn bị một cuốn sổ làm nhật kí riêng.
- Mỗi tối ghi lại: hôm nay mình làm tốt việc gì, chưa tốt việc gì, mong muốn điều gì, cảm xúc ra sao.
- Cuối tháng đọc lại, tự nhận xét: mình đã tiến bộ ở điểm nào, còn cần cố gắng ở điểm nào, từ đó đặt mục tiêu cho tháng tới.
(Đây là hoạt động thực hành lâu dài, em duy trì đều đặn sẽ thấy bản thân tiến bộ rõ rệt.)
Bài 2: Tham gia hoạt động tập thể
Đề: Em hãy tham gia các hoạt động tập thể và ghi lại những trải nghiệm, đặc điểm, khả năng mới mà em khám phá được ở bản thân.
Gợi ý thực hiện:
- Tích cực tham gia: văn nghệ, thể thao, trực nhật, lao động, hoạt động Đội, thiện nguyện...
- Sau mỗi hoạt động ghi lại: mình đã làm được gì, phát hiện khả năng gì mới (ví dụ: biết tổ chức, hát tốt, vẽ đẹp, biết phối hợp nhóm...).
- Nhờ đó em sẽ hiểu thêm về điểm mạnh và sở thích của mình để phát huy.
(Đây cũng là bài thực hành cá nhân dựa trên hoạt động thực tế của em nhé.)
Chúc em học tốt và ngày càng hiểu rõ bản thân mình hơn. Nếu cần cô làm mẫu nhật kí hoặc bảng tự nhận xét cụ thể, cứ nói với cô nhé.