Giải Giáo Dục Công Dân 6 trang 44
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 44–45
Tóm tắt lý thuyết
Trước khi vào bài tập, em cần ghi nhớ 3 ý chính (phần khung vàng trong sách):
- Công dân là người dân của một nước, có các quyền và nghĩa vụ được pháp luật quy định.
- Quốc tịch là căn cứ xác định công dân của một nước, thể hiện mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân nước đó.
- Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là người có quốc tịch Việt Nam.
Một số trường hợp trẻ em có quốc tịch Việt Nam (theo Luật Quốc tịch):
- Có cả cha và mẹ là công dân Việt Nam.
- Có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam (trường hợp người còn lại là người nước ngoài hoặc không quốc tịch thường có thỏa thuận/quy định riêng).
- Sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không quốc tịch nhưng thường trú tại Việt Nam.
- Trẻ sơ sinh bị bỏ rơi, không rõ cha mẹ là ai, được tìm thấy trên lãnh thổ Việt Nam.
Phần câu hỏi giữa bài (trang 43)
Câu a) Căn cứ nào để xác định một người là công dân Việt Nam?
Lời giải: Căn cứ để xác định một người là công dân Việt Nam chính là quốc tịch. Người có quốc tịch Việt Nam thì là công dân Việt Nam.
Câu b) Trường hợp nào trẻ em là công dân Việt Nam?
| Trường hợp | Là công dân VN? | Lý do |
|---|---|---|
| Cha và mẹ đều là công dân VN | ✅ Có | Cả cha mẹ đều mang quốc tịch VN |
| Cha là công dân VN, mẹ là công dân nước ngoài | ✅ Có | Có cha mang quốc tịch VN (nếu cha mẹ thỏa thuận chọn quốc tịch VN, hoặc theo quy định) |
| Mẹ là công dân VN, cha không quốc tịch | ✅ Có | Có mẹ mang quốc tịch VN |
| Sinh ra trên lãnh thổ VN, cha mẹ không quốc tịch nhưng thường trú tại VN | ✅ Có | Theo Điều 17 Luật Quốc tịch |
| Bị bỏ rơi ở VN, không rõ cha mẹ | ✅ Có | Theo Điều 18 Luật Quốc tịch |
Kết luận: Cả 5 trường hợp trên trẻ em đều là công dân Việt Nam.
Bài 1 (Luyện tập – trang 43): Quốc tịch được ghi nhận ở giấy tờ nào?
Đề: Quan sát các mẫu giấy tờ (Căn cước công dân, Thẻ bảo hiểm y tế, Hộ chiếu, Giấy khai sinh) và cho biết: Quốc tịch của một người được ghi nhận ở giấy tờ nào?
Lời giải:
Quốc tịch được ghi nhận ở các giấy tờ sau:
- Căn cước công dân (có mục "Quốc tịch / Nationality")
- Hộ chiếu (có mục "Quốc tịch / Nationality" – ghi VIỆT NAM / VIETNAMESE)
- Giấy khai sinh (có mục "Quốc tịch")
Giải thích: Trên ba loại giấy tờ này đều có ô ghi rõ "Quốc tịch". Riêng Thẻ bảo hiểm y tế chỉ ghi họ tên, ngày sinh, giới tính, địa chỉ, nơi khám chữa bệnh... mà không ghi quốc tịch, nên không phải giấy tờ xác định quốc tịch.
Bài 2 (Luyện tập – trang 44): Xử lí tình huống
Tình huống 1: Bạn Hùng
Đề: Bố mẹ Hùng là người Nga đến Việt Nam làm ăn, sinh sống. Hùng sinh ra và lớn lên ở Việt Nam. Có người nói Hùng là người Việt gốc Nga, không phải là công dân Việt Nam. Theo em, Hùng có phải là công dân Việt Nam không? Giải thích vì sao.
Lời giải:
Hùng KHÔNG phải là công dân Việt Nam.
Giải thích:
- Bố mẹ Hùng đều là người Nga, tức là mang quốc tịch Nga.
- Theo nguyên tắc xác định quốc tịch theo huyết thống (theo cha mẹ), Hùng mang quốc tịch Nga giống bố mẹ.
- Việc Hùng sinh ra và lớn lên ở Việt Nam không làm cho Hùng tự động trở thành công dân Việt Nam, vì căn cứ xác định công dân là quốc tịch, không phải nơi sinh sống.
- Hùng chỉ trở thành công dân Việt Nam nếu sau này làm thủ tục xin nhập quốc tịch Việt Nam theo quy định của pháp luật.
Tình huống 2: Bạn Lân
Đề: Bố của Lân là người Việt Nam, mẹ là người Đức. Lân sinh ra và lớn lên ở Việt Nam. Nhìn khuôn mặt Lân có nhiều nét của người châu Âu, các bạn trong lớp băn khoăn không biết Lân là công dân nước nào. Theo em, Lân có phải là công dân Việt Nam không? Giải thích vì sao.
Lời giải:
Lân là công dân Việt Nam (nếu khi sinh ra cha mẹ có thỏa thuận chọn quốc tịch Việt Nam cho Lân).
Giải thích:
- Lân có bố là công dân Việt Nam, lại sinh ra và lớn lên trên lãnh thổ Việt Nam.
- Theo Luật Quốc tịch, trẻ em có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam thì có thể mang quốc tịch Việt Nam (do cha mẹ thỏa thuận lựa chọn).
- Khuôn mặt, ngoại hình mang nét châu Âu không liên quan đến việc xác định quốc tịch. Công dân của một nước được xác định bằng quốc tịch, không phải bằng hình dáng bên ngoài.
Bài học rút ra: Đừng đánh giá một người là công dân nước nào qua ngoại hình. Quốc tịch mới là căn cứ pháp lý duy nhất.
Phần Vận dụng (trang 44)
Đây là hai hoạt động thực hành, cô gợi ý hướng làm để em tự thực hiện:
Bài 1: Vẽ/sưu tầm tranh về thông điệp "Tự hào là công dân Việt Nam"
Gợi ý nội dung tranh:
- Hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng tung bay.
- Hình các bạn học sinh chào cờ, hát Quốc ca.
- Hình ảnh đất nước Việt Nam tươi đẹp (Hồ Gươm, Vịnh Hạ Long...).
- Có thể ghi dòng chữ: "Em tự hào là công dân Việt Nam".
Bài 2: Sưu tầm câu chuyện về tấm gương học sinh thực hiện tốt Năm điều Bác Hồ dạy
Gợi ý cách làm:
- Tìm câu chuyện về học sinh nghèo vượt khó, học sinh nhặt được của rơi trả lại, học sinh dũng cảm cứu bạn...
- Nhắc lại Năm điều Bác Hồ dạy: Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; Học tập tốt, lao động tốt; Đoàn kết tốt, kỉ luật tốt; Giữ gìn vệ sinh thật tốt; Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.
- Viết bài học em rút ra: ví dụ học tập tính trung thực, chăm chỉ, biết giúp đỡ người khác.
Em đã hiểu hết phần này chưa? Nếu cần cô giải thích kỹ hơn về một tình huống nào, cứ hỏi cô nhé.