Giải Giáo Dục Công Dân 6 trang 21
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 21–22
Chào các em! Đây là phần cuối của bài học về Tôn trọng sự thật trong môn Giáo dục công dân 6. Chúng ta cùng đọc kỹ lý thuyết và giải hết các bài tập nhé.
Tóm tắt lý thuyết (phần ghi nhớ)
- Sự thật là những gì có thật trong cuộc sống hiện thực và phản ánh đúng hiện thực cuộc sống.
- Biểu hiện của tôn trọng sự thật: suy nghĩ, nói và làm theo đúng sự thật.
- Ý nghĩa: Tôn trọng sự thật góp phần bảo vệ cuộc sống, bảo vệ những giá trị đúng đắn, tránh nhầm lẫn, oan sai; giúp con người tin tưởng, gắn kết với nhau hơn; làm cho tâm hồn thanh thản và cuộc sống tốt đẹp hơn.
- Cách rèn luyện: Luôn nói thật với người thân, thầy cô, bạn bè và người có trách nhiệm bằng thái độ dũng cảm, khéo léo, tinh tế và nhân ái.
Điểm quan trọng cần nhớ: tôn trọng sự thật không có nghĩa là nói thẳng tuột mọi điều, mà cần nói đúng lúc, đúng cách, có sự tế nhị và nhân ái.
Phần tình huống mở đầu (trang 20)
Tình huống 2: Nam làm vỡ cửa kính
Nam ném đá làm vỡ cửa kính, khi thầy hỏi thì Nam chối, còn đổ cho "một anh nào đó". Dũng (lớp trưởng) khéo léo trả lời thầy là đã biết người làm và sẽ để bạn ấy tự gặp riêng thầy nhận lỗi.
→ Nhận xét: Nam không tôn trọng sự thật, trốn tránh trách nhiệm. Dũng xử lý rất khéo: vừa giữ được sự thật, vừa cho Nam cơ hội tự nhận lỗi, thể hiện sự tế nhị và nhân ái.
Tình huống 3: Dung từ chối bánh giò
Dung từ chối thẳng thừng "nhà cháu không có ai thích món này, ăn béo, ngấy lắm" → thiếu tế nhị, dễ làm bác Mai buồn. Mẹ Dung từ chối khéo léo: xin miếng nhỏ và giải thích vừa ăn sáng → vẫn nói thật nhưng lịch sự, không làm tổn thương người khác.
Bài 1: Đọc các trường hợp và trả lời câu hỏi (Luyện tập)
Trường hợp 1: Bạn Hoa lớp trưởng
Đề: Hoa là lớp trưởng thẳng thắn. Khi thấy bạn nào mắc khuyết điểm, Hoa đều ghi vào sổ tay và báo với cô giáo chủ nhiệm. Một số bạn không đồng tình và đề nghị thay lớp trưởng.
Câu hỏi: Em hãy nhận xét về việc làm của bạn Hoa và các bạn trong lớp.
Trả lời:
- Hoa làm đúng nhiệm vụ của lớp trưởng là theo dõi, báo cáo tình hình lớp với cô giáo. Hoa thẳng thắn, tôn trọng sự thật, đây là điều đáng quý.
- Tuy nhiên, cách làm của Hoa còn cứng nhắc, thiếu tế nhị. Trước khi báo cô, Hoa nên góp ý, nhắc nhở để bạn tự sửa lỗi. Việc gì cũng ghi sổ và báo cáo dễ khiến các bạn cảm thấy bị "soi mói", mất tình cảm bạn bè.
- Các bạn trong lớp đòi thay lớp trưởng vì không thích bị nhắc lỗi là chưa đúng. Thay vì trách Hoa, các bạn nên tự nhìn lại khuyết điểm của mình và sửa chữa.
→ Bài học: Tôn trọng sự thật cần kết hợp với sự khéo léo, nhân ái thì mới đạt hiệu quả tốt.
Trường hợp 2: Bạn Mai
Đề: Mai thông minh, chân thành, cởi mở nên được bạn bè yêu quý, tin cậy. Nếu bạn nào có lỗi, Mai nhẹ nhàng góp ý để bạn nhận lỗi và sửa lỗi. Nhiều bạn tâm sự chuyện thầm kín, riêng tư, Mai lắng nghe, chia sẻ và không bao giờ nói lại với người khác.
Câu hỏi: Theo em, vì sao Mai được bạn bè yêu quý?
Trả lời:
Mai được bạn bè yêu quý vì:
- Mai chân thành, cởi mở, đối xử tốt với mọi người.
- Khi bạn mắc lỗi, Mai góp ý nhẹ nhàng, tế nhị, giúp bạn nhận ra và sửa lỗi chứ không chỉ trích hay mách lẻo.
- Mai biết giữ bí mật, tôn trọng chuyện riêng tư của bạn bè nên ai cũng tin tưởng.
→ Mai vừa tôn trọng sự thật, vừa biết cư xử khéo léo và nhân ái. Đây là tấm gương đáng học tập.
Bài 2: Xử lí tình huống
Tình huống 1: Hùng và bí mật của Hà
Đề: Hà tâm sự với Hùng về mâu thuẫn, khó khăn trong gia đình và muốn Hùng không nói với ai. Gần đây Hà học sa sút, bị cô nhắc nhở. Hùng muốn nói sự thật về hoàn cảnh của Hà cho cô biết để cô cảm thông, giúp đỡ. Nhưng Hùng băn khoăn không biết có nên nói không.
a) Theo em, Hùng có nên nói với cô giáo về hoàn cảnh của Hà không? Vì sao?
- Có, nhưng cần khéo léo. Đây là trường hợp đặc biệt: nói ra là vì muốn giúp đỡ bạn chứ không phải làm hại bạn. Cô giáo biết hoàn cảnh sẽ thông cảm và tìm cách hỗ trợ Hà vượt qua khó khăn.
- Việc giữ kín tuyệt đối có thể khiến Hà ngày càng sa sút, ảnh hưởng đến học tập và tâm lý.
b) Nếu là Hùng, em sẽ làm gì?
- Trước tiên, em sẽ động viên, khuyên Hà tự nói chuyện với cô hoặc đồng ý cho em chia sẻ với cô để được giúp đỡ.
- Nếu Hà vẫn ngại, em sẽ gặp riêng cô giáo, nhờ cô quan tâm, giúp đỡ Hà, đồng thời mong cô giữ kín để Hà không xấu hổ.
- Em làm điều này với mục đích tốt là giúp bạn, không phải để mách lẻo.
→ Bài học: Có những bí mật nên giữ, nhưng khi bí mật ấy gây hại cho chính bạn mình thì cần chia sẻ với người lớn có trách nhiệm để giúp đỡ.
Tình huống 2: Lan và người đàn ông lạ
Đề: Lan thấy một người đàn ông mới chuyển đến khu tập thể. Ông ta lân la làm quen với các bé gái, cho bánh kẹo, đồ chơi rồi rủ về nhà chơi. Lan băn khoăn không biết có nên nói với người lớn không.
Câu hỏi: Theo em, Lan nên làm gì trong tình huống trên?
Trả lời:
Lan nên nói ngay với bố mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy về sự việc này. Lý do:
- Hành vi lân la làm quen, cho quà rồi rủ các bé gái về nhà là dấu hiệu rất đáng nghi ngờ và nguy hiểm, có thể là kẻ xấu muốn dụ dỗ, xâm hại trẻ em.
- Nói ra sự thật để người lớn cảnh giác, bảo vệ các em nhỏ trong khu, tránh hậu quả đáng tiếc.
- Đồng thời, Lan cần nhắc các bạn nhỏ không nhận quà, không đi theo người lạ.
→ Bài học: Tôn trọng sự thật cũng là dũng cảm nói ra điều bất thường để bảo vệ bản thân và người khác khỏi nguy hiểm.
Phần Vận dụng
Bài 1: Viết về việc làm thể hiện tôn trọng sự thật của bản thân
Đây là bài tự liên hệ. Các em viết về một việc thật của mình. Gợi ý dàn bài:
- Kể việc làm: Ví dụ "Em làm vỡ chiếc bình hoa của mẹ và đã thành thật nhận lỗi" hoặc "Em thấy bạn quay cóp nhưng đã nhắc nhở bạn".
- Cảm xúc, suy nghĩ sau đó: Khi nói thật, em cảm thấy nhẹ nhõm, thanh thản; được mọi người tin tưởng hơn. (Hoặc nếu chưa tôn trọng sự thật: em cảm thấy hối hận, áy náy và rút ra bài học.)
Bài 2: Cảm nhận về câu ca dao
Những người tính nết thật thà Đi đâu cũng được người ta tin dùng.
Gợi ý cảm nhận:
- Câu ca dao đề cao đức tính thật thà, trung thực của con người.
- Người thật thà luôn nói đúng sự thật, sống ngay thẳng nên ở đâu, làm gì cũng được mọi người tin tưởng, quý mến và trọng dụng.
- Ngược lại, người gian dối, lừa lọc sẽ bị mọi người xa lánh, không ai tin tưởng.
- Câu ca dao nhắc nhở chúng ta hãy rèn luyện đức tính thật thà, tôn trọng sự thật để trở thành người tốt, có ích cho xã hội.
Tóm lại, qua các tình huống này các em thấy rõ: tôn trọng sự thật là điều cần thiết, nhưng phải biết cách nói đúng lúc, đúng nơi, vừa dũng cảm vừa khéo léo và nhân ái. Có chỗ nào chưa rõ cứ hỏi cô/thầy thêm nhé!