Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 67
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 67–68
Phần 1: Tóm tắt lý thuyết
Em đã học (cuối Bài 18)
- Mọi cơ thể sống đều được cấu tạo từ tế bào, vì vậy tế bào được xem là "đơn vị cơ bản của sự sống".
- Các loại tế bào khác nhau về hình dạng và kích thước.
Em có biết?
Tế bào đầu tiên được nhìn thấy và mô tả:
- Năm 1665, nhà khoa học người Anh Robert Hooke dùng kính hiển vi đơn giản quan sát một mẫu vỏ cây.
- Ông thấy nó được tạo nên từ hàng trăm cấu trúc giống những hộp nhỏ, gọi là "tế bào".
- Đó là những tế bào chết của vỏ cây.
Tại sao hầu hết tế bào có kích thước rất nhỏ?
- Kích thước tế bào bị hạn chế bởi tỉ lệ giữa diện tích bề mặt (S) và thể tích (V), tức tỉ lệ $S/V$.
- Khi tế bào lớn lên, thể tích tăng nhanh hơn nhiều so với diện tích bề mặt.
- Các chất (oxygen, dinh dưỡng, carbon dioxide) phải đi vào/ra qua bề mặt tế bào. Nếu tế bào quá lớn, các chất trao đổi không đủ nhanh để đáp ứng quá trình sống. Vì vậy hầu hết tế bào rất nhỏ.
Bài 19: Cấu tạo và chức năng các thành phần của tế bào
Mục tiêu:
- Trình bày cấu tạo và chức năng các thành phần chính của tế bào.
- Phân biệt tế bào nhân sơ, tế bào nhân thực; tế bào động vật, tế bào thực vật.
Các thành phần cơ bản của tế bào:
| Thành phần | Vị trí | Chức năng |
|---|---|---|
| Màng tế bào | Bao bọc bên ngoài | Bao bọc tế bào chất, tham gia trao đổi chất giữa tế bào và môi trường |
| Tế bào chất | Nằm giữa màng và nhân (vùng nhân) | Nơi diễn ra phần lớn hoạt động trao đổi chất (hấp thụ dinh dưỡng, chuyển hóa năng lượng, tăng trưởng…) |
| Nhân/vùng nhân | Trung tâm tế bào | Chứa vật chất di truyền, là trung tâm điều khiển các hoạt động sống |
Hai loại tế bào:
- Tế bào nhân sơ: vật chất di truyền nằm ở vùng nhân (chưa có màng nhân bao bọc).
- Tế bào nhân thực: có nhân hoàn chỉnh được bao bọc bởi màng nhân.
Phần 2: Giải câu hỏi (mục ❓ trang 67)
Câu 1
Đề: Quan sát Hình 19.1 và đọc thông tin mục I, nêu các thành phần chính của tế bào và chức năng của chúng.
Lời giải:
Tế bào có 3 thành phần chính:
- Màng tế bào: bao bọc tế bào chất, kiểm soát và tham gia quá trình trao đổi chất giữa tế bào với môi trường bên ngoài.
- Tế bào chất: vùng nằm giữa màng tế bào và nhân; là nơi diễn ra phần lớn các hoạt động sống như hấp thụ chất dinh dưỡng, chuyển hóa năng lượng, tạo các chất giúp tế bào tăng trưởng.
- Nhân (hoặc vùng nhân): chứa vật chất di truyền, là trung tâm điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào.
Câu 2
Đề: Trên màng tế bào có rất nhiều lỗ nhỏ li ti. Em hãy dự đoán xem vai trò của những lỗ nhỏ này là gì?
Lời giải:
Những lỗ nhỏ li ti trên màng tế bào là nơi để các chất đi vào và đi ra khỏi tế bào. Cụ thể:
- Cho phép các chất cần thiết như oxygen, chất dinh dưỡng, nước đi vào trong tế bào.
- Cho phép chất thải như carbon dioxide đi ra khỏi tế bào.
Nhờ đó, màng tế bào thực hiện được chức năng trao đổi chất giữa tế bào và môi trường, giúp duy trì các quá trình sống.
Em cần cô giải tiếp trang 68 thì gửi ảnh trang đó nhé, vì hai ảnh trên là trang 66 và 67.