Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 191
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 191–192
I. Ngân Hà là gì?
Nội dung lý thuyết:
Trang này giới thiệu về Ngân Hà, bao gồm:
- Định nghĩa: Ngân Hà là một tập hợp hàng trăm tỉ thiên thể liên kết với nhau bằng lực hấp dẫn, trong đó có hệ Mặt Trời của chúng ta.
- Hình dạng: Ngân Hà có hình xoắn ốc với 4 vòng xoắn chính (còn gọi là 4 cánh tay).
- Vị trí hệ Mặt Trời: Hệ Mặt Trời nằm ở gần rìa của một trong 4 vòng xoắn của Ngân Hà.
- Kích thước: Đường kính của Ngân Hà vào khoảng từ 100 000 năm ánh sáng, bề dày của Ngân Hà khoảng 300 năm ánh sáng.
💡 Mẹo nhớ: Ngân Hà = Ngân (bạc) + Hà (sông) → Dải sáng mờ như dòng sông bạc trên bầu trời đêm!
Câu hỏi 1
Đề bài: "Theo em, dùng tên Ngân Hà để gọi tập hợp các thiên thể trong đó có hệ Mặt Trời của chúng ta có hoàn toàn chính xác không? Tại sao?"
Cách giải
Phân tích:
Câu hỏi yêu cầu em suy nghĩ về tính chính xác của tên gọi "Ngân Hà".
Trả lời:
Đáp án: Tên gọi "Ngân Hà" không hoàn toàn chính xác về mặt khoa học. Lý do: - Tên "Ngân Hà" (dải Ngân, sông Hà) chỉ mô tả hình ảnh mà ta nhìn thấy từ Trái Đất: một dải sáng mờ trên bầu trời đêm. - Nhưng thực tế, đó là một thiên hà hình xoắn ốc khổng lồ với hàng trăm tỉ ngôi sao. - Tên gọi này xuất phát từ quan sát cổ xưa, khi con người chưa biết rõ cấu trúc thực sự của nó. - Tên khoa học chính xác hơn là "Thiên Hà Milky Way" (Dải Ngân Hà) hoặc đơn giản là "Thiên Hà của chúng ta".
🎯 Ghi nhớ: Tên gọi "Ngân Hà" là tên dân gian, dựa trên hình ảnh quan sát, chứ không phải tên khoa học chính xác!
II. Ngân Hà và hệ Mặt Trời
Nội dung lý thuyết:
- Hệ Mặt Trời nằm ở rìa của một vòng xoắn của Ngân Hà, cách tâm Ngân Hà khoảng 26 000 năm ánh sáng.
- Kích thước của hệ Mặt Trời rất nhỏ so với kích thước của Ngân Hà.
- Mặt Trời chuyển động quanh tâm của Ngân Hà với tốc độ lên tới 220 000 m/s nhưng cũng phải mất 230 triệu năm mới quay được 1 vòng.
Câu hỏi 2
Đề bài: "Theo em dải Ngân Hà có chuyển động trên bầu trời đêm như các sao mà ta nhìn thấy không?"
Cách giải
Phân tích:
Câu hỏi hỏi về sự chuyển động biểu kiến của dải Ngân Hà trên bầu trời đêm.
Trả lời:
Đáp án: Có, dải Ngân Hà có chuyển động trên bầu trời đêm giống như các ngôi sao. Giải thích: - Dải Ngân Hà mà ta nhìn thấy là một phần của chính Thiên Hà mà chúng ta đang sống trong đó. - Sự chuyển động này là chuyển động biểu kiến (không phải chuyển động thật), do Trái Đất tự quay quanh trục của nó. - Giống như Mặt Trời, Mặt Trăng và các ngôi sao, dải Ngân Hà sẽ mọc ở phía đông và lặn ở phía tây trong suốt đêm. - Tuy nhiên, vị trí của dải Ngân Hà trên bầu trời sẽ thay đổi theo mùa trong năm, do Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời.
🎯 Ghi nhớ: Dải Ngân Hà chuyển động trên bầu trời đêm do Trái Đất quay, giống như các ngôi sao khác!
Hoạt động thực hành
Đề bài: "Hãy làm một mô hình bằng giấy về Ngân Hà"
Hướng dẫn:
Cách làm
Bước 1: Chuẩn bị dụng cụ
- 1 tấm bìa màu xanh thẫm hoặc đen (làm nền vũ trụ)
- Giấy màu trắng, vàng nhạt (làm các ngôi sao)
- Kéo, keo dán
- Bút màu, bút chấm sáng
Bước 2: Vẽ hình Ngân Hà
- Vẽ hình xoắn ốc với 4 cánh tay xoắn trên tấm bìa
- Tô màu trắng mờ với nhiều chấm sáng (đại diện cho các ngôi sao)
- Tâm Ngân Hà tô sáng hơn
Bước 3: Đánh dấu vị trí hệ Mặt Trời
- Dùng chấm màu vàng hoặc đỏ đánh dấu vị trí hệ Mặt Trời ở gần rìa một cánh tay xoắn
- Ghi chú: "Hệ Mặt Trời"
Bước 4: Hoàn thiện
- Dán các chấm sáng nhỏ xung quanh để tạo hiệu ứng không gian
- Có thể làm mô hình chong chóng như hướng dẫn trong sách (Hình 55.2)
💡 Mẹo: Dùng bút chấm sáng hoặc sơn trắng pha loãng để tạo hiệu ứng dải sao mờ ảo như thật!
🎯 Tổng kết bài học: - Ngân Hà là thiên hà chứa hệ Mặt Trời của chúng ta - Có hình xoắn ốc với 4 cánh tay - Đường kính khoảng 100 000 năm ánh sáng - Hệ Mặt Trời nằm gần rìa, cách tâm 26 000 năm ánh sáng - Dải Ngân Hà chuyển động trên bầu trời do Trái Đất tự quay