Giải Ngữ Văn 6 - Tập 2 trang 55
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Ngữ Văn · Trang 55–56
Giới thiệu văn bản
Đây là phần Đọc văn bản với bài nghị luận "Xem người ta kìa!" của tác giả Lạc Thanh (đăng trên tạp chí Sông Lam, số 8/2020).
Các câu hỏi THEO DÕI trong văn bản
Trong quá trình đọc, sách đưa ra các câu hỏi THEO DÕI để giúp học sinh hiểu sâu hơn. Dưới đây là phần trả lời chi tiết:
Câu hỏi 1: Chú ý cách vào bài bằng lời kể. Phải chăng, kể chuyện cũng là một cách để nêu vấn đề cần bàn luận?
Trả lời:
Cách 1 — Phân tích trực tiếp
Bước 1: Xác định cách vào bài của tác giả.
- Tác giả mở đầu bằng việc kể lại câu nói quen thuộc của mẹ: "Xem người ta kìa!"
- Đây là lời kể về kỷ niệm thời thơ ấu, khi mẹ thường so sánh con với người khác.
Bước 2: Nhận xét về tác dụng của cách vào bài này.
- Cách kể chuyện giúp người đọc dễ đồng cảm vì ai cũng từng nghe câu nói tương tự.
- Từ câu chuyện cá nhân, tác giả dẫn dắt đến vấn đề chung cần bàn luận.
Bước 3: Kết luận.
Đáp án: Đúng vậy, kể chuyện cũng là một cách hiệu quả để nêu vấn đề cần bàn luận. Cách vào bài bằng lời kể giúp bài văn nghị luận trở nên gần gũi, tự nhiên, dễ thu hút người đọc. Từ câu chuyện riêng, tác giả khéo léo dẫn đến vấn đề chung mà nhiều người quan tâm.
Câu hỏi 2: Lí do nào khiến mẹ muốn con giống người khác?
Trả lời:
Cách 1 — Tìm ý trong văn bản
Bước 1: Đọc kỹ đoạn văn liên quan.
- Tác giả viết: "Mẹ muốn tôi làm sao để bằng người, không thua em kém chị, không làm xấu mặt gia đình, dòng tộc..."
Bước 2: Tổng hợp các lí do.
Đáp án: Mẹ muốn con giống người khác vì những lí do sau: - Mong con bằng người, không thua kém ai. - Không muốn con làm xấu mặt gia đình, dòng tộc. - Không để ai phàn nàn, kêu ca điều gì về con. - Mong con được thông minh, giỏi giang, được tin yêu, tôn trọng, thành đạt như những người xuất chúng. Đây là tình yêu thương và kỳ vọng của mẹ dành cho con, dù đôi khi cách thể hiện khiến con cảm thấy áp lực.
Câu hỏi 3: Những bằng chứng nào chứng tỏ thế giới này là muôn màu muôn vẻ?
Trả lời:
Cách 1 — Liệt kê bằng chứng từ văn bản
Bước 1: Tìm các dẫn chứng tác giả đưa ra.
Bước 2: Tổng hợp.
Đáp án: Tác giả đưa ra nhiều bằng chứng cho thấy thế giới muôn màu muôn vẻ: Về thiên nhiên: - Vạn vật trên rừng dưới biển đều thế. Về con người (qua các bạn trong lớp): - Ngoại hình: khác nhau - Giọng nói: khác nhau - Thói quen, sở thích: cũng không giống nhau (người thích vẽ vời, người ưa ca hát, nhảy múa, người thích thể thao...) - Tính cách: có bạn sôi nổi, có bạn nhí nhảnh hay kín đáo, trầm tư... Từ đó, tác giả rút ra: "Chỗ giống nhau nhất của mọi người trên thế gian này là... không ai giống ai cả."
Câu hỏi 4 (SUY LUẬN): Việc kết thúc văn bản bằng các câu hỏi có ý nghĩa gì?
Trả lời:
Cách 1 — Phân tích ý nghĩa
Bước 1: Xác định các câu hỏi kết bài.
- "Người ta đã khác, đã hay như thế, sao mình lại không khác, không hay, theo cách của mình?"
- "Biết hòa đồng, gần gũi mọi người, nhưng cũng phải biết giữ lại cái riêng và tôn trọng sự khác biệt. Chẳng phải vậy sao?"
Bước 2: Phân tích tác dụng.
Đáp án: Việc kết thúc bằng câu hỏi có những ý nghĩa sau: 1. Gợi mở suy nghĩ: Không áp đặt quan điểm mà để người đọc tự suy ngẫm, tự tìm câu trả lời cho mình. 2. Tạo dư âm: Câu hỏi khiến bài viết không kết thúc khô khan mà còn vang vọng trong tâm trí người đọc. 3. Khẳng định nhẹ nhàng: Dù là câu hỏi nhưng thực chất là cách khẳng định quan điểm một cách tinh tế: mỗi người cần giữ gìn cái riêng và tôn trọng sự khác biệt. 4. Tăng tính thuyết phục: Người đọc tự đi đến kết luận sẽ bị thuyết phục hơn là bị ép buộc phải đồng ý.
Tóm tắt nội dung văn bản
Bài văn nghị luận bàn về vấn đề: Mỗi người đều có những nét riêng biệt, cần được tôn trọng.
Các ý chính:
- Câu nói "Xem người ta kìa!" thể hiện mong muốn của cha mẹ muốn con bằng người.
- Tuy nhiên, thế giới này muôn màu muôn vẻ, mỗi người một khác.
- Sự khác biệt chính là điều đáng quý của mỗi cá nhân.
- Cần hòa nhập nhưng cũng phải giữ gìn cái riêng và tôn trọng sự khác biệt.
🎯 Ghi nhớ: - Văn bản nghị luận có thể mở đầu bằng cách kể chuyện để dẫn dắt vào vấn đề. - Kết thúc bằng câu hỏi tu từ giúp gợi mở suy nghĩ cho người đọc. - Thông điệp chính: "Chỗ giống nhau nhất của mọi người là... không ai giống ai cả" — Hãy trân trọng sự khác biệt!