Giải Ngữ Văn 6 - Tập 1 trang 33
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Ngữ Văn · Trang 33–34
Phần 1: Lý thuyết hướng dẫn
Trang 33 – 34 trình bày bài học về kỹ năng nói và nghe, hướng dẫn học sinh cách kể lại một trải nghiệm cá nhân. Nội dung bao gồm:
1. TRƯỚC KHI NÓI
a. Chuẩn bị nội dung nói
- Đọc lại nhiều lần bài viết của mình để nắm chắc nội dung
- Không được bỏ qua những nội dung quan trọng khi kể
b. Tập luyện
- Tập luyện trước khi trình bày trước lớp
- Có thể chọn một trong hai hình thức:
- Tập trình bày một mình trước gương
- Tập trình bày trước nhóm bạn hoặc người thân để lắng nghe ý kiến
2. TRÌNH BÀY BÀI NÓI
Khi trình bày, cần lưu ý:
- Tự tin và thoải mái: Chào hỏi khi bắt đầu và cảm ơn khi kết thúc
- Bám sát mục đích: Chia sẻ trải nghiệm một cách tự nhiên, tập trung vào diễn biến câu chuyện
- Điều chỉnh giọng nói, tốc độ và sử dụng cử chỉ phù hợp
Bảng hướng dẫn cụ thể:
| Yếu tố | Cách thực hiện |
|---|---|
| Âm lượng | To hay nhỏ phù hợp, luôn có sự kết nối với người nghe |
| Tốc độ | Nhanh hay chậm hợp lý, phù hợp với nội dung câu chuyện |
| Cao độ | Cách lên giọng, xuống giọng phù hợp |
| Sắc thái biểu cảm | Vui hay buồn, sôi nôi hay suy tư,... |
| Cử chỉ | Gio tay lên, đưa tay xuống, đặt tay lên ngực,... không nên cử động nhiều nhưng cũng không nên đứng bất động |
| Dáng người | Đứng thẳng, không nghiêng hay lom khom |
3. SAU KHI NÓI
Người kể:
- Trao đổi về bài nói với tinh thần xây dựng và tôn trọng
- Có thể trao đổi về: điều hấp dẫn, thú vị của câu chuyện; những sự việc, chi tiết còn chưa rõ
Người nghe:
- Lắng nghe, phản hồi những ý kiến của người kể
- Tiếp thu những ý kiến góp ý
- Giải thích thêm về những sự việc, chi tiết mà người nghe còn chưa rõ
Phần 2: Bài tập "Cùng cố, mở rộng"
Câu 1
Đề bài: Giới thiệu một truyện đồng thoại mà em yêu thích và thực hiện các yêu cầu sau:
a. Xác định người kể chuyện.
Cách giải
Bước 1: Đọc kỹ truyện đồng thoại em đã chọn
Bước 2: Xác định người kể chuyện bằng cách trả lời câu hỏi:
- Ai là người đang kể lại câu chuyện này?
- Người kể có phải là nhân vật trong truyện không?
- Người kể sử dụng ngôi thứ mấy? (ngôi thứ nhất "tôi", ngôi thứ ba "anh ấy/cô ấy")
Ví dụ: - Nếu chọn truyện "Sọ Dừa": Người kể chuyện là người kể chuyện bên ngoài (tác giả), sử dụng ngôi thứ ba - Nếu chọn truyện có nhân vật kể: "Tôi nhớ hồi còn nhỏ..." → Người kể là nhân vật chính
💡 Mẹo nhớ: Người kể = Ai đang kể câu chuyện cho ta nghe
Câu 1b
Đề bài: Chỉ ra một số đặc điểm giúp em nhận biết được tác phẩm đó là truyện đồng thoại.
Cách giải
Bước 1: Nhớ lại đặc điểm của truyện đồng thoại:
- Nhân vật thường là động vật, thực vật, đồ vật được nhân cách hóa
- Có tính giáo dục, chứa đựng bài học đạo đức
- Thường có lời bình, lời kết rút ra bài học
- Cốt truyện đơn giản, dễ hiểu
Bước 2: Tìm các đặc điểm này trong truyện em chọn
Ví dụ với truyện "Sọ Dừa": - Nhân vật chính là Sọ Dừa (đồ vật được nhân cách hóa) - Có yếu tố thần kỳ: Sọ Dừa biết nói, biết giúp đỡ người - Bài học: Lòng tốt được đền đáp, sự tham lam bị trừng phạt - Cốt truyện rõ ràng với kết thúc có ý nghĩa
💡 Mẹo nhớ: Truyện đồng thoại = Nhân vật đặc biệt + Bài học đạo đức
Câu 1c
Đề bài: Chọn một nhân vật yêu thích. Liệt kê một số chi tiết tiêu biểu được tác giả miêu tả để khắc họa nhân vật đó. (Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin như gợi ý.)
Cách giải
Bước 1: Chọn nhân vật yêu thích trong truyện
Bước 2: Tìm các chi tiết miêu tả nhân vật theo các khía cạnh:
- Hình dáng bên ngoài (ngoại hình)
- Tính cách
- Lời nói
- Hành động
- Suy nghĩ, tâm trạng
Bước 3: Kẻ bảng và điền thông tin
Ví dụ với nhân vật Tấm (truyện Tấm Cám):
| Khía cạnh | Chi tiết miêu tả |
|---|---|
| Ngoại hình | Xinh đẹp, dịu dàng |
| Tính cách | Hiền lành, chăm chỉ, ngoan ngoãn, nhẫn nại |
| Lời nói | Nói năng nhỏ nhẹ, lễ phép với mọi người |
| Hành động | Làm việc không biết mệt mỏi, luôn vâng lời mẹ kế dù bị đối xử bất công |
| Suy nghĩ/Tâm trạng | Buồn vì bị mẹ kế và Cám bắt nạt nhưng vẫn kiên nhẫn, không oán trách |
🎯 Ghi nhớ: Để khắc họa nhân vật, tác giả sử dụng nhiều cách: miêu tả ngoại hình, tính cách, lời nói, hành động và tâm trạng. Khi phân tích, em cần tìm đầy đủ các yếu tố này.
Lưu ý: Đây là bài tập mở, em cần tự chọn truyện đồng thoại yêu thích và áp dụng hướng dẫn trên để hoàn thành. Mỗi em có thể chọn truyện khác nhau như: Sọ Dừa, Tấm Cám, Thạch Sanh, Cây tre trăm đốt, Sự tích Hồ Gươm,...