Giải Ngữ Văn 6 - Tập 1 trang 65
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Ngữ Văn · Trang 65–66
PHẦN TRẢ LỜI CÂU HỎI
Câu 1
Đề bài: Truyện Cô bé bán diêm được kể bằng lời của người kể chuyện ngôi thứ mấy?
Cách giải
Bước 1: Xác định các ngôi kể chuyện trong văn học
- Ngôi thứ nhất: người kể là nhân vật trong truyện, dùng "tôi", "chúng tôi"
- Ngôi thứ ba: người kể đứng ngoài câu chuyện, dùng "cô ấy", "anh ta", "họ"
Bước 2: Quan sát văn bản
Trong đoạn trích, tác giả dùng: "em bé", "bà", "cháu", "họ"... → không có "tôi"
Bước 3: Kết luận
Đáp án: Truyện được kể bằng ngôi thứ ba (người kể đứng ngoài câu chuyện, quan sát và tường thuật lại những gì nhân vật làm, nói, nghĩ).
Câu 2
Đề bài: Cô bé bán diêm phải ở ngoài đường phố trong một đêm như thế nào? Vì sao cô bé không dám trở về nhà?
Cách giải
Bước 1: Tìm chi tiết miêu tả thời tiết, không khí
- "que diêm nửa vào tường, một ánh sáng xanh toả ra xung quanh"
- "Sáng hôm sau tuyết vẫn phủ kín mặt đất, nhưng mặt trời lên trong sáng, chói chang trên bầu trời nhạt"
- "buổi sáng lạnh lẽo ấy"
Bước 2: Tìm lý do cô bé không dám về nhà
Trong văn bản: "Cho cháu đi với! Cháu biết rằng diêm tất thì bà cũng biến đi mất như lò sưởi, ngỗng quay và cây Nô-en ban nãy, nhưng xin bà đừng bỏ cháu ở nơi này; trước kia, khi bà chưa về với Thượng đế chỉ nhân, bà cháu ta đã từng sung sướng biết bao!"
Và: "Diêm nổi nhau chiếu sáng như giữa ban ngày. Chưa bao giờ em thấy bà em to lớn và đẹp lào như thế này."
Bước 3: Kết luận
Đáp án: - Cô bé phải ở ngoài đường phố trong đêm giá lạnh, tuyết phủ trắng, buổi sáng lạnh lẽo. - Cô bé không dám về nhà vì sợ bị bà đánh đòn (do chưa bán được que diêm nào), và ở nhà cũng lạnh không kém ngoài đường.
Câu 3
Đề bài: Nêu các chi tiết miêu tả ngoại hình của cô bé bán diêm. Những chi tiết đó giúp em hình dung như thế nào về cuộc sống của nhân vật?
Cách giải
Bước 1: Tìm các chi tiết miêu tả ngoại hình
- "em bé nhìn thấy rõ ràng bà em đang mỉm cười với em"
- "em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười"
- "Em đã chết vì rét trong đêm giao thừa"
- "Ngày mồng một đầu năm hiện lên từ thi em bé ngồi giữa những bao diêm, trong đó có một bao đã hết nhăn"
Bước 2: Phân tích ý nghĩa
Các chi tiết cho thấy:
- Cô bé nghèo khổ, phải bán diêm giữa trời rét
- Không có giày dép, quần áo ấm
- Đói khát, thiếu thốn
- Cuối cùng chết vì rét và đói
Bước 3: Kết luận
Đáp án: - Các chi tiết: má hồng, môi mỉm cười (khi chết), không giày dép, quần áo rách - Giúp em hình dung: cuộc sống cô bé vô cùng nghèo khổ, thiếu thốn, phải chịu đựng giá rét và đói khát, không được chăm sóc, cuối cùng chết thảm trong đêm giao thừa.
Câu 4
Đề bài: Những hình ảnh xuất hiện sau mỗi lần quẹt diêm thể hiện những ước mơ nào của cô bé bán diêm? Theo em, có thể thay đổi trình tự xuất hiện của các hình ảnh đó không?
Cách giải — Phân tích từng lần quẹt diêm
Lần 1: Lò sưởi ấm áp → ước mơ được ấm áp, thoát khỏi cái rét
Lần 2: Ngỗng quay thơm ngon → ước mơ được no bụng, có thức ăn
Lần 3: Cây thông Nô-en rực rỡ → ước mơ có Giáng sinh vui vẻ, hạnh phúc
Lần 4: Bà hiện ra → ước mơ được yêu thương, có người thân
Phân tích trình tự:
Trình tự này hợp lý vì đi từ nhu cầu cơ bản (ấm, ăn) đến nhu cầu tinh thần (vui vẻ, tình thương). Nếu đổi trình tự sẽ không tự nhiên.
Đáp án: - Ước mơ: được ấm áp (lò sưởi), được no bụng (ngỗng quay), được vui Tết (cây thông), được yêu thương (bà) - Không nên thay đổi trình tự vì nó phản ánh sự leo thang từ nhu cầu vật chất đến tinh thần, rất hợp lý và cảm động.
Câu 5
Đề bài: Nêu cảm nhận của em về thái độ của người kể chuyện đối với cô bé bán diêm. Phân tích một vài chi tiết làm cơ sở cho cảm nhận đó.
Cách giải
Bước 1: Tìm các chi tiết thể hiện thái độ người kể
- "Thế là em quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao. Em muốn níu bà lại!"
- "Bà cu cảm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi..."
- "Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà"
Bước 2: Phân tích
Người kể thương cảm, đau xót trước số phận cô bé, dùng những từ ngữ nhẹ nhàng, tế nhị để miêu tả.
Đáp án: Người kể chuyện có thái độ thương cảm, xót xa sâu sắc đối với cô bé. Chi tiết: "Em muốn níu bà lại!" (thể hiện sự tuyệt vọng), "Bà cu cảm lấy tay em" (hình ảnh ấm áp giữa cái chết lạnh lẽo) cho thấy người kể đồng cảm và muốn người đọc cảm thông với hoàn cảnh bi thảm của cô bé.
Câu 6
Đề bài: Đọc lại một số câu văn miêu tả cách ứng xử của người đi đường trước tình cảnh của cô bé bán diêm. Em nghĩ gì về cách ứng xử của họ?
Cách giải
Bước 1: Tìm chi tiết về người đi đường
- "Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà"
- "Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, ở một xó tường người ta thấy một em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười. Em đã chết vì rét trong đêm giao thừa."
Bước 2: Phân tích
Người đi đường thờ ơ, vô cảm, không ai giúp đỡ cô bé.
Đáp án: Cách ứng xử của người đi đường rất vô cảm, thờ ơ. Họ vui vẻ đón năm mới trong khi cô bé chết rét ngoài đường mà không ai quan tâm. Điều này phản ánh sự tàn nhẫn của xã hội, nơi người nghèo bị bỏ rơi, không được giúp đỡ.
Câu 7*
Đề bài: Trong truyện, tác giả đã sử dụng nhiều chi tiết, hình ảnh tương phản như: cảnh đoàn tụ của các gia đình đêm giao thừa với tình cảnh đói rét, đơn độc ngoài đường phố của cô bé bán diêm; không khí tươi vui của ngày đầu năm mới với cảnh tượng em bé chết rét nơi xó tường;... Em hãy chỉ ra ý nghĩa, tác dụng của một vài chi tiết, hình ảnh đó.
Cách giải
Bước 1: Xác định các cặp tương phản
- Ấm áp trong nhà ↔ lạnh lẽo ngoài đường
- Vui vẻ đón năm mới ↔ cô bé chết thảm
- Sung túc ↔ nghèo khổ
Bước 2: Phân tích ý nghĩa
Sự tương phản làm nổi bật bi kịch, tố cáo xã hội bất công.
Đáp án: Ý nghĩa của các chi tiết tương phản: - Ấm áp - lạnh lẽo: Làm nổi bật sự khốn khổ của cô bé, tạo cảm giác đau xót cho người đọc - Vui vui - chết chóc: Tố cáo sự tàn nhẫn của xã hội, nơi người giàu vui chơi trong khi người nghèo chết đói rét - Tác dụng: Tăng sức lay động, khiến người đọc suy ngẫm về bất công xã hội và thương cảm số phận cô bé
🎯 Ghi nhớ: - Truyện Cô bé bán diêm là tác phẩm kinh điển phê phán xã hội bất công - Kỹ thuật tương phản giúp làm nổi bật thông điệp nhân văn - Người kể chuyện ngôi thứ ba giúp tường thuật khách quan nhưng vẫn đầy cảm xúc