Giải Ngữ Văn 6 - Tập 1 trang 73
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Ngữ Văn · Trang 73–74
Hai trang này thuộc văn bản "Gió lạnh đầu mùa" của Thạch Lam. Trang 72 là đoạn kết câu chuyện, còn trang 73 là phần "Sau khi đọc" giới thiệu tác giả – tác phẩm và 7 câu hỏi tìm hiểu bài.
Tóm tắt phần lý thuyết
Phần giới thiệu tác giả – tác phẩm:
- Thạch Lam (1910 – 1942), tên khai sinh Nguyễn Tường Vinh, sinh ở Hà Nội, lúc nhỏ sống ở phố huyện Cẩm Giàng, Hải Dương.
- Ông viết nhiều thể loại nhưng thành công nhất là truyện ngắn. Văn của ông giàu cảm xúc, lời văn bình dị, đậm chất thơ.
- Nhân vật chính thường là những con người bé nhỏ, cuộc sống vất vả mà tâm hồn tinh tế, đôn hậu. Tác phẩm ẩn chứa niềm yêu thương, trân trọng thiên nhiên, con người.
- Các tập truyện tiêu biểu: Gió đầu mùa, Nắng trong vườn, Sợi tóc…
- "Gió lạnh đầu mùa" là một truyện ngắn xuất sắc viết về đề tài trẻ em.
Đoạn kết câu chuyện: Hai chị em Sơn và Lan lo lắng đi tìm Hiên để đòi lại chiếc áo bông, nhưng về đến nhà thì thấy mẹ Hiên đã mang áo đến trả. Mẹ Sơn không mắng mà còn cho mẹ Hiên mượn năm hào để may áo ấm cho con, rồi âu yếm ôm hai con vào lòng. Kết truyện ấm áp tình người.
Câu 1: Ngôi kể của câu chuyện
Đề: Câu chuyện được kể bằng lời của người kể chuyện ngôi thứ mấy?
Trả lời: Câu chuyện được kể bằng lời của người kể chuyện ở ngôi thứ ba (người kể giấu mình, gọi nhân vật bằng tên: Sơn, Lan, Hiên…).
Giải thích: Người kể không xưng "tôi" mà đứng ngoài quan sát và thuật lại toàn bộ sự việc. Cách kể ngôi thứ ba giúp tác giả miêu tả khách quan mọi nhân vật, đồng thời len lỏi vào được những ý nghĩ, cảm xúc bên trong của Sơn.
Câu 2: Thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ
Đề: Liệt kê một số chi tiết, hình ảnh miêu tả thái độ của chị em Sơn với các bạn nhỏ.
Trả lời – các chi tiết tiêu biểu:
- Sơn và chị Lan vẫn thân mật chơi đùa cùng lũ trẻ con nghèo ở xóm chợ, không kiêu kì, không khinh khỉnh như các em họ của Sơn.
- Khi thấy Hiên co ro đứng nép vào cột quán, chỉ mặc manh áo rách tả tơi, Sơn động lòng thương.
- Hai chị em bàn nhau về nhà lấy chiếc áo bông cũ của em Duyên đem cho Hiên mặc cho ấm.
- Lan hăm hở chạy về nhà lấy áo, Sơn đứng đợi, trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui.
Nhận xét: Những chi tiết ấy cho thấy chị em Sơn gần gũi, hòa đồng và giàu lòng yêu thương, biết cảm thông, chia sẻ với những bạn nhỏ nghèo khổ.
Câu 3: Ý nghĩ của Sơn về chiếc áo và về mẹ con Hiên
Đề: Chỉ ra các câu văn miêu tả ý nghĩ của Sơn khi nghe mẹ và vú già trò chuyện về chiếc áo bông cũ của em Duyên; khi Sơn nhớ ra cuộc sống nghèo khổ của mẹ con Hiên. Những suy nghĩ, cảm xúc ấy giúp em cảm nhận được gì về nhân vật này?
Trả lời:
- Khi nghe nhắc về chiếc áo bông của em Duyên (đứa em đã mất), Sơn nhớ thương em, cảm động khi thấy mẹ "hơi rơm rớm nước mắt". Đây là chiếc áo gắn với kỉ niệm về người em đã khuất.
- Khi nhìn thấy Hiên rét run, Sơn "nhớ ra" mẹ con Hiên nghèo, chỉ có nghề mò cua bắt ốc, không đủ tiền may áo cho con.
Cảm nhận về nhân vật Sơn: Sơn là một cậu bé có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế và giàu tình thương. Em biết nhớ thương người em đã mất, biết thấu hiểu và xót xa trước hoàn cảnh nghèo khổ của bạn. Đó là một đứa trẻ trong sáng, nhân hậu, sống tình cảm.
Câu 4: Cảm xúc của Sơn khi mang áo cho Hiên
Đề: Khi cùng chị Lan mang chiếc áo bông cũ cho Hiên, Sơn cảm thấy như thế nào? Cảm xúc ấy giúp em hiểu gì về ý nghĩa của sự chia sẻ?
Trả lời:
- Khi quyết định và mang áo cho Hiên, Sơn cảm thấy "trong lòng tự nhiên thấy ấm áp vui vui". Đó là niềm vui ấm áp, hạnh phúc khi được làm một việc tốt, được giúp đỡ bạn.
Ý nghĩa của sự chia sẻ: Sự chia sẻ không chỉ mang lại niềm vui, hơi ấm cho người được nhận mà còn đem đến niềm hạnh phúc, sự ấm áp cho chính người cho đi. Cho đi yêu thương cũng là nhận lại niềm vui. Một hành động nhỏ xuất phát từ tấm lòng cũng đủ sưởi ấm những con người khốn khó.
Câu 5: Hành động đi tìm Hiên đòi lại áo
Đề: Hành động vội vã đi tìm Hiên để đòi lại chiếc áo bông cũ có làm em giảm bớt thiện cảm với nhân vật Sơn không? Vì sao?
Trả lời: Không làm giảm bớt thiện cảm với Sơn.
Vì sao:
- Sơn và Lan chỉ là những đứa trẻ, hành động cho áo là tự ý, chưa hỏi mẹ. Khi nghe người vú già nói mẹ đã biết chuyện, hai chị em lo sợ bị mẹ mắng nên mới vội đi tìm đòi lại áo. Đó là tâm lí rất tự nhiên, đúng với lứa tuổi của trẻ con.
- Hành động ấy không phải vì tiếc của hay hẹp hòi, mà vì sợ làm mẹ buồn, sợ bị trách phạt.
Vì vậy, chi tiết này càng cho thấy Sơn và Lan là những đứa trẻ ngây thơ, chân thật, không hề làm xấu đi hình ảnh tốt đẹp của các em.
Câu 6: Cách ứng xử của mẹ Hiên và mẹ Sơn ở đoạn kết
Đề: Hãy nhận xét về cách ứng xử của mẹ Hiên và mẹ Sơn trong đoạn kết của truyện.
Trả lời:
- Mẹ Hiên: tuy nghèo khổ nhưng giàu lòng tự trọng. Bà mang chiếc áo bông đến trả ngay khi biết con mình mặc áo của nhà người khác, không tham lam, không lợi dụng lòng tốt của người khác.
- Mẹ Sơn: nhân hậu, bao dung và tế nhị. Bà không mắng mỏ con vì đã tự ý cho áo, lại còn cho mẹ Hiên mượn năm hào để may áo ấm cho con, rồi âu yếm ôm hai con vào lòng.
Nhận xét chung: Cả hai người mẹ đều là những người đôn hậu, biết yêu thương, trân trọng nhau. Cách ứng xử của họ thể hiện vẻ đẹp của tình người, lòng nhân ái và sự tự trọng, làm cho đoạn kết câu chuyện trở nên ấm áp, cảm động.
Câu 7: Cảm nhận về các đoạn văn tả cảnh mùa đông
Đề: Đọc lại một số đoạn văn tác giả miêu tả những đổi thay của đất trời khi mùa đông đến. Em có thích những đoạn văn này không? Vì sao?
Gợi ý trả lời (em nêu cảm nhận riêng):
Em rất thích những đoạn văn tả cảnh mùa đông trong truyện. Vì:
- Cảnh vật được miêu tả tinh tế, sinh động qua những hình ảnh quen thuộc: cơn gió lạnh đầu mùa, bầu trời u ám, cây lan trong chậu rung động, lá khô lạo xạo, đất khô trắng…
- Lời văn nhẹ nhàng, giàu chất thơ, gợi cảm giác về cái rét se sắt của buổi sáng đầu đông.
- Cảnh mùa đông không chỉ là bức tranh thiên nhiên đẹp mà còn gợi liên tưởng đến những con người nghèo phải chịu giá rét, từ đó làm nổi bật tình yêu thương, sự sẻ chia ấm áp trong truyện.
Những đoạn văn ấy cho thấy tài quan sát và ngòi bút tinh tế, đậm chất trữ tình của Thạch Lam.
Em muốn thầy/cô triển khai thành bài viết hoàn chỉnh cho câu nào không, hay cần gợi ý thêm dẫn chứng cụ thể từ văn bản?