Giải Ngữ Văn 6 - Tập 1 trang 77

Hai trang này gồm hai phần: phần cuối bài thơ "Con chào mào" (Mai Văn Phấn) với mục Trả lời câu hỏi, và phần mở đầu bài Viết "Viết bài văn kể lại một trải nghiệm của em". Cô sẽ giải kĩ từng câu hỏi rồi tóm tắt phần lý thuyết Viết cho em nhé.

Tóm tắt nội dung bài thơ

Bài thơ "Con chào mào" kể về cảm xúc của nhân vật "tôi" khi nhìn thấy con chim chào mào hót trên cây. Vì yêu vẻ đẹp ấy, "tôi" muốn giữ riêng cho mình (vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ), nhưng rồi nhận ra thiên nhiên đẹp nhất khi được tự do. Cuối cùng, dù chim đã bay đi, "tôi" vẫn nghe rõ tiếng hót trong tâm hồn. Bài thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên và bài học: yêu thương là tôn trọng sự tự do của đối tượng mình yêu.

Câu 1: Hình dung khi đọc ba dòng thơ đầu

Đề: Em có thể hình dung, tưởng tượng những hình ảnh gì khi đọc ba dòng thơ đầu?

Trả lời:
Ba dòng thơ đầu của bài thơ là:

Con chào mào đốm trắng mũ đỏ / Hót trên cây cao chót vót / triu... uýt... huýt... tu hìu...

Khi đọc, em hình dung ra:

• Một con chim chào mào xinh xắn với chiếc "mũ" đỏ và đốm lông trắng nổi bật.
• Nó đậu trên một cành cây rất cao, giữa không gian khoáng đạt.
• Tiếng hót trong trẻo, líu lo vang lên ("triu... uýt... huýt... tu hìu...").

Đó là một bức tranh thiên nhiên tươi vui, đầy sức sống và âm thanh rộn rã.

Câu 2: Ý nghĩ, cảm xúc khi "vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ"

Đề: Hãy nêu những ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật "tôi" khi "vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ".

Trả lời:

• Nhân vật "tôi" quá yêu thích vẻ đẹp và tiếng hót của chú chim nên muốn giữ nó lại cho riêng mình mãi mãi.
• Hành động "vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ" thể hiện sự vội vàng, lo sợ con chim sẽ bay mất.
• Đó là cảm xúc rất tự nhiên của con người: khi yêu cái đẹp thì muốn chiếm hữu, sở hữu.

Tuy nhiên, chính ý nghĩ ấy lại đối lập với khát vọng tự do của con chim, làm nền cho sự thay đổi nhận thức ở cuối bài.

Câu 3: Vì sao "Chẳng cần chim lại bay về"

Đề: Vì sao lúc đầu, nhân vật "tôi" "sợ chim bay đi" nhưng kết thúc bài thơ lại khẳng định: Chẳng cần chim lại bay về / Tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ?

Trả lời:

• Lúc đầu, "tôi" sợ chim bay đi vì muốn níu giữ, chiếm hữu vẻ đẹp ấy bên mình.
• Nhưng qua trải nghiệm, "tôi" nhận ra: vẻ đẹp của thiên nhiên chỉ trọn vẹn khi nó được tự do, không bị giam cầm.
• Khi đã thật sự yêu và thấu hiểu, hình ảnh con chim cùng tiếng hót đã in sâu trong tâm hồn "tôi". Vì thế dù chim bay đi, "tôi" vẫn "nghe rất rõ" tiếng hót.

Lý do của sự thay đổi: tình yêu thiên nhiên đã trưởng thành hơn, chuyển từ mong muốn sở hữu sang biết trân trọng và để cho đối tượng mình yêu được tự do. Đó cũng là thông điệp sâu sắc của bài thơ.

Câu 4: Dòng thơ được lặp lại và tác dụng

Đề: Dòng thơ nào được lặp lại trong bài thơ? Theo em, việc lặp lại như vậy có tác dụng gì?

Trả lời:

• Dòng thơ được lặp lại là tiếng chim hót: "triu... uýt... huýt... tu hìu..."

Tác dụng của việc lặp lại:

• Tạo nên âm hưởng, nhịp điệu vui tươi, sống động cho bài thơ.
• Gợi tả sinh động tiếng hót trong trẻo của chim chào mào, khiến người đọc như nghe thấy thật.
• Nhấn mạnh rằng tiếng hót ấy đã ngân vang, in đậm trong tâm trí nhân vật "tôi" – dù chim đã bay đi, tiếng hót vẫn còn vang vọng mãi.

Câu 5: Viết đoạn văn về hình ảnh thiên nhiên trong kí ức

Đề: Con chim chào mào đã bay đi rồi nhưng nhân vật "tôi" vẫn có thể "nghe rất rõ" tiếng chim hót. Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) miêu tả một hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp được em lưu giữ trong kí ức.

Đoạn văn tham khảo:

Trong kí ức của em, hình ảnh đẹp nhất là buổi sáng sớm trên cánh đồng quê ngoại. Mặt trời vừa nhô lên, những tia nắng đầu tiên trải vàng óng trên thảm lúa xanh mướt. Sương đêm còn đọng long lanh trên từng lá lúa như những hạt ngọc nhỏ. Gió thổi nhẹ làm cả cánh đồng rì rào, gợn sóng như một biển lúa mênh mông. Đâu đó vang lên tiếng chim chích chòe lảnh lót và tiếng trâu nghé ọ gọi nhau. Mùi lúa non thơm dịu hòa trong không khí trong lành khiến em thấy thật bình yên. Dù bây giờ đã xa quê, mỗi khi nhớ lại, em vẫn như thấy rõ khung cảnh ấy hiện ra trước mắt.

Gợi ý khi viết: em hãy chọn một cảnh thật mà mình từng thấy (biển, núi, cánh đồng, dòng sông, vườn cây...), miêu tả màu sắc, âm thanh, hương vị để hình ảnh thêm sinh động và giàu cảm xúc.

Phần Viết: Viết bài văn kể lại một trải nghiệm của em

Đây là phần lý thuyết mở đầu, em ghi nhớ những điểm chính sau:

Yêu cầu đối với bài văn kể lại một trải nghiệm:

• Được kể từ người kể chuyện ngôi thứ nhất (xưng "tôi").
• Giới thiệu được trải nghiệm đáng nhớ.
• Tập trung vào sự việc đã xảy ra.
• Sắp xếp các sự việc, chi tiết theo trình tự hợp lí.
• Sử dụng các chi tiết miêu tả cụ thể về thời gian, không gian, nhân vật và diễn biến câu chuyện.
• Thể hiện được cảm xúc của người viết trước sự việc được kể; rút ra được ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm đối với người viết.

Bài viết tham khảo trong sách là "Trải nghiệm buồn của tôi", mở đầu bằng cách giới thiệu câu chuyện (kể ngôi thứ nhất) và dùng các chi tiết cụ thể về thời gian (cuối tháng 9, năm học lớp 6), không gian, nhân vật để dẫn dắt người đọc.

Em lưu ý: hai trang ảnh cô nhận được thực ra là trang 76 và 77. Nếu em cần cô giải tiếp nội dung phân tích bài viết tham khảo ở trang 78, em gửi thêm ảnh trang đó nhé.