Giải Ngữ Văn 6 - Tập 1 trang 16
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Ngữ Văn · Trang 16–17
Nội dung chính
Hai trang này là phần tiếp theo của văn bản "Bài học đường đời đầu tiên" (trích Dế Mèn phiêu lưu ký của Tô Hoài). Đây là phần (3) của truyện, kể về sự việc Dế Mèn trêu chọc chị Cốc.
Câu hỏi THEO DÕI (trong khung màu đỏ, trang 16)
Đề bài: Lúc rủ Dế Choắt trêu chị Cốc, Dế Mèn có nghĩ đến hậu quả không?
Cách giải
Phân tích chi tiết trong văn bản:
- Dế Mèn tự nhận mình "hay nghịch ranh" - tức là thích trêu đùa, không suy nghĩ kỹ.
- Khi rủ Dế Choắt, Dế Mèn nói: "Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không?" → Dế Mèn chỉ nghĩ đây là trò đùa vui, không nghĩ đến hậu quả.
- Dế Choắt đã cảnh báo: "Thôi thôi... Em xin vái cả sáu tay. Anh đừng trêu vào... Anh phải sợ..." → Dế Choắt nhận ra sự nguy hiểm, nhưng Dế Mèn không nghe.
- Dế Mèn quắc mắt, tỏ ra kiêu ngạo: "Sợ gì? Mày bảo tao sợ cái gì? Mày bảo tao còn biết sợ ai hơn tao nữa!" → Dế Mèn tự cao, coi thường mọi thứ.
- Sau khi trêu xong, Dế Mèn còn nghĩ thú vị: "Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu thì mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!" → Dế Mèn chỉ lo cho bản thân, không nghĩ đến Dế Choắt ở hang bên cạnh.
Đáp án: Lúc rủ Dế Choắt trêu chị Cốc, Dế Mèn hoàn toàn không nghĩ đến hậu quả. Dế Mèn chỉ coi đây là trò đùa vui, thể hiện tính kiêu căng, hống hách. Dù Dế Choắt đã van xin, cảnh báo, Dế Mèn vẫn không nghe vì quá tự cao, cho rằng mình không sợ ai cả. Dế Mèn chỉ nghĩ đến việc bảo vệ bản thân (hang của mình chắc chắn) mà không hề lo lắng cho Dế Choắt yếu ớt ở hang bên.
Giải thích từ ngữ khó (chú thích trong sách)
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| Le (le le) | Chim sống ở nước, hình dạng giống vịt nhưng nhỏ hơn, có mỏ nhọn |
| Sâm cầm | Chim sống ở nước, mỏ trắng, lông đen, sống ở phương bắc, trú đông ở phương nam |
| Móng, két | Chim có hình dạng như vịt nhưng nhỏ hơn, sống ở phương bắc, trú đông ở phương nam |
| Rớ | Gặp được, bắt được một cách dễ dàng, ngẫu nhiên |
| Nghịch ranh | Trò nghịch ngợm tinh quái đáng lẽ không nên làm vì có thể gây hại |
| Định thần | Làm cho tinh thần trở lại trạng thái bình thường |
| Cạnh khoé | Cách nói không thẳng ra mà nói vòng vo, nói xa nói gần một cách không thân thiện, có ác ý |
| Bắt chân chữ ngũ | Vắt chân này lên chân kia, giống hình chữ "ngũ" (五) trong chữ Hán |
🎯 Ghi nhớ: Qua đoạn trích này, ta thấy rõ tính cách kiêu căng, hống hách, thiếu suy nghĩ của Dế Mèn. Đây là nguyên nhân dẫn đến bi kịch sau này. Bài học: Trước khi hành động, cần suy nghĩ đến hậu quả, đặc biệt là hậu quả có thể ảnh hưởng đến người khác.