Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 55

Tóm tắt lý thuyết

Cách vẽ đồ thị quãng đường – thời gian:

• Vẽ hai trục vuông góc tại O: trục tung Os biểu diễn quãng đường (s), trục hoành Ot biểu diễn thời gian (t).
• Xác định các điểm ứng với quãng đường và thời gian, rồi nối lại.

Nhận xét quan trọng:

• Đồ thị là đoạn thẳng nằm nghiêng → vật chuyển động, quãng đường tỉ lệ thuận với thời gian (tốc độ không đổi).
• Đồ thị là đường nằm ngang (song song trục thời gian) → vật đứng yên, không chuyển động.

---

Bài tập cuối trang 54: Xác định điểm E và G

Đề: Xác định các điểm E và G lần lượt ứng với quãng đường đi được sau 5 h và 6 h, vẽ đường nối D–E và E–G trong Hình 10.2. Nhận xét về các đường nối này.

Dựa vào bảng số liệu (Bảng 10.1), sau khi dừng lại ở quãng 3 h–4 h, ô tô lại tiếp tục chuyển động:

Vậy:

• Điểm E ứng với (t = 5 h; s = 240 km)
• Điểm G ứng với (t = 6 h; s = 300 km)

Nhận xét: Đường nối D–E và E–G đều là đoạn thẳng nằm nghiêng và song song với nhau. Điều này cho thấy trong khoảng 4 h–6 h, ô tô lại chuyển động đều với tốc độ:

$$v = \frac{300 - 180}{6 - 4} = \frac{120}{2} = 60 \text{ (km/h)}$$

---

Bài 1 (trang 55): Đọc đồ thị Hình 10.2

a) Mô tả chuyển động của ô tô trong 4 h đầu

• Trong 3 h đầu (từ O đến C): đồ thị là đoạn thẳng nằm nghiêng → ô tô chuyển động đều, đi được 180 km.
• Từ giờ thứ 3 đến giờ thứ 4 (đoạn C–D): đồ thị nằm ngang, song song trục thời gian → ô tô dừng lại, đứng yên (quãng đường vẫn giữ nguyên 180 km).

b) Tốc độ của ô tô trong 3 h đầu

Trong 3 h đầu, ô tô đi được 180 km:
$$v = \frac{s}{t} = \frac{180}{3} = 60 \text{ (km/h)}$$

c) Quãng đường ô tô đi được sau 1 h 30 min

Đổi: 1 h 30 min = 1,5 h. Khoảng này vẫn nằm trong 3 h đầu (tốc độ 60 km/h):
$$s = v \times t = 60 \times 1,5 = 90 \text{ (km)}$$

---

Bài 2 (trang 55): Hành trình đi bộ của bạn A

Phân tích dữ kiện (mốc thời gian tính từ 6 h sáng, lấy 6 h làm gốc t = 0):

(Tổng thời gian 30 min đúng như đề; giai đoạn cuối dài 30 − 15 − 5 = 10 min.)

a) Vẽ đồ thị quãng đường – thời gian

Đồ thị gồm 3 đoạn nối các điểm O(0; 0), M(15; 1000), N(20; 1000), P(30; 2000):

s (m)
2000 |                              ● P
     |                          ╱
1500 |                      ╱
     |                  ╱
1000 |        ●━━━━━●  (đoạn nằm ngang: đứng yên)
     |      ╱ M     N
 500 |   ╱
     | ╱
   0 ●────┼────┼────┼────┼────┼────┼─► t (min)
   O      5   10   15   20   25   30

• Đoạn O → M: nằm nghiêng (đi bộ thong thả).
• Đoạn M → N: nằm ngang (đứng nói chuyện, không di chuyển).
• Đoạn N → P: nằm nghiêng dốc hơn (đi nhanh hơn).

b) Tốc độ trong 15 min đầu và 10 min cuối

Tốc độ trong 15 min đầu (đổi 15 min = 0,25 h):
$$v_1 = \frac{1000}{0,25} = 4000 \text{ (m/h)} = 4 \text{ (km/h)}$$

Tốc độ trong 10 min cuối (đổi 10 min = $\frac{1}{6}$ h):
$$v_2 = \frac{1000}{\frac{1}{6}} = 6000 \text{ (m/h)} = 6 \text{ (km/h)}$$

Nhận xét: $v_2 > v_1$ nên đoạn cuối bạn A đi nhanh hơn, vì vậy đường nối ở đoạn cuối dốc hơn đoạn đầu.

---

Phần ghi nhớ trên trang 55

EM ĐÃ HỌC:

• Đồ thị của chuyển động có tốc độ không đổi là một đường thẳng.
• Cách vẽ đồ thị quãng đường – thời gian của chuyển động.
• Đồ thị cho biết tốc độ chuyển động, quãng đường đi được và thời gian đi.

EM CÓ THỂ:

• Dùng đồ thị quãng đường – thời gian để mô tả chuyển động, xác định quãng đường, thời gian và vị trí của vật ở những thời điểm xác định.

Mẹo nhỏ của thầy: cứ nhìn độ dốc của đồ thị là biết tốc độ — càng dốc thì đi càng nhanh, còn đường nằm ngang nghĩa là vật đang nghỉ. Em nắm chắc điều này thì bài nào về đồ thị cũng làm được nhé!