Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 64
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 64–65
Bài 13: ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
Câu hỏi 1 (Trang 64)
Đề bài: Âm mà ta nghe được phát ra từ dây số 1 và dây số 6 của cây đàn ghita có gì khác nhau?
Cách giải
Bước 1: Quan sát đặc điểm của dây đàn ghita
- Dây số 1: là dây mảnh nhất (nhỏ nhất)
- Dây số 6: là dây to nhất (dày nhất)
Bước 2: Phân tích sự khác nhau về âm thanh
Khi gảy hai dây này với cùng một lực:
- Dây số 1 (mảnh): dao động nhanh hơn → phát ra âm cao (âm thanh the thé)
- Dây số 6 (to): dao động chậm hơn → phát ra âm trầm (âm thanh trầm đục)
Đáp án: Âm phát ra từ dây số 1 và dây số 6 khác nhau về độ cao: - Dây số 1 phát ra âm cao hơn (âm bổng) - Dây số 6 phát ra âm thấp hơn (âm trầm)
💡 Mẹo nhớ: "Dây mảnh - âm cao, dây to - âm trầm" (giống như giọng nữ thường cao hơn giọng nam)
Câu hỏi 2 (Trang 65)
Đề bài: Hãy so sánh biên độ của sóng âm trong Hình 13.2b và 13.2c từ đó rút ra mối quan hệ giữa biên độ của sóng âm và biên độ dao động của nguồn âm.
Cách giải
Bước 1: Quan sát Hình 13.2b và 13.2c
- Hình 13.2b: Nguồn âm (âm thoa) dao động với biên độ lớn → Sóng âm trên màn hình có biên độ lớn (đường sóng cao)
- Hình 13.2c: Nguồn âm dao động với biên độ nhỏ → Sóng âm trên màn hình có biên độ nhỏ (đường sóng thấp)
Bước 2: So sánh biên độ sóng âm
| Trường hợp | Biên độ dao động nguồn âm | Biên độ sóng âm |
|---|---|---|
| Hình 13.2b | Lớn | Lớn |
| Hình 13.2c | Nhỏ | Nhỏ |
Bước 3: Rút ra mối quan hệ
Đáp án: - Biên độ sóng âm ở Hình 13.2b lớn hơn biên độ sóng âm ở Hình 13.2c - Mối quan hệ: Biên độ của sóng âm tỉ lệ thuận với biên độ dao động của nguồn âm. Nguồn âm dao động với biên độ càng lớn thì sóng âm có biên độ càng lớn và ngược lại.
Câu hỏi 3 (Trang 65 - Phần 2. Độ to của âm)
Đề bài gồm 3 phần:
1. So sánh độ to của âm nghe được trong thí nghiệm mô tả ở Hình 13.2b và 13.2c.
2. Từ câu trả lời trên, rút ra mối quan hệ giữa biên độ của sóng âm với độ to của âm.
3. Khi gảy đàn hoặc đánh trống, muốn âm phát ra to hơn người ta làm thế nào? Tại sao?
Cách giải
Phần 1: So sánh độ to của âm
- Hình 13.2b: Nguồn âm dao động với biên độ lớn → Âm nghe được to
- Hình 13.2c: Nguồn âm dao động với biên độ nhỏ → Âm nghe được nhỏ
Đáp án phần 1: Âm nghe được ở Hình 13.2b to hơn âm nghe được ở Hình 13.2c.
Phần 2: Mối quan hệ giữa biên độ sóng âm và độ to của âm
Từ quan sát:
- Biên độ sóng âm lớn → Âm to
- Biên độ sóng âm nhỏ → Âm nhỏ
Đáp án phần 2: Biên độ của sóng âm càng lớn thì âm càng to. Biên độ của sóng âm càng nhỏ thì âm càng nhỏ. (Độ to của âm phụ thuộc vào biên độ của sóng âm)
Phần 3: Cách làm âm phát ra to hơn khi gảy đàn hoặc đánh trống
Đáp án phần 3: - Cách làm: Muốn âm phát ra to hơn, người ta gảy mạnh hơn (với đàn) hoặc đánh mạnh hơn (với trống). - Giải thích: Khi gảy/đánh mạnh hơn, dây đàn hoặc mặt trống sẽ dao động với biên độ lớn hơn, làm cho sóng âm phát ra có biên độ lớn hơn, do đó âm nghe được sẽ to hơn.
💡 Mẹo nhớ: "Đánh mạnh - biên độ lớn - âm to; Đánh nhẹ - biên độ nhỏ - âm nhỏ"
🎯 Ghi nhớ
Kiến thức quan trọng của Bài 13 (phần I và II.1): 1. Biên độ dao động là khoảng cách từ vị trí cân bằng đến vị trí xa nhất của vật dao động. 2. Độ to của âm phụ thuộc vào biên độ của sóng âm: - Biên độ lớn → Âm to - Biên độ nhỏ → Âm nhỏ 3. Tần số là số dao động vật thực hiện được trong một giây. Đơn vị: héc (Hz). - Ví dụ: 30 dao động/giây = 30 Hz 4. Đơn vị tần số được đặt theo tên nhà vật lí người Đức Heinrich Rudolf Hertz (1857-1894).