Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 62
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 62–63
Chủ đề: Bài 12 - Các môi trường truyền âm
Câu hỏi 1 (Trang 62 - đầu trang)
Đề bài: Tìm thêm ví dụ cho thấy sóng âm truyền từ nguồn âm theo mọi phương ra môi trường xung quanh.
Cách giải
Bước 1: Hiểu khái niệm
Sóng âm truyền từ nguồn âm tỏa ra mọi hướng trong không gian, giống như khi ta ném hòn đá xuống mặt nước, sóng lan ra khắp nơi.
Bước 2: Tìm các ví dụ thực tế
Đáp án: - Tiếng chuông nhà thờ: Khi chuông reo, người đứng ở bất kỳ hướng nào xung quanh nhà thờ đều nghe được tiếng chuông. - Tiếng loa phát thanh: Loa phường phát ra âm thanh, mọi người ở các hướng khác nhau đều nghe được. - Tiếng trống trường: Khi đánh trống, học sinh ở sân trước, sân sau, các tầng lầu đều nghe thấy. - Tiếng pháo hoa nổ: Âm thanh lan tỏa ra mọi phía, ai ở đâu cũng nghe được. - Tiếng còi xe cứu thương: Xe chạy trên đường, người đi bộ ở hai bên đường và phía trước, phía sau đều nghe thấy.
💡 Mẹo nhớ: "Âm thanh như nước tràn - Lan tỏa khắp muôn phương"
Câu hỏi 2 (Trang 62 - Hình 12.6)
Đề bài: Trong Hình 12.6, khi bạn A úp cốc vào tai thì nghe được tiếng bạn B nói, nhưng nếu bạn A đưa cốc ra xa tai thì không nghe được tiếng bạn B nói. Hiện tượng này chứng tỏ điều gì? Có thể rút ra nhận xét gì về môi trường truyền âm?
Cách giải
Bước 1: Phân tích hiện tượng
- Khi úp cốc vào tai: Âm thanh truyền qua dây chỉ (hoặc dây kim loại) → đến cốc giấy → đến tai → nghe được
- Khi đưa cốc ra xa tai: Âm thanh không truyền trực tiếp qua không khí đến tai (vì khoảng cách xa, có tấm ngăn cách) → không nghe được
Bước 2: Rút ra kết luận
Đáp án: Hiện tượng này chứng tỏ: - Âm thanh có thể truyền qua chất rắn (dây chỉ hoặc dây kim loại căng). - Dây phải được giữ căng thì âm mới truyền tốt. Nhận xét về môi trường truyền âm: - Chất rắn là một môi trường truyền âm. - Âm truyền trong chất rắn (dây căng) tốt hơn truyền trong không khí ở khoảng cách xa.
💡 Mẹo nhớ: "Dây căng truyền âm hay - Dây chùng âm chẳng bay"
Câu hỏi 3 (Trang 62 - Hình 12.7)
Đề bài: Trong thí nghiệm được mô tả ở Hình 12.7, khi nhúng hộp đựng đồng hồ báo thức đang kêu vào nước thì có còn nghe thấy tiếng chuông báo thức không? Làm thí nghiệm kiểm tra để chứng tỏ âm truyền được trong chất lỏng.
Cách giải
Bước 1: Dự đoán kết quả
Khi nhúng hộp đựng đồng hồ báo thức vào nước, âm thanh sẽ truyền qua: đồng hồ → hộp → nước → không khí → tai người.
Bước 2: Kết quả thí nghiệm
Đáp án: Có, khi nhúng hộp đựng đồng hồ báo thức đang kêu vào nước, ta vẫn nghe thấy tiếng chuông báo thức. Giải thích: - Âm thanh từ đồng hồ truyền qua nước (chất lỏng), rồi truyền qua không khí đến tai ta. - Điều này chứng tỏ âm truyền được trong chất lỏng. Thí nghiệm kiểm tra: 1. Cho đồng hồ báo thức vào hộp kín (chống nước). 2. Bật chuông báo thức. 3. Nhúng hộp vào bể nước. 4. Áp tai vào thành bể hoặc lắng nghe → vẫn nghe được tiếng chuông. 5. Kết luận: Âm truyền được trong chất lỏng (nước).
💡 Mẹo nhớ: "Cá nghe tiếng động dưới ao - Chứng minh âm thanh truyền vào nước ngay"
Câu hỏi 4 (Trang 63 - Câu 1)
Đề bài: Tìm thêm ví dụ về âm truyền trong chất khí, chất rắn và chất lỏng.
Cách giải
Đáp án: Âm truyền trong chất khí (không khí): - Nghe tiếng người nói chuyện - Nghe tiếng nhạc từ loa - Nghe tiếng chim hót - Nghe tiếng sấm khi trời mưa Âm truyền trong chất rắn: - Áp tai xuống đất nghe tiếng vó ngựa từ xa - Áp tai vào tường nghe tiếng nói ở phòng bên - Gõ một đầu ống sắt, đầu kia nghe được tiếng gõ - Nghe tiếng tàu hỏa qua đường ray khi áp tai vào ray Âm truyền trong chất lỏng: - Cá nghe tiếng động và bơi tránh xa - Thợ lặn nghe tiếng động cơ tàu thuyền dưới nước - Cá heo, cá voi giao tiếp với nhau dưới biển - Nghe tiếng sủi bọt khi bơi dưới nước
Câu hỏi 5 (Trang 63 - Câu 2)
Đề bài: Hãy trả lời câu hỏi nêu ra ở phần mở đầu của bài học.
Cách giải
Bước 1: Xác định câu hỏi mở đầu bài học
Câu hỏi mở đầu thường là: "Âm thanh truyền được trong những môi trường nào?"
Bước 2: Trả lời dựa trên kiến thức đã học
Đáp án: Âm thanh truyền được trong ba môi trường: - Chất rắn (ví dụ: gỗ, kim loại, đất, tường...) - Chất lỏng (ví dụ: nước, dầu...) - Chất khí (ví dụ: không khí) Lưu ý quan trọng: Âm thanh không truyền được trong môi trường chân không (nơi không có vật chất).
Câu hỏi 6 (Trang 63 - Hình 12.8)
Đề bài: Hiện tượng mô tả trong Hình 12.8 cho ta thấy âm không truyền được trong chân không. (Giải thích được việc không nghe được âm thanh của chuông đồng hồ khi để trong bình chân không)
Cách giải
Bước 1: Mô tả thí nghiệm
- Bình bên trái: Có không khí → nghe được âm thanh đồng hồ
- Bình bên phải: Hút hết không khí (chân không) → không nghe được âm thanh
Bước 2: Giải thích hiện tượng
Đáp án: Giải thích: - Sóng âm là sự dao động của các hạt vật chất (phân tử khí, phân tử nước, nguyên tử trong chất rắn). - Trong chân không, không có các hạt vật chất → không có gì để dao động và truyền sóng âm. - Vì vậy, dù đồng hồ vẫn rung và phát ra âm, nhưng không có môi trường để truyền âm đến tai ta → ta không nghe được. Kết luận: Âm không truyền được trong chân không vì chân không không có vật chất.
💡 Mẹo nhớ: "Chân không trống rỗng không vật chất - Âm thanh bí bách chẳng đi đâu"
Phần "EM CÓ THỂ" (Trang 63)
Đề bài: Giải thích được việc không nghe được âm thanh của chuông đồng hồ khi để trong bình chân không (Hình 12.8).
Cách giải
Đáp án: Ta không nghe được âm thanh của chuông đồng hồ khi để trong bình chân không vì: 1. Sóng âm cần môi trường vật chất để truyền (rắn, lỏng, khí). 2. Chân không là môi trường không có vật chất (không có phân tử, nguyên tử). 3. Khi không có vật chất, không có gì dao động để truyền sóng âm từ đồng hồ ra ngoài bình. 4. Do đó, âm thanh bị "mắc kẹt" trong bình và không thể đến tai người nghe.
Tóm tắt kiến thức "EM ĐÃ HỌC" (Trang 63)
🎯 Ghi nhớ: - Sóng âm là sự truyền dao động âm trong các môi trường rắn, lỏng, khí. - Âm truyền được trong: chất rắn, chất lỏng, chất khí. - Âm không truyền được trong chân không. - Môi trường truyền được sóng âm gọi là môi trường truyền âm.