Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 88

Nội dung chính

Trang 88–89 thuộc phần III, IV của Bài 18 về nam châm, gồm các thí nghiệm và câu hỏi thảo luận (ký hiệu dấu "?"). Dưới đây là lời giải cho tất cả các câu hỏi có trong trang.

---

Câu 1 (Câu hỏi trang 88 – Phần III)

Đề bài: Qua thí nghiệm có thể rút ra kết luận gì về tương tác giữa hai nam châm?

Cách 1 — Phân tích từ thí nghiệm

Bước 1: Mô tả hiện tượng quan sát được từ thí nghiệm (Hình 18.4):

• Khi đưa cực Bắc (N) của thanh nam châm cầm tay lại gần cực Nam (S) của thanh nam châm treo → hai nam châm hút nhau (thanh treo bị kéo lại gần).
• Khi đưa cực Bắc (N) lại gần cực Bắc (N) của thanh nam châm treo → hai nam châm đẩy nhau (thanh treo bị đẩy ra xa).

Bước 2: Rút ra kết luận:

Kết luận: Khi đặt hai nam châm gần nhau: - Hai từ cực khác tên (N – S) thì hút nhau. - Hai từ cực cùng tên (N – N hoặc S – S) thì đẩy nhau.

Cách 2 — Ghi nhớ bằng quy tắc ngắn gọn

• "Khác tên hút, cùng tên đẩy" — giống quy tắc điện tích trong tĩnh điện.
• Cực N gặp cực S → hút.
• Cực N gặp cực N, hoặc cực S gặp cực S → đẩy.

💡 Mẹo nhớ: "Khác hút – Cùng đẩy" (giống như hai người khác tính thì hợp nhau, cùng tính thì hay cãi nhau).

---

Câu 2 (Câu hỏi trang 88 – Phần IV)

Đề bài: Từ thí nghiệm trên rút ra nhận xét gì về tác dụng của một nam châm lên một kim nam châm?

Cách 1 — Phân tích từ thí nghiệm

Bước 1: Mô tả thí nghiệm (Hình 18.5):

• Đặt kim nam châm tự do gần một nam châm thẳng.
• Xác định hướng ban đầu của kim nam châm.
• Đẩy kim lệch khỏi hướng đó rồi buông tay.

Bước 2: Hiện tượng quan sát:

• Sau khi buông tay, kim nam châm dao động rồi trở lại đúng hướng ban đầu (hướng xác định bởi nam châm thẳng đặt gần đó).
• Làm lại nhiều lần, kết quả vẫn như vậy.
• Đổi vị trí khác của kim nam châm (nhưng vẫn gần nam châm thẳng), kim vẫn nằm theo một hướng xác định do nam châm thẳng quy định.

Bước 3: Rút ra nhận xét:

Nhận xét: Nam châm có tác dụng làm cho kim nam châm đặt gần nó luôn nằm theo một hướng xác định. Nói cách khác, nam châm có khả năng định hướng kim nam châm.

Cách 2 — Giải thích mở rộng

• Kim nam châm cũng là một nam châm nhỏ, có cực Bắc và cực Nam.
• Khi đặt gần nam châm thẳng, cực Bắc của kim bị hút về phía cực Nam của nam châm thẳng, cực Nam của kim bị hút về phía cực Bắc của nam châm thẳng.
• Do đó kim luôn nằm dọc theo một phương nhất định, chỉ về phía các cực của nam châm thẳng.

💡 Mẹo nhớ: Kim nam châm đặt gần nam châm → kim bị "bắt" nằm theo hướng mà nam châm "ra lệnh".

---

Câu 3 (Câu hỏi "Em có thể" – trang 89)

Đề bài: Giải thích được việc dùng khối nam châm có kích thước lớn, sức hút mạnh để dọn rác sắt vụn dưới lòng sông, lòng kênh.

Cách 1 — Giải thích theo tính chất từ tính

Bước 1: Nhắc lại kiến thức:

• Nam châm là vật có từ tính, có khả năng hút các vật bằng sắt và một số hợp kim của sắt.
• Sắt là vật liệu có tính chất từ (bị nam châm hút).

Bước 2: Giải thích:

• Rác sắt vụn (đinh, mảnh sắt, vỏ lon,...) dưới lòng sông, lòng kênh đều là vật liệu có tính chất từ.
• Khi thả khối nam châm lớn, sức hút mạnh xuống nước, lực hút từ của nam châm sẽ hút các mảnh sắt vụn bám vào nam châm.
• Sau đó kéo nam châm lên, rác sắt được mang theo → lòng sông, lòng kênh sạch hơn.

Bước 3: Tại sao cần nam châm kích thước lớn, sức hút mạnh?

• Vì rác sắt nằm dưới đáy sông/kênh, khoảng cách từ nam châm đến rác có thể xa.
• Nam châm càng lớn, lực từ càng mạnh, hút được sắt ở khoảng cách xa hơn và hút được nhiều rác hơn cùng lúc.

Trả lời: Nam châm có tính chất hút các vật bằng sắt. Rác sắt vụn dưới lòng sông/kênh là vật liệu có tính chất từ, nên khi dùng khối nam châm lớn, sức hút mạnh, lực từ sẽ hút các mảnh sắt vụn bám vào nam châm. Nhờ đó ta dọn sạch rác sắt mà không cần lặn xuống hay hút bùn lên.

Cách 2 — Trình bày ngắn gọn

• Sắt vụn có tính chất từ → bị nam châm hút.
• Nam châm kích thước lớn → lực hút mạnh, phạm vi hút rộng → hút được nhiều rác sắt cùng lúc, kể cả rác nằm sâu dưới bùn.
• Đây là phương pháp hiệu quả, không cần tiếp xúc trực tiếp, có thể làm sạch lòng sông/kênh mà không gây xáo trộn nhiều.

💡 Mẹo nhớ: Nam châm hút sắt — đây là ứng dụng đơn giản nhất của từ tính: "có sắt là hút được, nam châm càng to thì hút càng khỏe".

---

Tóm tắt kiến thức "Em đã học" (trang 89)

🎯 Ghi nhớ: 1. Nam châm là vật có từ tính, hút được sắt và hợp kim của sắt. Vật liệu bị nam châm hút gọi là vật liệu có tính chất từ. 2. Thanh nam châm treo tự do luôn chỉ hướng Bắc – Nam. Cực hướng về phía Bắc gọi là cực Bắc (N), cực hướng về phía Nam gọi là cực Nam (S). 3. Hai từ cực khác tên → hút nhau. Hai từ cực cùng tên → đẩy nhau. 4. Kim nam châm đặt gần nam châm sẽ chịu tác dụng của nam châm, nằm theo một hướng xác định.