Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 152

Tóm tắt lý thuyết

Bài 37 nói về các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở sinh vật. Có 4 nhân tố chính:

Về biểu đồ Hình 37.1 (cá rô phi):

• Điểm gây chết dưới: 5,6°C
• Giới hạn dưới → giới hạn trên: khoảng chịu đựng
• Khoảng thuận lợi: 23°C – 37°C
• Điểm cực thuận: 30°C
• Điểm gây chết trên: 42°C

---

Bài 1: Câu hỏi về nhiệt độ (Hình 37.1)

Đề: Quan sát Hình 37.1 và thực hiện các yêu cầu sau:

1. Nhận xét mức độ sinh trưởng và phát triển của cá rô phi ở các mức nhiệt độ khác nhau, từ đó cho biết nhiệt độ có ảnh hưởng như thế nào tới sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật.

1. Nhiệt độ thuận lợi nhất cho sự sinh trưởng và phát triển của cá rô phi là bao nhiêu? Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp so với nhiệt độ cực thuận có ảnh hưởng như thế nào tới mức độ sinh trưởng và phát triển của sinh vật?

Lời giải:

Câu 1.

• Trong khoảng 5,6°C đến 30°C: nhiệt độ tăng thì mức độ sinh trưởng, phát triển của cá rô phi tăng dần.
• Tại 30°C (điểm cực thuận): mức độ sinh trưởng, phát triển đạt cao nhất.
• Từ 30°C đến 42°C: nhiệt độ tiếp tục tăng thì mức độ sinh trưởng, phát triển lại giảm dần.
• Dưới 5,6°C hoặc trên 42°C: cá bị chết.

→ Kết luận: Nhiệt độ ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và phát triển của sinh vật. Mỗi loài chỉ sinh trưởng tốt trong một khoảng nhiệt độ thích hợp; quá cao hoặc quá thấp đều làm chậm, thậm chí gây chết.

Câu 2.

• Nhiệt độ thuận lợi nhất (cực thuận) cho cá rô phi là 30°C.
• Khi nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp so với nhiệt độ cực thuận, mức độ sinh trưởng và phát triển sẽ giảm xuống. Nếu vượt quá giới hạn chịu đựng (dưới 5,6°C hoặc trên 42°C) thì sinh vật sẽ chết.

Vì sao: Nhiệt độ ảnh hưởng tới hoạt động của các enzyme trong cơ thể. Enzyme chỉ hoạt động tốt ở nhiệt độ thích hợp, nên ngoài khoảng này quá trình trao đổi chất bị rối loạn, sinh trưởng chậm hoặc ngừng.

---

Bài 2: Câu hỏi về ánh sáng (Hình 37.2)

Đề:

1. Nhiều loài động vật có tập tính phơi nắng (Hình 37.2), tập tính này có tác dụng gì đối với sự sinh trưởng và phát triển của chúng?

1. Giải thích vì sao nên cho trẻ nhỏ tắm nắng vào sáng sớm hoặc chiều muộn.

Lời giải:

Câu 1. Tập tính phơi nắng có tác dụng:

• Giúp cơ thể tổng hợp vitamin D – chất giúp hấp thụ calcium để hình thành và phát triển xương.
• Giúp động vật thu thêm nhiệt từ môi trường, giảm mất nhiệt, sưởi ấm cơ thể (đặc biệt với động vật biến nhiệt như bò sát).
• Nhờ đó cơ thể tập trung năng lượng và các chất để xây dựng cơ thể, thúc đẩy sinh trưởng và phát triển.

Câu 2. Nên cho trẻ nhỏ tắm nắng vào sáng sớm hoặc chiều muộn vì:

• Ánh nắng lúc này dịu nhẹ, lượng tia tử ngoại (UV) vừa đủ giúp da tổng hợp vitamin D, hỗ trợ hấp thụ calcium, giúp xương chắc khỏe.
• Ánh nắng buổi trưa quá gay gắt, chứa nhiều tia UV mạnh, dễ gây bỏng da, tổn thương da và có hại cho sức khỏe của trẻ.

---

Bài 3: Câu hỏi về nước

Đề: Nước có ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng và phát triển ở sinh vật như thế nào? Vì sao nước có thể ảnh hưởng tới các quá trình này?

Lời giải:

Ảnh hưởng của nước: Nước ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và phát triển. Nếu được cung cấp đủ nước, sinh vật sinh trưởng, phát triển bình thường. Nếu thiếu nước, quá trình sinh trưởng, phát triển bị chậm hoặc ngừng lại, thậm chí sinh vật có thể chết.

Vì sao nước ảnh hưởng: Vì nước tham gia trực tiếp vào quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể:

• Ở thực vật: nước là nguyên liệu cho quá trình quang hợp tạo chất hữu cơ giúp cây lớn lên.
• Ở động vật: nước vừa là nguyên liệu vừa là môi trường cho quá trình tổng hợp các chất xây dựng cơ thể.

→ Thiếu nước, các quá trình này không diễn ra được nên sinh trưởng và phát triển bị ảnh hưởng.

---

Em nắm chắc ý: mỗi nhân tố (nhiệt độ – ánh sáng – nước – dinh dưỡng) đều có "khoảng thích hợp", quá thiếu hay quá thừa đều gây hại. Nếu em cần cô giải tiếp phần ứng dụng (mục II) ở trang sau thì gửi ảnh nhé!