Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 157
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 157–158
Chào các em! Đây là Bài 38 – một bài thực hành rất thú vị, nơi các em được tự tay gieo hạt, theo dõi cây lớn lên và quan sát vòng đời của các con vật quen thuộc. Cô sẽ cùng các em tóm tắt cách làm và trả lời đầy đủ các câu hỏi nhé.
Bài 38: Thực hành – Quan sát, mô tả sự sinh trưởng và phát triển ở một số sinh vật
Tóm tắt lý thuyết và cách tiến hành
Bài thực hành gồm hai phần chính:
Phần 1 – Thí nghiệm chứng minh cây có sự sinh trưởng (với thực vật):
- Bước 1: Cắt chai nhựa, cho đất vào tạo thành chậu trồng cây.
- Bước 2: Ngâm hạt trong nước ấm 35 °C – 40 °C, khoảng 5 – 10 giờ tùy loại hạt.
- Bước 3: Gieo hạt đã nảy mầm vào chậu, phun sương tưới ẩm.
- Bước 4: Đặt chậu nơi đủ ánh sáng, tưới nước hằng ngày và theo dõi.
- Bước 5: Quan sát sự nảy mầm, đếm số lá, đo chiều cao cây và kích thước lá trong 5 – 7 ngày, ghi vào sổ theo dõi.
Phần 2 – Quan sát sự sinh trưởng, phát triển ở động vật:
- Xem tranh ảnh/video vòng đời của bướm, muỗi, gà, chó… chú ý các giai đoạn, hình thái, kích thước cơ thể, mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển.
Hình 38.1 – Vòng đời của một số loài động vật
a) Vòng đời của bướm (biến thái hoàn toàn):
$$\text{Trứng} \to \text{Ấu trùng (sâu)} \to \text{Nhộng} \to \text{Con trưởng thành (bướm)} \to \text{Trứng}$$
b) Vòng đời của gà (không biến thái):
$$\text{Trứng} \to \text{Gà con mới nở} \to \text{Gà con} \to \text{Gà trưởng thành} \to \text{Trứng}$$
Phần III: Kết quả
Dưới đây là phần ghi kết quả mẫu (số liệu chỉ mang tính tham khảo, các em điền theo kết quả thực tế của mình nhé).
Bảng 38.1 – Theo dõi sinh trưởng của cây (ví dụ: cây đậu xanh)
| Tên cây trồng | Ngày | Chiều cao cây (cm) | Số lá | Kích thước lá (cm²) |
|---|---|---|---|---|
| Cây đậu xanh | 1 | 0,5 | 0 | 0 |
| 2 | 2,0 | 2 (lá mầm) | 0,5 | |
| 3 | 4,5 | 2 | 1,0 | |
| 4 | 7,0 | 4 | 2,0 | |
| 5 | 10,0 | 4 | 3,0 |
Bảng 38.2 – Quan sát sinh trưởng, phát triển ở động vật
| Tên động vật | Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển | Đặc điểm về kích thước, hình thái cơ thể ở các giai đoạn |
|---|---|---|
| Bướm | Trứng → Ấu trùng (sâu) → Nhộng → Bướm trưởng thành | Trứng nhỏ; sâu dài, mềm, ăn lá; nhộng nằm im trong kén; bướm có cánh, biết bay. Con non khác hoàn toàn con trưởng thành (biến thái hoàn toàn). |
| Gà | Trứng → Gà con mới nở → Gà con → Gà trưởng thành | Trứng có vỏ cứng; gà con nhỏ, lông tơ vàng; gà con lớn dần, mọc lông vũ; gà trưởng thành to, có mào, biết đẻ trứng. Con non giống con trưởng thành (không biến thái). |
| Ếch | Trứng → Nòng nọc → Nòng nọc mọc chân → Ếch trưởng thành | Nòng nọc sống dưới nước, có đuôi, thở bằng mang; ếch trưởng thành sống trên cạn, có 4 chân, thở bằng phổi và da (biến thái hoàn toàn). |
Trả lời các câu hỏi
Câu 1: Mô tả hạt nảy mầm và sinh trưởng của cây trong thời gian quan sát
Lời giải:
Khi được ngâm trong nước ấm và gieo vào đất ẩm, hạt hút nước, trương lên rồi nứt vỏ. Rễ mầm xuất hiện đầu tiên, đâm xuống đất để hút nước và chất dinh dưỡng. Tiếp đó thân mầm vươn lên khỏi mặt đất, mang theo hai lá mầm.
Trong những ngày sau, cây tăng dần về chiều cao, lá mầm xanh lên rồi xuất hiện các lá thật. Số lá tăng dần, kích thước lá lớn hơn, thân cây cao và cứng cáp hơn.
Như vậy, cây thể hiện rõ sự sinh trưởng (tăng kích thước, chiều cao, số lá) đi kèm sự phát triển (hình thành rễ, thân, lá – các cơ quan mới).
Câu 2: So sánh sinh trưởng, phát triển của các loài động vật đã quan sát
Lời giải:
Điểm giống nhau:
- Đều trải qua nhiều giai đoạn từ trứng đến con trưởng thành.
- Đều có sự sinh trưởng (tăng kích thước, khối lượng cơ thể) gắn liền với sự phát triển (hình thành cơ quan, hoàn thiện cơ thể).
Điểm khác nhau:
| Tiêu chí | Bướm, ếch (biến thái hoàn toàn) | Gà (không biến thái) |
|---|---|---|
| Hình thái con non | Khác hẳn con trưởng thành | Giống con trưởng thành |
| Số giai đoạn | Trải qua giai đoạn ấu trùng, nhộng (hoặc nòng nọc) | Không có giai đoạn ấu trùng đặc biệt |
| Môi trường sống | Có thể thay đổi (nòng nọc dưới nước → ếch trên cạn) | Ổn định, không thay đổi |
Kết luận: Sự sinh trưởng và phát triển ở mỗi loài có đặc điểm riêng. Có loài phát triển qua biến thái (con non khác con trưởng thành), có loài phát triển không qua biến thái (con non giống con trưởng thành thu nhỏ).
Lưu ý nhỏ cho các em: vì đây là bài thực hành, số liệu trong các bảng sẽ khác nhau tùy loại hạt, điều kiện thời tiết và cách chăm sóc của mỗi nhóm. Các em hãy ghi trung thực kết quả mình quan sát được nhé!