Giải Khoa Học Tự nhiên 7 trang 160
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 160–161
Nội dung chính
Trang 160–161 thuộc Bài 39: Sinh sản vô tính ở sinh vật, trình bày:
- Mục 3: Các hình thức sinh sản vô tính ở động vật (nảy chồi, phân mảnh, trinh sản)
- Mục 4: Vai trò và ứng dụng của sinh sản vô tính
- Các ứng dụng sinh sản sinh dưỡng do con người tiến hành (giâm cành, chiết cành, ghép cây)
Trong hai trang này có 2 câu hỏi/hoạt động (ký hiệu bằng biểu tượng bàn tay 🖐️):
Câu 1
Đề bài: Đọc thông tin ở mục 3 và hoàn thành bảng theo mẫu Bảng 39.2.
| Hình thức sinh sản | Giống | Khác |
|---|---|---|
| Nảy chồi | ? | ? |
| Phân mảnh | ? | ? |
| Trinh sản | ? |
Cách giải
Bước 1: Xác định điểm giống nhau của cả 3 hình thức.
Cả nảy chồi, phân mảnh và trinh sản đều là sinh sản vô tính, nghĩa là:
- Không cần sự kết hợp giữa tế bào sinh dục đực và tế bào sinh dục cái (không có thụ tinh).
- Con sinh ra giống hệt cơ thể mẹ về mặt di truyền.
- Chỉ cần một cá thể mẹ.
Bước 2: Xác định điểm khác nhau của từng hình thức.
| Hình thức sinh sản | Giống nhau | Khác nhau |
|---|---|---|
| Nảy chồi | Đều là sinh sản vô tính: không có sự kết hợp tế bào sinh dục đực và cái; con giống hệt mẹ; chỉ cần một cá thể mẹ. | Cơ thể mẹ mọc ra "chồi", chồi lớn dần rồi tách ra thành cơ thể mới (hoặc dính lại tạo tập đoàn). Ví dụ: thủy tức, san hô. |
| Phân mảnh | (như trên) | Cơ thể mẹ bị tách thành nhiều mảnh nhỏ, mỗi mảnh phát triển thành một cơ thể mới hoàn chỉnh. Ví dụ: giun dẹp, sao biển. |
| Trinh sản | (như trên) | Tế bào trứng không được thụ tinh vẫn phát triển thành cơ thể mới. Ví dụ: ong (trứng không thụ tinh → ong đực), rệp cây, kiến. |
Đáp án hoàn chỉnh Bảng 39.2: - Giống: Đều là sinh sản vô tính, không có sự thụ tinh, chỉ cần một cá thể mẹ, con có đặc điểm di truyền giống mẹ. - Khác: - Nảy chồi: Mọc chồi từ cơ thể mẹ → chồi tách ra hoặc dính lại. - Phân mảnh: Cơ thể mẹ đứt thành nhiều mảnh → mỗi mảnh tái sinh thành cơ thể mới. - Trinh sản: Trứng không thụ tinh phát triển thành cơ thể mới.
💡 Mẹo nhớ: "Chồi – Mảnh – Trứng" → Nảy chồi (mọc thêm), Phân mảnh (đứt ra), Trinh sản (trứng tự phát triển).
Câu 2
Đề bài: Em hãy tìm hiểu trên sách, báo, internet hoặc từ người thân về những hạn chế của hình thức sinh sản vô tính ở sinh vật.
Cách giải
Những hạn chế của sinh sản vô tính:
- Không có sự đa dạng di truyền: Con sinh ra giống hệt mẹ, nên khi môi trường thay đổi (dịch bệnh, thời tiết khắc nghiệt), cả quần thể có thể bị ảnh hưởng đồng loạt vì tất cả đều có cùng đặc điểm.
- Khả năng thích nghi kém: Do không có biến dị tổ hợp (sự pha trộn gen từ bố và mẹ), sinh vật sinh sản vô tính khó thích nghi với điều kiện sống mới.
- Dễ bị tuyệt chủng hàng loạt: Nếu xuất hiện một loại bệnh mà cả quần thể đều không kháng được, toàn bộ có thể chết hết.
- Số lượng tăng nhanh nhưng chất lượng không cải thiện: Không tạo ra được giống mới có đặc tính tốt hơn thế hệ trước.
Đáp án tóm tắt: Hạn chế lớn nhất của sinh sản vô tính là tạo ra thế hệ con đồng nhất về mặt di truyền, dẫn đến khả năng thích nghi với môi trường thay đổi rất kém và dễ bị tiêu diệt hàng loạt khi gặp điều kiện bất lợi.
💡 Mẹo nhớ: Sinh sản vô tính = "copy" → nhiều bản copy giống nhau → gặp "virus" thì "hỏng" hết cùng lúc.
🎯 Ghi nhớ: - Động vật có 3 hình thức sinh sản vô tính: nảy chồi, phân mảnh, trinh sản. - Sinh sản vô tính giúp nhân nhanh số lượng nhưng không tạo đa dạng di truyền. - Con người ứng dụng sinh sản sinh dưỡng (giâm cành, chiết cành, ghép cây) để nhân giống cây trồng nhanh, giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ.