Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 23

Phần: Củng cố, mở rộng

Câu 1

Đề bài: Kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin phù hợp:

Cách giải

Bảng so sánh hoàn chỉnh:

💡 Mẹo nhớ: - Truyện ngụ ngôn = có truyện (câu chuyện dài, có nhân vật, có cốt truyện) - Tục ngữ = tục là thói quen, lời nói ngắn gọn truyền miệng trong dân gian

---

Câu 2

Đề bài: Sưu tầm và ghi lại những câu tục ngữ em đã nghe hoặc đọc vào vở hay một cuốn sổ nhỏ (nên chia các câu tục ngữ đó theo nhóm chủ đề).

Cách giải

Gợi ý sưu tầm tục ngữ theo nhóm chủ đề:

Nhóm 1: Tục ngữ về thiên nhiên, thời tiết

• "Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm."
• "Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa."
• "Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt."

Nhóm 2: Tục ngữ về lao động, sản xuất

• "Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống."
• "Tấc đất, tấc vàng."
• "Có công mài sắt, có ngày nên kim."

Nhóm 3: Tục ngữ về đạo đức, lối sống

• "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây."
• "Uống nước nhớ nguồn."
• "Lá lành đùm lá rách."

Nhóm 4: Tục ngữ về học tập, tri thức

• "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn."
• "Học ăn, học nói, học gói, học mở."
• "Không thầy đố mày làm nên."

Nhóm 5: Tục ngữ về tình cảm gia đình

• "Công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra."
• "Anh em như thể tay chân."
• "Một giọt máu đào hơn ao nước lã."

💡 Mẹo nhớ: Khi sưu tầm tục ngữ, em nên ghi rõ nguồn (nghe từ ai, đọc ở đâu) và ý nghĩa của câu tục ngữ đó để dễ nhớ hơn.

---

Câu 3

Đề bài: Hãy viết đoạn văn (khoảng 8 – 10 câu) nêu những điều tốt đẹp em đã tiếp nhận được sau khi đọc những truyện ngụ ngôn, tục ngữ và thành ngữ trong bài học này.

Cách giải

Đoạn văn mẫu:

Sau khi học về truyện ngụ ngôn, tục ngữ và thành ngữ, em đã tiếp nhận được nhiều điều tốt đẹp và bổ ích. Trước hết, em hiểu rằng trong cuộc sống, mỗi người cần biết đoàn kết, hợp tác với nhau thì mới có thể thành công. Nếu ai cũng chỉ nghĩ đến bản thân, làm theo ý riêng của mình thì công việc sẽ không bao giờ hoàn thành. Bên cạnh đó, em còn học được bài học về sự khiêm tốn, không nên kiêu ngạo hay coi thường người khác. Những câu tục ngữ, thành ngữ cũng giúp em biết trân trọng công sức lao động và luôn nhớ ơn những người đã giúp đỡ mình. Em nhận ra rằng ông cha ta đã đúc kết biết bao kinh nghiệm quý báu qua những câu nói ngắn gọn mà sâu sắc. Từ nay, em sẽ cố gắng áp dụng những bài học này vào cuộc sống hằng ngày. Em cũng muốn sưu tầm thêm nhiều câu tục ngữ, thành ngữ hay để làm giàu vốn hiểu biết của mình.

Lưu ý khi viết: - Đảm bảo đủ 8 – 10 câu - Nêu rõ những điều tốt đẹp đã học được - Liên hệ với bản thân - Câu văn mạch lạc, có liên kết

---

Câu 4

Đề bài: Hãy kể lại một truyện ngụ ngôn mà ý nghĩa của nó có gắn với một thành ngữ.

Cách giải

Ví dụ: Truyện "Ếch ngồi đáy giếng" gắn với thành ngữ "Ếch ngồi đáy giếng"

Kể lại truyện:

Ngày xưa, có một con ếch sống trong một cái giếng nhỏ. Xung quanh ếch chỉ có vài con nhái, cua, ốc bé nhỏ. Hằng ngày, ếch cất tiếng kêu "ồm ộp" vang động khiến các con vật kia rất sợ hãi. Ếch tưởng mình là chúa tể, oai phong lắm. Nó ngẩng đầu nhìn lên và thấy bầu trời chỉ bằng cái vung. Ếch nghĩ rằng trời bé tí, còn mình thì tài giỏi nhất thiên hạ.

Một năm nọ, trời mưa to, nước giếng dâng lên, đưa ếch ra ngoài. Quen thói cũ, ếch nghênh ngang đi lại khắp nơi, không thèm để ý xung quanh. Nó cứ nhìn lên trời, chẳng nhìn đường đi. Bỗng một con trâu đi qua, giẫm bẹp ếch mà không hề hay biết.

Ý nghĩa và thành ngữ:

Truyện gắn với thành ngữ "Ếch ngồi đáy giếng", dùng để chỉ những người hiểu biết hạn hẹp nhưng lại huênh hoang, tự cho mình là giỏi nhất. Bài học rút ra là: chúng ta cần khiêm tốn, không ngừng học hỏi, mở rộng tầm hiểu biết, tránh kiêu ngạo, chủ quan.

---

Phần: Thực hành đọc

Lưu ý: Trang 23 bắt đầu phần Thực hành đọc với văn bản "Thiên nga, cá măng và tôm hùm" của I-van Crư-lốp (Ivan Krylov). Đây là phần giới thiệu văn bản để học sinh đọc, chưa có câu hỏi bài tập cụ thể.

Hướng dẫn đọc văn bản:

Khi đọc văn bản này, em cần chú ý:

• Thể loại của văn bản: Truyện ngụ ngôn viết bằng thơ
• Diễn biến của câu chuyện: Ba con vật cùng kéo xe nhưng xe không di chuyển
• Bài học kinh nghiệm, đạo lí rút ra từ câu chuyện: Làm việc cần đoàn kết, nhất trí; nếu mỗi người một ý thì không thể thành công

Giải thích từ khó:

• Phách: đơn vị đo thời gian cơ bản của nhịp trong âm nhạc. "Mỗi người một phách" nghĩa là mỗi người một nhịp không đều nhau, không đồng tâm nhất trí.
• Hòng: muốn và cố thực hiện được điều biết là rất khó làm, thậm chí không thể thực hiện.

---

🎯 Ghi nhớ: - Truyện ngụ ngôn là văn bản tự sự, có cốt truyện, dùng để gửi gắm bài học đạo lí. - Tục ngữ là câu nói ngắn gọn đúc kết kinh nghiệm sống của nhân dân. - Cả hai đều chứa đựng những bài học quý báu về cách sống, cách làm người.